مقایسۀ تطبیقی رویکردهای طراحی میان‌بافت تاریخی در پژوهش‌های مرتبط

نوع مقاله : علمی مروری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری،دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 دانشیار، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

3 استادیار،دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

چکیده

طراحی ساختارهای جدید در بافت تاریخی در راستای حفاظت از آن، موضوعی است که حفاظت‌گران و معمارانی که در بافت تاریخی طراحی می‌کنند، بر سر آن اختلاف‌نظر دارند؛ ازاین‌رو پژوهش‌های بسیاری به‌عنوان بخشی از ادبیات موضوع، معطوف به مطالعۀ رویکردهای مختلف طراحی و پیامدهای آن تدوین شده است که به‌طور آشکار یا ضمنی ماهیت توصیه‌ای دارند. بنابراین بررسی و تحلیل آن‌ها نیز در کنار اسناد سازمان‌های بین‌المللی و سایر دستورالعمل‌ها و راهنماهای طراحیِ ملی و منطقه‌ای اهمیت دارد؛ مطالعه‌ای که تابه‌حال صورت نگرفته است. بر این اساس، این پژوهش با هدف صورت‌بندیِ مواضع پیشنهادی در قالب رویکردهای طراحی در این‌دست از پژوهش‌ها می‌پردازد؛ به بیان دیگر، معطوف به چیستی رویکردهاست. بدین منظور، داده‌های مورد نیاز در پژوهش‌های مرتبط به کمک مطالعۀ پژوهش‌های مرتبط گردآوری و براساس مضمون و مبتنی بر ساختار رویکرد در سه سطح نگرش، رهیافت و روش، به‌تفکیک کدگذاری شدند. سپس، به کمک مقایسۀ تطبیقی توصیف شدند. نتایج این بررسی نشان می‌دهد در مطالعات گروت (1985) و ستوده و وان‌عبدالله (2013) در سطح نگرش، سندانگاری بافت تاریخی بر بافت‌شهری‌انگاریِ آن ارجح است؛ ازاین‌رو به اجتناب از تغییر در سطح رهیافت و همانندی در سطح روش توصیه شده است. این درحالی است که در سایر موارد نگرش سندانگاری و بافت‌شهری‌‌انگاریِ بافت تاریخی مبنا بوده است؛ با این تفاوت که در مطالعات ائرز (2010)، بیانکا (2010)، آدام (2010)، دوچ (2010)و دیسکو (2012)، چهارچوب مرجع، سنّت و در باقی پژوهش‌ها مدرنیته است. متأثر از نگرش‌ مبنا، ائرز، بیانکا، دیسکو، آدام و دوچ به مدیریت تغییر از طریق کاربست الگوهای معماری و شهرسازیِ سنّتی توصیه می‌کند؛ولی باقی پژوهش‌ها، متأثر از نگرش مبتنی بر مدرنیته به مدیریت تغییر با ارجاع به ویژگی‌های بافت تاریخی با هدف طرحی هماهنگ توصیه کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها


اردبیلچی، ایلقار. 1397.واکاویِ سطوح ادراک مخاطبان از بناهای میان‌افزا در بافت تاریخیِ شهر تبریز؛ نمونه‌های موردی: میان‌افزایی‌های صورت‌گرفته در حدفاصل بازار تاریخیِ تبریز تا حاشیۀ رودخانۀ چای‌کنار. پایان‌نامۀ مقطع کارشناسی ارشد رشتۀ معماری: دانشگاه هنر اسلامیتبریز.
ایرانی‌شاد، عارفه، فرح حبیب، و محمدجواد مهدوی‌نژاد. 1397. معاصرسازی محلات تاریخی با هدف مکان‌سازی فضاهای شهری. مطالعات مدیریت شهری 10 (36): 41ـ60.
بحرینی، سید حسین، محمدسعید ایزدی،ومهرانوش مفیدی. 1393. رویکردها و سیاست‌های نوسازی شهری (از بازسازی تا بازآفرینی شهری پایدار).مطالعات شهری 3 (9): 17ـ30.
بیگ‌زاده شهرکی، حمیدرضا، ومحمد مسعود. 1393. مبانی شکل‌گیری بناهای میان‌افزا در بافت‌های تاریخیبراساس بیانیه‌ها و منشورهای بین‌المللی. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای6 (22): 85ـ108.
بیگ‌زاده شهرکی، حمیدرضا. 1393. معماری میان‌افزا در زمینه‌های تاریخیِ شهری: مبانی طراحی و معیارهای ارزیابی؛ نمونۀ موردی: ساخت‌وسازهای جدید در بافت تاریخی شهر یزد. رسالۀ دکتری رشتۀ مرمت بناهای تاریخی: دانشگاه هنر اصفهان.
علوی‌زاده، سیده الهام، سید غلامرضا اسلامی، وفرح حبیب. 1397. بررسی تأثیر میزان زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر تداوم حیات بافت تاریخی بازار سنتی ایرانی (نمونۀ موردی: حریم درجه دو بافت تاریخی بازار سنتی اردبیل). مجله پژوهش‌های معماری اسلامی6 (1): 69ـ86.
مسعود، محمد، و حمیدرضابیگ‌زاده شهرکی. 1393.بناهای میان‌افزا در بافت‌های تاریخی(مبانی طراحی و معیارهای ارزیابی). تهران: آذرخش.
مظاهریان، حامد، و یلدا شاه‌تیموری. 1391.رویکردهای جهانی به حضور ساختـارهای جدید درزمینۀ تاریخی (بررسی نظریه‌ها و توافق‌نامه‌های بین‌المللی). نقش جهان2 (1): 7ـ18.
ـــــــــ، و ـــــــ. 1391. رهنمودهای طراحی برای ساختارهای جدید درزمینۀ تاریخی. هنرهای زیبا. معماری و شهرسازی17 (4): 29ـ40.
نقوی، پویان. 1399. ابعاد، اجزای فیزیکی و مدل‌سازیفرایند معماری زمینه‌گرا. رسالۀ دکتری رشتۀ معماری: دانشگاه هنر اصفهان.
نقوی، پویان، وحامد مظاهریان. 1398. تحلیل نظریات معاصر در مواجهه با زمینه در طراحی معماری. باغ نظر16 (74): 69ـ80.
نیومن، ویلیام لارنس. 2009. شیوه‌های پژوهش اجتماعی: رویکرد‌های کیفی و کمّی. ترجمۀ حسن دانایی‌فرد و حسین کاظمی. 1395. تهران: مؤسسۀ کتاب مهربان نشر.
Adam, Tobert. 2010. Lesson from History in Conservation of Historic Urban Landscapes. in Managing Historic Cities, 81-88. France: World Heritage Centre.
Albert, Marie Theres. 2012. Perspective of World Heritage: Toward Future-oriented Strategies with the five C’s. In Community through World Heritage, 32-38. France: World Heritage Centre.
Bianca, Stefano. 2010. Historic Cities in 21th Century: Core Values for Globalizing World, in Managing Historic Cities, 32-38. France: World Heritage Centre.
Davies, Michael. 2003. Design in Historic Environment.https://www.buildingconservation.com/articles/design/design.html. (Accessed February 23, 2022).
Demiri, Konstantina. 2013. New Architecture as Infill in Historical Context. Architecture and Urban Planning 7: 44-50.
Disko, Stefan. 2012. World Heritage Site and Indigenous Community: The Importance of Adapting a Human Rights-based Approach. In Community through World Heritage,16-26. France: World Heritage Centre.
Duch, Danial. 2010. From Individual Structure to Historic Urban Landscape Management; the French Experience. in Managing Historic Cities, 89-98. France: World Heritage Centre.
Feilden, Bernard M., and Jukilehto, Jukka. 1998. Management Guidelines for World Cultural Heritage Sites. Italy: Ograro press.
Gabrielli, Bruno. 2010. Urban Planning Challenged by Historical Urban Landscape. in Managing Historic Cities, 19-26. France: World Heritage Centre.
Groat, Linda, and Wang, David. 2013. Architectural Research Methods, Second Edition. Wiley: USA.
Groat, Linda. 1985. Psychological Aspects of Contextual Compatibility; A Study of Environmental Meaning. PH.D. Thesis on Architecture: University of Surrey.
Hosagrahar, Jyoti.2021. Living with World Heritage: Adaptive Reuse and Regeneration in the Euro-Mediterranean region. France: World Heritage Centre.
Jukilehto, Jukka. 2010. Reflection on Historic Urban Landscapes as a Tool for Conservation. in Managing Historic Cities,53-64. France: World Heritage Centre.
Kader, Abdel. 2010. Infill Design in Heritage Sites; Study of Expert’s preferences and Attitudes. Journal of Engineering and Applied Science 60 (4): 451-463.
Lemos, Kate R. 2009. Defining Context; Promoting a Greater Level of Innovation in New Design within Historical Districts. In Design & Historic Preservation; The Challenge of Compatibility, Editors: David L. Ames, Richard D. Wagner, Richard Wagner. USA: David L. Ames, Richard D. Wagner, Richard Wagner.
Motaghi, Tahereh, Rafieian, Mojtaba, and Saremi, Hamidreza. 2021. A Theoretical Model for Conflict Management-Driven Urban Contemporization in Urban Historic Areas; Case Study: Historic City of Rey, Naqshejahan 11(2): 120-136.
Oers, Ron Van. 2010. Managing cities and the historical Urban landscape Initiative: An Introduction. in Managing Historic Cities, 7-18. France: World Heritage Centre.
Parvizi, Elham. 2020. Collective Memory as a Measure to Evaluate the Infill Architecture Innovations in Historic Contexts (Case Study: Historic Context of ImamzadehYahya in Tehran), IJAUP 30(1): 66-75.
Rodwell, Dennis. 2010. Historic Urban Landscapes; Concept and Management. in Managing historic Cities, 99-105. France: World Heritage Centre.
Semes, Steven W. 2009. Differentiated and Compatible. https://www.stpaul.gov/DocumentCenter/View4/70368.pdf. (Accessed February 12, 2022)
Sotoude, Hesamaddin, and Wan Abdullah, Wan Mohd Zakri. 2013. Evaluation of Fitness of Design in Urban Historical Context; from the Perspective of Residents. Frontiers of Architectural Research (12): 85-93.The Getty Conservation Institute.2015. Contemporary Architecture in Historic Environment; An Annotated Bibliography. Edited by: Sara Lardinois, Ana Paula Goncalves, Laura Matarese and Susan Macdonald. USA: The Getty Conservation Institute.