1
دانشجوی دکتری معماری، دانشکدهی معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر.
2
استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران
3
استادیار، دانشکدة توسعه و منابع اجتماعی، دانشگاه آریزونا
10.22052/jias.2026.258671.1518
چکیده
شخصیتپردازی، تلاشی برای خلق یک تصورِ مشخص و ماندگار از مکان، توسط برنامهریزان و مدیران است که با یادآوری خاطرات رویدادهای پیشین یا پررنگ کردن ارزشهای اجتماعی به عنوان یک خاطرة جمعی همراه است و رویدادسازی راهی برای تبدیل این ارزش اجتماعی به روایتهای قابل تکرار است. در شخصیتپردازیِ موزهیادمانها با رویدادسازی تلاش میشود تا خاطرة اصلی موزهیادمان، به پدیدهای قابل روایت، همچون یک رویداد، تبدیل شود. چیزی قابل روایت است که رخ داده باشد وپاسخی برای زمان و مکانِ رخدادن ارائه کند. در موردهای مختلف موزهیادمانها، فرآیندهای یکسان برای شخصیتپردازی مکان از طریق رویدادسازی طی نشده است براساس مطالعة موردی وباتهیة پرسشنامه، تلاش میشودتاشناخت مخاطبانِ سه موزهیادمانِ باچهارچوب به دست آمده ازادبیات پژوهش برای رویدادسازی وشخصیتپردازی مکان انجام شود. نتایج این پژوهش نشان میدهدکه رویدادسازی بامبنا قراردادن ارزشی اجتماعی وپیوندخورده باخاطراتِ مردم، باتقویت سایرمولفههای رویداد(زمان، مکان و اتفاق)،روایتی قابل نقل ومخصوص آن مکان خلق کرده که درذهن مخاطبان نشسته وتوسط آنها برای دیگران روایت میشود.این مولفههای مبنادرموزهیادمان دفاع مقدس، اتفاقی مهم، درموزهیادمان شریعتی مکانی مهم ودرموزهیادمان خیابان ولیعصر، سیرتاریخی وزمانی است که شخصیتپردازی مکان، برمبنای آنها است ومولفههای دیگرازسه مولفة باقی ماندة رویدادراخلق یا بازآفرینی می-کنند. نتایج مرتبط با شخصیتپردازی مکان نیز، درک درست از هدف هر موزهیادمان در پاسخدهندگان رانشان میدهد. دربرتری محتوا نسبت به مکان که باعث دوام روایت در مکان میشود، در موزهیادمان دفاع مقدس با تفاوتی آشکار در نظر پاسخدهندگان و در موزهیادمان علی شریعتی با اختلافی کم درنظر پاسخدهندگان قابل مشاهده است اما در موزهیادمان خیابان ولیعصر این برتری در دیدگاه آنها حاصل نمیشود.