تفاوت‌های بافت سنتی و مدرن زواره بر اساس نظریه شهر درخت نیست: بررسی ساختار شهر ارگانیک در برابر ساختار درخت‌وار

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد معماری مسکن ،دانشگاه علم و صنعت ایران ،تهران

2 غلامحسین معماریان، استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 منا آذرنوش ،دکتری تخصصی مرمت بنا و بافت‌های تاریخی ایران ، تهران

چکیده

در دهه‌های اخیر، روند توسعه‌ی شهری و افزایش نیازهای جمعیتی و عملکردی، موجب دگرگونی‌های چشمگیری در ساختار فضایی و کالبدی شهر زواره شده است. این شهر به‌عنوان یکی از نمونه‌های شاخص شهرهای سنتی ایران، فرآیندی از تحول تدریجی از بافت سنتی تاریخی به سوی فرم‌های جدید و مدرن شهری را تجربه کرده است؛ روندی که به تغییر در سازماندهی فضاها، استقرار کاربری‌ها و الگوهای ارتباطی درون بافت منجر شده است. این مقاله ، با مرور منابع موجود، تفاوت‌های بنیادین ساختار فضایی بافت سنتی و بافت شهری‌ امروزی زواره را بر پایه نظریه «شهر درخت نیست» کریستوفر الکساندر بررسی می‌کند و پیامدهای این تفاوت‌ها در گذار از شهر سنتی به معاصر را ارزیابی می‌نماید‌.اهداف مقاله، توضیح ساختار فضایی دو نوع بافت، شناسایی الگوهای فضایی سنتی، مقایسه با مدرن، و پیشنهاد راهکارهایی برای بهره‌گیری از عناصر سنتی در برنامه‌ریزی بافت جدید شهر زواره است. روش بررسی توصیفی-تحلیلی بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و مرور ادبیات است. مهم‌ترین نکات از منابع نشان می‌دهد بافت سنتی زواره ساختار نیمه‌شبکه‌ای ارگانیک با هم‌پوشانی کاربری‌ها و انعطاف‌پذیری بالا دارد که پایداری را تضمین می‌کند؛ در مقابل، بافت مدرن درخت‌وار با جداسازی عملکردها به بی‌هویتی منجر شده است. این تفاوت‌ها بازتاب گذار از پویایی انسان‌محور به عملکردگرایی انزواگرا هستند. در نتیجه، ادغام روابط ارگانیک سنتی در طراحی معاصر می‌تواند دستیابی به اصول شهرسازی پایدار را تسهیل کرده و برنامه‌ریزان را به استفاده از اصول الکساندر برای احیای هسته تاریخی ترغیب نماید.

کلیدواژه‌ها