مطالعات معماری ایران

مطالعات معماری ایران

اثر حذف درختان کهن‌سال در معماری معابر ایلام بر تغییر آسایش حرارتی عابران بر اساس دینامیک سیالات محاسباتی CFD

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
گروه معماری، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران.
10.22052/jias.2026.259672.1591
چکیده
در این پژوهش از ترکیب روش‌های میدانی و شبیه‌سازی عددی با نرم‌افزار ENVI-met استفاده شد. داده‌های اقلیمی شامل دما، رطوبت و سرعت باد طی بازه زمانی ۱۲ ساعته از ساعت ۸ صبح تا ۷ شب با استفاده از دیتالاگر برداشت و برای مدل‌سازی با درنظرگرفتن ویژگی‌های فیزیکی و اقلیمی منطقه و سناریوهای حذف درختان انجام گرفت.

در محدوده فاقد درخت، دمای سطح آسفالت تا 8 درجه سانتی‌گراد در ساعات اوج تابش افزایش یافت و سرعت باد سطحی 20 تا 30 درصد بیشتر از محدوده دارای درخت بود. همچنین، اثر جزیره گرمایی در ناحیه قطع درختان منجر به افزایش 1.5 تا 2 درجه‌ای دمای مؤثر شد. این تغییرات به‌ویژه در جبهه غربی معبر به طول 350 متر محسوس بود و حتی بر آسایش حرارتی جبهه شرقی به طول 380 متر نیز تأثیر منفی گذاشت.

نتایج پژوهش نشان داد که حذف ۱۶۰ اصله چنار کهن‌سال در امتداد معبر، به‌طور میانگین موجب افزایش دمای متوسط تابشی (MRT) و دمای هوا در محدوده مورد مطالعه شد و شاخص آسایش حرارتی عابران (PMV) را در مقایسه با محدوده دارای درخت، به‌طور قابل‌توجهی به سمت شرایط نامطلوب (گرم‌تر) جابه‌جا کرد. این تغییرات در ساعات اوج گرمای روز (ظهر تا عصر) و در نقاط فاقد سایه‌انداز، شدیدتر بود؛ به‌گونه‌ای که شرایط آسایش حرارتی عابران در محدوده بدون درخت از حد آستانه قابل‌قبول فراتر رفت. این یافته‌ها بر ضرورت حفظ و توسعه پوشش گیاهی کهن‌سال در برنامه‌ریزی شهری و مدیریت منابع طبیعی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 مهر 1405