زیبایی شناسی نماهای آجرکاری مدرن آپارتمان های مسکونی شهر تهران طی دو دهۀ اخیر از منظر منطقه گرایی انتقادی

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسندگان

1 گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

10.22052/jias.2024.246673.1085

چکیده

آپارتمان مسکونی ردیفی در حال حاضر متداول ترین گونۀ مسکن در تهران محسوب می شود. در طی دو دهه گذشته، در شهر تهران نماهای آجرکاری با طرحها و الگوهایی مدرن در آپارتمان های مسکونی مشاهده می شود. این پژوهش مدعی است که این گرایش واکنشی به نمای متداول آپارتمانهای مسکونی بوده و تلاشی منطقه گرایانه است. از این رو، هدف شناسایی نمونه های شاخص این گرایش به نمای آجرکاری مدرن آپارتمانهای مسکونی و بررسی پاسخهای آن به عواملی چون اقلیم و طبیعت محلی، معماری پایدار، میراث معماری و محدودیت های منطقه ای است. عامل نهادی یعنی قوانین مصوب شهری نیز برای روشنتر شدن موضعِ منطقه گرایی مورد مطالعه قرار گرفت. ساختمان مسکونی قیطریه از دهه 1380ش و خانه چهل گره، آپارتمان های مسکونی ویلا و کهریزک از دهه 1390ش با توجه به جایگاه آنها در معماری معاصر ایران و کیفیت زیبایی شناسانۀ طرح نما توصیف و تحلیل شدند. در گرایش رو به گسترش نماهای آجرکاری مدرن تغییرات زیبایی شناختی روی می دهد که پیوستگی با آجرکاری مدرن تهران داشته همچنانکه فاصله گیری انتقادی نسبت به نمای متداول مسکونی شهر می گیرند. در ساخت این آپارتمان های مسکونی با بهره گیری از فناوری پیشرفته ساخت سازه و استفاده از انواع مصالح آجر دستی و ماشینی و با توجه به زیبایی شناسی معماری روز جهان، آثار منطقه گرایانه ای شکل گرفته است. از نظر نهادی تصویب معافیت اندک عوارض شهری بر نمای آجری و سعی بر اِعمال نفوذ بر طرح نما تا حدودی در گسترش نماهای آجرکاری در تهران اثرگذار بوده است.

کلیدواژه‌ها