تأثیرات شیوه زندگی زنان قوم لر بر تعریف عرصه‌های خصوصی و جمعی در خانه‌های تاریخی ـ قاجاری خرم‌آباد

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)

2 استادیار معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

3 دانشیار معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

10.22052/jias.2024.253044.1208

چکیده

خانه‌ها بیان فیزیکی «شیوه زندگی» هستند. خانواده، جایگاه زن و روابط اجتماعی از مهم‌ترین جنبه‌های اجتماعی تأثیرگذار بر الگوی خانه‌ها هستند. در این میان «شیوه زندگی زنان» از اهمیت خاصی برخوردار بوده به‌طوری‌که محرمیت در معماری و عرصه‌های زندگی خصوصی و زندگی جمعی را در ارتباط با زنان تعریف نموده‌اند. جوامع بسته به ارزش‌ها، ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی خود؛ عرصه‌های زندگی خصوصی و زندگی جمعی را تعریف می‌کنند، این پژوهش به ارتباط میان شیوه زندگی زنان شهر خرم‌آباد با چگونگی تعریف عرصه‌های زندگی خصوصی و جمعی در خانه‌های دوره قاجار می‌پردازد. روش این تحقیق از نوع کیفی و با روش مردم‌نگاری تاریخی انجام‌شده است. برای گردآوری اطلاعات و داده‌ها از روش‌های اسنادی و مطالعات میدانی و مصاحبه استفاده‌شده است. نتایج نشان می‌دهد شیوه زندگی زنان قوم لر بر چگونگی تعریف عرصه‌های زندگی خصوصی و زندگی جمعی تأثیرگذار بوده است به‌طوری‌که پررنگ بودن عرصه‌های زندگی جمعی را در معماری خانه‌های تاریخی دوره قاجار شهر خرم‌آباد می‌توان مشاهده نمود، چنانکه برخی از عرصه‌های زندگی خصوصی کم‌رنگ‌تر شده و دارای ویژگی‌های عرصه‌های زندگی نیمه‌خصوصی بوده‌اند و برخی عرصه‌های زندگی نیمه‌خصوصی خانه‌ها به عرصه‌های زندگی جمعی تغییر کارکرد داده‌ بودند. به عبارتی زنان با به اشتراک گذاشتن برخی فضاهای خصوصی و نیمه‌خصوصی خانه خود با همسایگان نوعی عرصه‌های‌ بزرگ‌تر زندگی خصوصی، نیمه‌خصوصی و عرصه زندگی جمعی ایجاد کرده‌اند. عرصه‌های زندگی خصوصی زنانه در مواردی نه‌تنها خلوتی زنانه بلکه فضایی برای برقراری روابط خانوادگی و اجتماعی نیز بودند.

کلیدواژه‌ها