تبیین رویکرد نهادهای مشاور کمیتۀ میراث جهانی در ارزیابی پرونده‌های نامزد میراث جهانی ایران

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 دانشیار، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

10.22052/jias.2023.252914.1200

چکیده

ارزیابی همۀآثار نامزد ثبت در فهرست میراث جهانی توسط نهادهای مشاور کمیتۀ میراث جهانی (ICOMOS و IUCN) انجام می‌شود. این ارزیابی‌ها به تصمیم‌گیری کمیتۀ میراث جهانی برای ثبت یک اثر یاری می‌رساند. با وجود توصیۀ نهادهای مشاور دربارۀ یک اثر نامزد، این کمیتۀ میراث جهانی است که تصمیم نهایی را می‌گیرد؛ این تصمیم می‌تواندبا نظر نهاد مشاور کاملاً مغایر باشد. از همین رو بسیاری از آثاری که حتی به ثبت رسیده‌اند نیز لزوماً توسط نهاد مشاور تأییدنشده‌اند. بازبینی وارزیابی‌های فنی نهادهای مشاور از یک اثر نامزد می‌تواندجنبه‌هایی از ایرادات در پرونده‌های نامزدی آثار را نمایان کند که در سایۀ تصمیمات کمیته کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. ازسویی شناخت رویکرد نهادهای مشاور در ارزیابی آثار نیز می‌تواند در تهیۀپرونده‌های نامزدی مورد توجه قرار گیرد و از تحمیل هزینه‌های سنگین در این مسیر جلوگیری کند. پژوهش حاضر نیز بر این اساس، همۀ آثار ایران را که نامزد ثبت در فهرست میراث جهانی شده‌اند، مورد بررسی قرار داده و به تحلیل چالش‌ها و ایرادات پرونده‌های نامزدی این آثار از نگاه نهادهای مشاور پرداخته است. به‌منظور انجام این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی همۀگزارش‌های ارزیابی نهادهای مشاور دربارۀ آثار نامزد ایران، مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی‌هانشان می‌دهد که رویکرد ایکوموسICOMOS در بررسی پرونده‌های فرهنگی معطوف به بخش «توجیه اثر» است و آی یو سی انIUCNعمدتاً بر «توجیه و مدیریت اثر» متمرکز است. ازسویی بررسی‌های نشان می‌دهد عمده چالش‌هادر مرحلۀ ارزیابی به عدم درک متقابل نهادهای مشاور و کشور ایران دربارۀوضعیت آثار نامزد و پرونده‌های نامزدی آن‌هابرمی‌گردد. به‌طورکلی عمده ایرادات در مرحلۀ ارزیابی آثار نامزد ایران از نگاه نهادهای مشاور، در بخش‌های توجیه اثر، حفاظت اثر وتحلیل مقایسه‌ای بوده است.

کلیدواژه‌ها