Primary Generator in the Design of an Islamic-Behavioral House Based on Islamic Hadith Sources

Document Type : Original

Authors

1 Instructor, Faculty of Art and Architecture, University of Shahab Danesh

2 Assistant Professor, Faculty of Civil Engineering and Architecture, Technical and Vocational University (TVU)

Abstract

In the field of Islamic architecture, identifying an appropriate position for Islamic principles within the design process requires further investigation. Accordingly, this research explains the process of realizing Islamic architecture by drawing on the findings of theorists in architectural design processes. The concept of a “primary generator” within the design process provides a suitable perspective for receiving initial ideas for architectural creation, through which foundational architectural concepts and issues stressed in Islamic narrative sources are processed and translated into architectural decision-making. Within the subject of housing, this approach introduces the primary generator of “Dar” and that of “Bayt.” The primary generator of Dar focuses on the concept of presence within the house, namely the presence of household members together or with guests, which can be examined at any given moment. The primary generator of Bayt, by contrast, refers to the characteristics of the dwelling and its temporal transformations, which may be affected by changes in household composition. To clarify this perspective, the primary generators of Dar and Bayt are examined through the case of the Rouhani House in Qom. This house was selected because the number of resident families increased and decreased over time, and because information about the house and its inhabitants was available. Under ideal conditions, the primary generator of Bayt changes across different periods, whereas the primary generator of Dar retains relative stability. The responsiveness of the house results from enabling desirable presence for different users and allowing spatial transformation, including the separation or combination of units over time. The study uses logical reasoning in its first section and field research in its second section, including interviews, behavioral observation, and documentation of user activities.

Keywords

References

قرآن کریم. 1393. ترجمۀ محمدمهدی فولادوند. تهران: مرکز طبع نشر قرآن کریم.
نهج‌ البلاغه. 1387. گردآوری محمد بن حسین شریف الرضی. ترجمۀ محمد دشتی. قم: مؤسسة دارالهجره.
احمدی، حمیده، و سیما حاجی حسن. 1401. بازشناسی هویت معماری اسلامی با نگرش بر معماری مسجد سلطان احمد شهر استانبول. جستارنامۀ فرهنگ و هنر اسلامی 1 (3): 22ـ42.
اکبری، فاطمه. 1397. شواهد قرآنی هندسۀ حاکم بر آثار هنر و معماری اسلامی. فصلنامۀ مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی 22 (77): 561ـ578.
اهری مصطفوی‌، حسن. ۱۳99. التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‌. جلد 1ـ3 و 11. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌.
ایمان، محمدتقی، و محمودرضا نوشادی. ۱۳۹۰. تحلیل محتوای کیفی. پژوهش. نشریه عیار پژوهش در علوم انسانی 3 (39): ۴۴ـ۱۵.
ایمنی، عالیه. 1389. بیان نمادین در تزیینات معماری اسلامی. کتاب ماه هنر، ش. 142: 86ـ93.
پاکزاد، جهانشاه. 1386. سیر اندیشه‌ها در شهرسازی (1): از آرمان تا واقعیت. تهران: شرکت عمران شهرهای جدید.
جوادی آملی، عبدالله. 1403. مفاتیح الحیات. قم: مرکز نشر اسراء.
حائری، محمدرضا. 1388. خانه، فرهنگ، طبیعت. تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
ری‌شهری، محمد. 1391. اهل‌بیت(ع) در قرآن و حدیث. ترجمۀ حمیدرضا شیخی و حمیدرضا آژیر. قم: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث.
ری‌شهری، محمد. 1393. حکمت‌نامۀ پیامبر اعظم(ص). جلد 5. قم: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث.
ری‌شهری، محمد. 1389. فرهنگ‌نامۀ مهمانی. ترجمۀ حمیدرضا شیخی. قم: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث.
شاهچراغی، آزاده، و علیرضا بندرآباد. ۱۳۹۴. محاط در محیط. چ1. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
طباطبایی، محمدحسین. ۱۳۷۴. المیزان فی تفسیر القرآن. جلد ۱۲. ترجمۀ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم. دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. 1367. مجمع البیان فی تفسیر القرآن. جلد ۲۳. ترجمۀ احمد بهشتی. تهران: فراهانی. چاپ اول.
عابدی، محمدحسین، و فرزانه محمدیان یامی. 1397. زیبایی‎شناسی و بازشناسی اصول آن در معماری اسلامی. فصلنامۀ معماری‌شناسی 1 (4): 45ـ54.
عوض‌پور، بهروز، بهمن نامور مطلق، و ساینا محمدی خبازان. 1393. تجلی حکم صدرایی در معماری اسلامی. خردنامۀ صدرا 20 (1): 95ـ104.
فرات کوفی، ابوالقاسم فرات بن ابراهیم. 1410ق. تفسیر فرات کوفی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فلاح زرومی، زهرا و مهدی حمزه نژاد. 1402. بازشناسی مؤلفه‌های هویت‌بخش معماری در روند جهانی شدن و تبیین هویت معماری اسلامی در مواجهه با این عصر (با نگرش به تحلیل عناصر هویتی مسجدالحرام و حرم حضرت امام رضاع). پژوهشنامه خراسان بزرگ (52): 19 -35.
قرائتی، محسن. ۱۳۸۸. تفسیر نور. جلد ۹. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
کلینی، محمد بن یعقوب. 1365. اصول کافی. ج6. چ4. ترجمۀ سید جواد مصطفوی‌‌. قم: مؤسسة الوفاء.
گروت، لیندا، و وانگ، دیوید. 1384. روش‌های تحقیق در معماری. ترجمۀ علیرضا ‌عینی‌فر. تهران: دانشگاه تهران.
لنگ، جان. 1381. آفرینش نظریۀ معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمۀ علیرضا ‌عینی‌فر. تهران: دانشگاه تهران.
مدنی‌پور، علی. 1379. طراحی فضای شهری: نگرشی بر فرایندهای اجتماعی مکانی. ترجمۀ فرهاد مرتضایی. تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری.
مروج، حسین. 1379. اصطلاحات فقهی. قم: انتشارات بخشایش.
مقریزی، احمد بن علی. ت۱۹۹۹. امتاع الاسماع. جلد ۵. حقیق محمد عبدالحمید النمیسی. چ1. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ناری قمی، مسعود. 1400. تولید نظریۀ معماری براساس الگوهای رفتاری اسلامی با رجوع به منابع اصلی سنّت. فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی ۶ (۱): ۱۹۵ـ209. 
نقره‌کار، عبدالحمید. 1392. خانۀ کعبه، سلول بنیادی در طراحی نیایشگاه‌های مطلوب. پژوهش‌های معماری اسلامی 1 (1): 23ـ41.
نقره‌کار، عبدالحمید. 1395. نسبت اسلام با فرایندهای انسانی فرانظریۀ سلام، طرح مدلی (بنیادی ـ  کاربردی) در (ساختار، منابع، مبانی و ارزیابی) آثار هنری، معماری و شهرسازی از منظر اسلامی (راهبردها، راهکار‌ها، راه‌حل‌ها و نقد فرایندهای انسانی). تهران: پژوهش‌های معماری اسلامی، 4 (3): 4ـ21.
وثوق‌زاده، وحیده، محبوبه حسنی‌پناه، و بابک عالیخانی. 1395. حکمت عدد هشت در هنر و معماری اسلامی. جاویدان خرد، ش. 30: 175ـ192.
Brolin, B. C. 1976. The Failure of Modern Architecture. London: Studio Vista.
Cao, Y., Kahlon, Y., and Fujii, H. 2022. Revisiting Darke: Tracing the Emergence of Design Generators in Architectural Design. In International Conference on-Design Computing and Cognition (441-460). Cham: Springer International Publishing.
El-Rafey, Moshira A. R. 1992. Housing & Women: Reconstruction of Women’s Point of View, a dissertation submitted for degree of Doctor of Architecture. Michigan: The University of Michigan.
Hester, Randolph T. Planning Neighborhood Space with People. 2nd Edition. Environmental Design Series, Vol. 3, Van Nostrand Reinhold Company Inc., USA.
Hvattum, M. 2006. Origins redefined: a tale of pigs and primitive huts. in Primitive: original matters in architecture, edited by Jo Odgers, Flora Samuel and Adam Sharr. New York: Routledge.
Lawson, B. 2005. How Designers Think, Fourth edition, Architectural Press.
Mallgrave, H. F. 2005. MODERN ARCHITECTURAL THEORY: A Historical Survey, 1673–1968. Cambridge: Cambridge University Press.
Journal of Iranian Architecture Studies
Volume 14, Issue 28
March 2026
Pages 217-238

Files

Share

How to cite

Statistics