احمدی، عباسعلی. 1388. فضا و جامعه در شهرکهای اقماری اصفهان عصر صفوی: مطالعۀ موردی مورچهخورت و قورتان. رسالۀ دکتری. استاد راهنما: حسن کریمیان. تهران: دانشگاه تهران.
احمدی، عباسعلی. 1392. مورچهخورت نمونهای نادر و سالم از فضاها و بافتهای کهن شهری دورۀ اسلامی. اولین کنگرۀ ملی معماری و شهرسازی اسلامی و ترسیم سیمای شهری پایدار با گذر از معماری ایرانی ـ اسلامی و هویت گمشدۀ آن.
آخوندی سورکی، اردشیر. 1372. قلاع استان چهارمحالوبختیاری. رسالۀ کارشناسیارشد. استاد راهنما: سوسن بیانی. تهران: دانشگاه تهران.
ارژمند، محمود و مرضیه اعتمادیپور. 1393. نقد ساختارگرایانۀ فرم و عملکرد بنای تاریخی قلعه دختر فیروزآباد. نامۀ معماری و شهرسازی 7 (13): 37ـ56.
اسدپور، علی. 1397. سرگذشت میدانهای توپخانه از تهران تا شیراز. شیراز: نیارش.
اسدپور، علی. 1399. سیر تحولات منظر میانسرای ارگ کریمخان شیراز براساس عکسها و مستندات تاریخی. پژوهشهای باستانشناسی ایران 10 (25): 241ـ260.
اسفنجاریکناری، عیسی، و احسان ستوده. منظر فرهنگی ایزدخواست. منتشر نشده.
امامیمیبدی، سید منصور. 1397. تاریخچۀ قلاع میبد در گسترۀ تاریخ. سخن تاریخ 12 (28): 39ـ68.
امیرحاجلو، سعید، و سارا سقائی. 1392. ویژگیهای بناهای میانراهی و شبکۀ راههای ارتباطی شمال اصفهان در عصر سلجوقی. هنر و فن 1 (2): 125ـ145.
امیرحاجلو، سعید، و بصیرا سقایی. 1400. بررسی مؤلفههای پدافند غیرعامل در سازمان فضایی و کالبدی قلعۀ تاریخی مورچهخورت اصفهان. معماری اقلیم گرم و خشک 9 (13): 217ـ240.
امیریآذر، عرفان، و علیرضا انیسی. 1403. واکاوی ویژگیهای معماری قلعههای حاشیۀ غربی و جنوبی بیابان لوت کرمان. مطالعات باستانشناسی پارسه 8 (27): 225ـ257.
امیری، حمیدرضا. 1383. گزارش پیشنهاد ثبت در فهرست آثار ملی کشور قلعۀ تاریخی خرانق . یزد: مرکز اسناد میراثفرهنگی و گردشگری یزد.
برسم، معصومه. 1394. تحلیل فضایی قلاع روستایی و شهری ایالت کرمان در دورۀ صفوی تا قاجار (برپایۀ مطالعۀ موردی ارگ راین). پایاننامۀ کارشناسیارشد. استاد راهنما: سعید امیرحاجلو. کرمان: دانشگاه جیرفت.
برسم، معصومه، و سعید امیرحاجلو. 1394. عوامل امنیتی مؤثر بر ساختار معماری ارگ راین و کرمان. دومین همایش ملی باستانشناسی ایران.
برسم، معصومه، و یوسف فاریابی. 1398. مطالعۀ تطبیقی استحکامات دفاعی و امنیتی ارگ راین و بم در استان کرمان. مطالعات باستانشناسی پارسه 3 (7): 115ـ135.
بهنیا، علی، و محمدابراهیم زارعی. 1403. عوامل تأثیرگذار بر معماری، شکلگیری و توزیع فضایی قلعههای سدههای میانی دوران اسلامی بیجار گروس. مطالعات معماری ایران (25): 211ـ235.
بیگلری، محسن. 1398. مطالعه و حفاظت معماری قلعه روستای دولتآباد قم؛ با تأکید بر جنبههای مسکونی مزرعه و حفظ پویایی آن. پایاننامۀ کارشناسیارشد. استاد راهنما: حاجابراهیمزرگر. تهران:دانشگاه شهید بهشتی.
پارسی، فرامرز. 1383. قلعه رودخان. مجلۀ معمار (28): 134ـ139.
پارسی، فرامرز. 1385. قلعهنشینی. مجلۀ معمار (39): 61ـ65.
پورکریمی، پرویز. 1400. عوامل مؤثر در شکلگیری و افول قلاع و استحکامات دفاعی شهرستان جلفا، خداآفرین و کلیبر از هزارۀ اول ق.م تا دوره قاجار. مطالعات تاریخ انتظامی 8 (29): 145ـ167.
پیرنیا، محمدکریم. 1392. معماری ایرانی. تألیف و تدوین غلامحسین معماریان. چ5. تهران: دانشگاه علم و صنعت.
تقوی، سمانه. 1394. امنیت در قلاع ایرانی با بررسی نمونۀ موردی قلعۀ دهشاد واقع در شهرستان شهریار استان تهران. همایش ملی معماری و شهرسازی ایرانی ـ اسلامی.
توسلی، محمود. 1381. ساخت شهر و معماری در اقلیم گرم و خشک ایران. تهران: دانشگاه تهران.
حاجیابراهیم زرگر، اکبر. 1386. درآمدی بر شناخت معماری روستایی ایران. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
حمیدی، ملیحه، رضا سیروس صبری، محسن حبیبی، و جواد سلیمی. 1376. استخوانبندی شهر تهران جلد اول بررسی مفاهیم و نمونههای ایران ـ جهان. تهران: سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران.
حناچی، پیروز و فهیمه آرمان. 1392. شناخت ساختار کالبدی قلعه روستای خورانق با رویکرد تأثیرپذیری از الگوهای رفتاری. مطالعات معماری ایران (4): 65ـ86.
دپلانول. 1358. مطالعات دربارۀ جغرافیای انسانی شمال ایران. ترجمۀ سیروس سهامی. مشهد: دانشگاه فردوسی.
دهقان، فهیمه. 1387. بازآفرینی اصالت پنهان معماری: سازماندهی بافت جدید روستای خرانق با بهرهگیری از الگوبرداری از ویژگیهای معماری قلعه تاریخی. پایاننامۀ کارشناسیارشد. استاد راهنما: پیروز حناچی. تهران: دانشگاه تهران.
ذاکرحقیقی، کیانوش، حمید ماجدی، و فرح حبیب. 1388. تدوین شاخصهای مؤثر بر گونهشناسی بافتشهری. هویت شهر (7): 105ـ112.
ذکاوت، کامران. 1392. جایگاه سازمان کالبدی در طراحی شهری. صفّه 23 (1): 65ـ90.
راعی، حسین. 1399. نظام تشکیلدهنده در معماری مزارع تاریخی با نگاه به مزارع طرازآباد، گورت و نهچیر. معماری و اقلیم گرم و خشک 8 (11): 75ـ49.
راعی، حسین، و محسن بیگلری. 1400. بررسی انشاء مزرعۀ دولتآباد قم، از آغاز تا اضمحلال. معماری و اقلیم گرم و خشک 9 (13): 60ـ76.
راعی، حسین. 1401. بررسی جایگاه مزارع مسکون تاریخی در نظام «زمانی ـ مکانی ـ فضایی» ایران. دانشهای بومی ایران 9 (17): 221ـ248.
راعی، حسین. 1402. صورتشناسی مزارع مسکون تاریخی در اقلیم گرم و خشک ایران. اثر 44 (4): 430ـ448.
رحمتی، محسن، و محمد دالوند. 1397. قلعهسازی در لرستان و کارکرد أمنیتی آن در عهد پهلوی اول. پژوهشنامۀ تاریخ اجتماعی و اقتصادی 7 (1): 54ـ37.
رضائیپور، مریم، محمدرضا فرزادبهتاش، حمیدرضا صباغی، و علیرضا انیسی. ۱۴۰۳. مبانی حفاظت از سکونتگاههای مرتبط با باغهای تاریخی در بیرجند. مطالعات معماری ایران ۱۳ (۲۶): ۱۲۷ـ۱۵۸.
ریاحیمقدم، ساشا. 1390. مطالعه و بررسی عوامل شکلگیری و تحولات کالبدی روستای سریزد. مجموعه مقالات همایش ملی بومهای بیابانی، گردشگری و هنرهای محیطی: 439ـ447.
ریاحیمقدم، ساشا. 1391. ساماندهی و تجدید حیات منظر فرهنگی روستای تاریخی سریزد. مرمت و آثار و بافتهای تاریخی و فرهنگی.
زارعی، محمدابراهیم، بهرام غنائی و خدیجه شریفکاظمی. 1400. مطالعۀ کارکرد و گونهشناسی قلعههای دستگران طبس در دوران اسلامی. پژوهشهای باستانشناسی ایران 11 (31): 127ـ156.
زارعی، محمدابراهیم، سیدرسول موسویحاجی، و خدیجه شریفکاظمی. 1397. تأملی بر ساختار فضایی و گونهشناسی خانههای سنتی بخش دستگران طبس. مطالعات شهر ایرانی ـ اسلامی 8 (31): 33ـ49.
زارعی، محمدابراهیم، و یدالله حیدریباباکمال. 1393. أهمیت قلاع و استحکامات دورۀ قاجار منطقه شهداد در برقراری امنیت اجتماعی حاشیۀ غربی کویر لوت. پژوهشهای باستانشناسی ایران 4 (6): 195ـ211.
زیاری، نسرین، مجید صالحینیا، و عیسی اسفنجاری کناری. 1396. شناخت ساختار کالبدی قلعۀ مورچهخورت اصفهان بر مبنای الگوی رفتاری ساکنین قدیم آن. همایش بینالمللی عمران، معماری و شهر سبز پایدار.
سلطانزاده، حسین. 1368. مقدمهای بر تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران. تهران: امیرکبیر
سلطانی محمدی، مهدی و محمد بلوری بناب. 1396. تأثیرات دفاع غیرعامل بر شکلگیری کالبدی روستای محمدیه نائین. مسکن و محیط روستا 159: 107ـ118.
سماوات، حسین. 1353. قلعه بزرگ، زیبا و تاریخی «سریزد». وزارت فرهنگ و هنر.
سهیلی، جمالالدین، مهناز محمودی زرندی، و زینب صالحی. 1394. الگوهای طراحی معماری قلعههای استان ایلام در دورۀ قاجار با تأکید بر الگوهای رفتاری. مطالعات شهر ایرانی اسلامی 6 (21): 31ـ45.
شفیعی، محمدرضا. 1380. قلعۀ نهچیر، میراثی از اوایل دورۀ قاجاریه. فرهنگ اصفهان (20): 53ـ59.
طاهری دهکردی، معصومه. 1398. معماری سنتی دورۀ قاجار در خانۀ اشرافی دزک (قلعه دزک، استان چهارمحالوبختیاری). مطالعات ایرانشناسی 5 (14): 57ـ75.
طباطبایی ملاذی، فاطمه و ژاله صابرنژاد. 1395. رویکرد تحلیلی نحو (چیدمان) فضا در ادراک پیکرهبندی فضایی مسکن بومی قشم (نمونه موردی روستای لافت). مسکن و محیط روستا 35 (154): 75ـ88.
عابدینی، حامد. 1399. تحلیل ساختار فضایی در محلات سنتی شهری براساس نظام مراکز محله (نمونۀ موردی: ملۀ سنگلج تهران). معماریشناسی 3 (14): 1ـ8.
فرهنگی، عادل، و اسکندر مختاری. 1365. قلعۀ آردمین. اثر ۷ (۱۲ و ۱۳ و ۱۴): 107ـ119.
عالیحسینی، عبدالحمید، و پرستو عشرتی. 1403. شناسایی گونه بنای ازمیانرفته در میراث معماری بندر بوشهر مبتنیبر تصاویر تاریخی. مطالعات معماری ایران 13 (26): 5ـ26.
عمید، حسن. 1389. فرهنگ فارسی عمید. تهران: فرهنگنما.
فرحانی، علی، و حسن کریمیان. 1400. سازمان فضایی، فرم، و عملکرد قلعههای کوهستانی استان تهران، مطالعۀ موردی: قلعه ـ شهر فیروزکوه. مطالعات باستانشناسی پارسه 5 (18): 133ـ158.
فرحانی، علی، حسن کریمیان، و کمالالدین نیکنامی. 1400. مطالعۀ گونهشناسی و سازمان فضایی قلعهها و استحکامات دفاعی دامنههای جنوبی البرز مرکزی (محدودۀ استان تهران) در قرون میانی اسلامی. اثر 42 (3): 406ـ423.
فرمانی، شهناز، و غلامحسین معماریان. 1402. گونهشناسی معماری مساجد تبریز و باکو در دورۀ قاجار. مطالعات معماری ایران 12 (23): 53ـ67.
قرائیزاده، محمدرضا.1381. گزارش پیشنهاد ثبت در فهرست آثار ملی کشور قلعه مهر پادین. یزد: مرکز اسناد میراثفرهنگی و گردشگری یزد.
کرکوندی اصفهانی، فرزانه، علیرضا محمدی میلاسی، رضا میرمقتدایی و رسول کمالی دولتآبادی. 1398. بررسی و سیر تحول تزیینات دیوارنگاره در معماری قلعۀ نهچیر مبارکه اصفهان. نگره 57: 171ـ189.
کریمیان، حسن و مجتبی سعادتیان. 1398. سازمان فضایی و تحلیل ساختار معماری قلعه رستم سیستان (با تکیهبر حفاری باستانشناسی شاه نشین). پژوهشنامۀ خراسان بزرگ 10 (36): 93ـ114.
کلانتری، محمد مهدی. 1402. گزارش تصویری قلعه و روستای ایزدخواست؛ میراث فراموششده. پایگاه خبری نوین شهرساز.
لشکری، آرش و اکبر شریفینیا. 1397. مطالعه تطبیقی ساختارفضایی، عللشکلگیری و الگوی پراکنش قلاع قاجاریه و اوایل پهلوری درهشهر، استان ایلام. مطالعات باستانشناسی پارسه 2 (4): 137-154.
متولی، عبدالله، ابراهیم اصلانی ملایری، و زهرا حفیظ اللهی. 1398. بررسی اهمیت و ویژگیهای مهمترین قلعههای دورۀ صفویه. مطالعات تاریخی جنگ 3 (4): 67ـ-90.
محمدحسینی، پریسا، علی جوان فروزنده، اسماعیل جهانی دولتآبادی، و علیاکبر حیدری. 1398. تحلیل نقش روش زندگی طبقات اجتماعی در الگوی مسکن نمونۀ موردی: خانههای اواخر دورۀ قاجار و اوایل پهلوی در اردبیل. باغ نظر 16 (76): 31ـ44.
محمدزاده، مهدی، و هیرو فرکیش. 1400. بررسی گونهشناسی معماری بومی جهت دستیابی به اصول طراحی بناهای مسکونی در محلۀ ماشه، جزیرۀ کیش. پژوهشهای معماری اسلامی 9 (33): 77ـ93.
محمدمرادی، اصغر، احمد صالحیکاخکی، و حسین راعی. 1395. آغازی بر فهم مزارع مسکون تاریخی در یزد. پژوهشهای معماری اسلامی 4 (13): 3ـ23.
محمدی، مریم، و مصطفی رضائی. 1399. تحلیل باستانشناختی قلاع اربابی شهرستان بهار (استان همدان). جامعهشناسی تاریخی 12 (1): 232ـ265.
محمودیان، حبیبالله. 1396. قلعههای تاریخی ایلام. ایلام: زاگرو.
مسعودیان، مستورهسادات و زهراسادات سعیدهزرآبادی. 1402. تحلیل ارتباط ساختار فضایی محور گردشگری جلفا و حرکت طبیعی گردشگران در آن، با تأکید بر نظریۀ چیدمان فضا و بهرهگیری از نرمافزار اگراف. برنامهریزی فضایی 12 (4): 101ـ124.
ملازاده، کاظم، و مریم محمدی. 1385. قلاع و استحکامات نظامی. تهران: سوره مهر.
موسوی، میرسعید، حمید ماجدی، و فرح حبیب. 1395. بازشناسی ویژگیهای کالبدی ـ فضایی بافت قدیم شهر در ایران. هویت شهر 10 (28): 19ـ28.
مولائی، اصغر، محمدرضا عزتی مهر، و علیرضا داداشپور. 1401. خوانش فضاهای ورودی و گونهشناسی آنها از نظر مقیاس و عملکرد در گذر زمان. مطالعات میانرشتهای معماری ایران 1 (2): 55ـ70.
مؤمنی، کورش، کورش عطاریان، و احسان سایماننیا. 1395. بازشناسی ویژگیهای معماری قلعۀ فلکالافلاک. سومین کنگرۀ بینالمللی افقهای جدید در معماری و شهرسازی.
میرهاشمی روته، سید احسان. 1393. تأثیر دفاع (غیرعامل) بر شکلگیری شهر عقدا. صفه 24 (65): 113ـ130.
ناسخیان، شهریار، مهدی سلطانی، و محمود ستایشمهر. 1397. گونهشناسی و تحلیل قلاع شهر بافران (نایین). مطالعات باستانشناسی پارسه 2 (3): 101ـ112.
نداییاحمدی، یعقوب. 1398. جغرافیای تاریخی جام. مشهد: دستور.
هاتف نعیمی، آتری. 1389. گونهشناسی قلاع مسکونی در ایران باززندهسازی قلعۀ مورچهخورت اصفهان. پایاننامۀ کارشناسیارشد. استاد راهنما: علیرضا عینیفر. تهران: دانشگاه تهران.
ورجاوند، پرویز. 1351. قلعه باستانی ایزدخواست و آثار تاریخی آن. بررسیهای تاریخی 7 (1): 57ـ72.
Tashakori Bafghi, B., H. Normohammad Zad, and H. Kalantari Khalilabab. 2016. Typology of The Historical Castles of Central Iran, Greece. Mediterranean Archaeology and Archaeometry, 16 (1): 9-21. DOI: 10.5281/zenodo.35518
Davtalab, Jamshid., A. Heidari, V. Narooei. 2022. Identification and Analysis of The Architectural Spaces and Features of the Historic Seb Castle in Saravan Country, Iran. Journal of Sistan and Baluchistan Studies 2 (2): 1-11. DOI: 10.22034/JSBS.2022.338703.1023
)