دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 Water as an Actor in the Life-World of Khurāsānīs in the Early Islamic Centuries آب چون کنشگر در جهانِ خراسانیانِ سده‌های نخست هجری 5 24 114953 10.22052/jias.2025.257135.1412 FA مهرداد قیومی بیدهندی دانشیار، پایگاه پژوهشی نوروزگان رؤیا تاج‌بخش استادیار، گروه باستان‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Journal Article 2025 05 31 The lifeworld of Khurāsānīs in the early Islamic centuries was deeply dependent on water at every level and in every aspect of life. Just as rivers and streams had physical and material sources—emerging from one place, flowing through another, spreading across the land, and bringing about prosperity—they also had mental and spiritual sources, slopes, basins, and destinations. What gave coherence and integrity to this world was the interweaving of these material and immaterial dimensions. Some aspects of this lifeworld are revealed in texts composed by the Khurāsānīs of that time. The central question of this study is: Based on what these texts reveal, what role did water play—as a material, mental, and cultural actor—in the world of Khurāsānīs during the early Islamic centuries? Drawing on Actor–Network Theory and concepts from cultural environmental history and human–environmental studies, this article explores the role of water in this historical lifeworld. Rather than viewing water as merely a natural element, we approach it as a material, spatial, and cultural actor that contributed to the organization of collective life, spatial order, power relations, and human mentalities. Through close readings of Persian prose and verse texts from early Islamic Khurāsān, we examine the complex network of interactions between water and other human and nonhuman actors. In this network, water operates as a mediator of meaning-making, social order, and lived experience—simultaneously present in the visible and invisible realms—and plays a structuring, mediating, and multidimensional role. زیست‌جهان خراسانیان سده‌های نخست هجری، در همۀ مراتب و شئونش، به آب وابسته بود. همچنان‌که رودها و جوی‌ها سرچشمه‌ای داشت و از جایی برمی‌آمد و در جایی جاری می‌شد و در جایی می‌گسترد و آبادانی پدید می‌آورد و به جایی می‌ریخت، ‏سرچشمه‌ها و دامنه‌ها و خانه‌ها و آبگیرهای ذهنی و معنوی هم داشت. آنچه زیست‌جهان خراسانیان را قوام و انسجام می‌بخشید، پیوند ‏میان این جنبه‌های ذهنی و عینی بود. وجوهی از این زیست‌جهان در متونی پدیدار شده است که خراسانیان آن روزگار پدید آوردند. پرسش اصلی این است که براساس آنچه از این متون به ‌دست می‌آید، آب چون کنشگری مادی و ذهنی و فرهنگی در زیست‌جهان خراسانیان سده‌های نخست هجری چه نقشی داشته است؟ در این مقاله با اتکا به نظریۀ کنشگر ـ شبکه، مفاهیم تاریخ فرهنگی محیط و مطالعات انسان ‌ـ محیطی، به بررسی نقش آب در این زیست‌جهان ‌پرداخته و به آب نه چون عنصری صرفاً طبیعی، بلکه کنشگری مادی، فضایی، و فرهنگی ‌نگریسته‌ایم که در سازمان‌دهی حیات جمعی، نظم فضایی، مناسبات قدرت، و ذهنیات انسان‌ها ایفای نقش می‌کرد. ازطریق خوانش تنگاتنگ متون نظم و نثر فارسی خراسانِ سده‌های نخست هجری از منظر تعامل آب با سایر کنشگران انسانی و ناانسانی، به فهمی از شبکۀ پیچیدۀ روابط میان آب، انسان، فضا، اشیا، آیین‌ها، و زبان رسیده‌ایم که در آن، آب واسطۀ تولید معنا، تحقق نظم، و تجربۀ زیستۀ انسان است و با حضور هم‌زمان در عالَم محسوس و نامحسوس، نقشی سازمان‌دهنده و میانجی‌گر و چندساحتی دارد.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_114953_4ab16eb1b26a4c08af6d153bbe4b520d.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 The Houses of the Historical Fortress of Jandaq: Architectural Characteristics and Dating خانه‌های قلعۀ تاریخی جَنْدَق: ویژگی‌های معماری و تاریخ‌گذاری 25 48 114879 10.22052/jias.2025.256780.1389 FA مریم حیدری کارشناس‌ارشد مهندسی طراحی محیط‌زیست، دانشکدۀ محیط‌زیست، دانشگاه تهران Journal Article 2025 04 30 Located on the southern margin of the Dasht-e Kavir desert, the historical city of Jandaq has long served as a significant settlement. During the Qajar period, Jandaq Fortress encompassed approximately one hundred houses of varying sizes, housing the entire population within its walls. The historical fabric of the fortress is characterized by a dense and interconnected ensemble of affluent residences, the Jāmeh Mosque, a public bathhouse, covered passageways (Sābāts), and a labyrinthine network of alleys. The architecture of the fortress and its houses vividly reflects efforts to ensure comfort, security, and resilience against the harsh desert climate and potential external threats. Jandagh Fortress remains inhabited today, with 23 local households residing. Several of the historic houses have been repurposed as ecolodges, while others stand abandoned or partially ruined. This article presents architectural documentation, describes the components and their functions, and analyzes the spatial relationships among prominent houses within the Jandagh Fortress, including the residences of the Yaghmā, Safāyi, Heshmat, Kāfi, Bitaraf, and Mirzā Abdolkarim. Additionally, the article provides an analysis of key architectural elements, including entranceways and bahārband, eywāns, bādgirs, winter quarters, and kitchens (matbax). Through a critical examination of historical records and written sources, and a comparative analysis with similar structures in Yazd and Meybod—regions sharing geographic and socio-political characteristics with Jandaq—this research offers more profound insights into the architectural legacy of the fortress. Based on the surviving architectural evidence and comparative studies, the tradition of settlement within Jandaq Fortress can be traced back to the 8th century AH (14th century CE), during the Muzaffarid dynasty. However, various additions, alterations, functional changes, and periods of abandonment have shaped its present form. جندق شهری کهن در کنارۀ جنوبی دشت کویر است. در دورۀ قاجار قلعۀ جندق صد خانۀ کوچک و بزرگ داشت و روزگاری همۀ مردم در آن زندگی می‌کردند. بافت تاریخی قلعۀ جندق مجموعه‌ای تودرتو از خانه‌های کوچک و بزرگِ اعیانی، ارسن مسجدجامع، حمام و ساباط‌ها و گذرهای پُر‌پیچ‌و‌خم است. زندگی‌ و برآوردن نیازها و آسایش و امنیت در برابر گرمای کویر و مهاجمان، در معماری قلعه و خانه‌ها نمود آشکار داشته است. قلعۀ جندق امروز زنده است و ۲۳ خانوار با سکنۀ بومی دارد. تعدادی از خانه‌های کهن جندق به اقامتگاه بوم‌گردی تبدیل شده‌اند و تعدادی دیگر خالی و نیمه‌ویران است. در این مقاله به شناخت و ارائۀ اسناد معماری، توصیف اجزا و کارکرد آن‌ها و بررسی روابط فضایی خانه‌های شاخص قلعۀ جندق چون خانۀ یغما، صفایی، حشمت، کافی، بیطرف و میرزا عبدالکریم پرداخته شده است. شناخت عناصر معماریِ خانه‌های قلعۀ جندق، چون درآیگاه و بهاربند، ایوان و بادگیر، زمستان‌نشین و مطبخ بخش دیگری از این مقاله است. بررسی شواهد تاریخی و‌ منابع مکتوب و مقایسۀ تطبیقی این خانه‌ها با خانه‌های مشابه در یزد و میبد که ازنظر جغرافیایی و سیاسی در پهنه‌ای با ویژگی‌های کم‌وبیش مشترک با جندق هستند، ما را به شناخت بهتری از خانه‌ها در قلعۀ جندق می‌رساند. بر پایۀ مستندات و آثار باقی‌مانده و مطالعات تطبیقی، پیشینۀ خانه‌گزینی در قلعۀ جندق به سدۀ هشتم هجری و دورۀ آلِ مظفر بازمی‌گردد هرچند به فراخورِ نیاز و گذشتِ زمان، بخش‌هایی به آن افزوده یا کاسته شده یا تغییر کاربری داده یا رها و ویران شده‌ است.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_114879_73eaedc84ecec47c516cc75a3bdfcb4d.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 Tehran’s Development in Liminal Landscapes: Tāvabi‘-i Mahallat in the Dar al-Khilafah-ye Naseri توسعۀ تهران در منظرهای آستانه‌ای: توابع محلات در دارالخلافۀ ناصری 49 72 114974 10.22052/jias.2025.256767.1388 FA زهرا اهری دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی مهسا پوراحمد جکتاجی کارشناس‌ارشد مطالعات معماری ایران، دانشگاه شهید بهشتی فاطمه حسینی امامی کارشناس‌ارشد مطالعات معماری ایران، دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2025 04 28 Twenty years after Naser al-Din Shah's ascension to the throne, the rampart built during the Safavid period of Shah Tahmasb was demolished, and a new wall was constructed to expand, modernize, and transform Tehran into the “Dar al-Khilafa-yi Nasirī”, befitting the modern era. With the construction of Tehran's new wall, the city gained a new boundary and threshold, leading to unprecedented urban development. The city expanded in all four directions, and new quarters joined to its north, south, east, and west. Except for Mahalla-yi Dowlat in the north, these newly developed areas were named as tābi‘-i mahalla, subordinate extensions to older neighborhoods, creating liminal urban spaces. While Tehran's development during Naser al-Din Shah's reign has been studied, the lens of liminality and its spatial consequences remains unexplored. Using first-hand written and visual sources and a historical strategy, this study aims to demonstrate that these Tābi‘-i mahalla were indeed liminal developments. The Absence of a vision of the city's overall development and planning, unequal environmental conditions across the city's geographical expanse, modernization trends, social divisions, and the competing demands of the government and various social groups shaped distinct spatial qualities. Consequently, a new, heterogeneous urban landscape emerged at this threshold. The characteristic of this landscape, which had a heterogeneous texture and structure, was a relative spatial order in the north and northwest, featuring gardens, wide, European-style streets, dual living spaces, free from the norms of traditional society, and havens for free thought, out of the observer's eye. In contrast, the southern and southeastern landscape was characterized by a scattered, irregular, and resource-poor environment where the impoverished sought community and urban security. In this way, in a state of liminality, areas emerged that neither resembled the old city nor were similar to one another, yet they constructed the geographies of the north and south. در دوران سلطنت ناصرالدین‌شاه، در سال ۱۲۸۴ق، برای تهران حصار تازه‌ای ساخته شد تا متناسب با نیازهای دوران تازه‌‌توسعه‌یافته، مدرنیزه شود و دارالخلافۀ ناصری گردد. به‌این‌ترتیب، تهران مرز و آستانه‌ای جدید و توسعه‌ای بی‌سابقه در چهار جهت یافت که جز محلۀ دولت در شمال، بقیه تابع محلۀ مجاور خود در درون بافت کهن‎شهر خوانده شدند و بخش‌های جدید شهری را در وضعیت آستانگی شکل دادند. مطالعات مختلفی که دربارۀ توسعۀ تهران در این دوره انجام شده است، این موضوع را از منظر آستانگی و به‌صورتی فضامند بررسی نکرده‌اند. این مقاله بر آن است که با راهبردی تاریخی نشان دهد توابع محلات توسعه‌هایی در آستانه بودند که در نبود تصوری از توسعۀ کلی شهر، نابرابری شرایط محیطی در پهنۀ جغرافیایی، تمایلات تجددطلبانه و شکاف‌های اجتماعی، مداخلات حکومت و گروه‌های مختلف اجتماعی برای تحقق خواسته‌ها و نیازهای خود، کیفیت‌های فضایی متمایزی یافتند؛ به‌ترتیبی که در گذر از آستانه، منظر شهری تازه‌ای برای تهران پدید آمد. مشخصۀ این منظر بافت و ساختاری نامتجانس در محدوده‌های جدید بود: در شمال و شمال غرب انتظام نسبی فضایی با باغات، خیابان‌های وسیع و فرنگی‌مآب، مکان‌های زیست‌ دوگانه، رها از هنجارهای جامعۀ سنتی و مکان‌هایی برای آزاد‌اندیشی؛ در جنوب و جنوب شرق بافتی پراکنده، نامنظم و کم‌امکان که تهیدستان برای بودن در کنار هم و در امنیت فضای شهری بدان روی می‌آوردند. به‌این‌ترتیب در وضعیت آستانگی، محدوده‌هایی پدید آمد که نه به شهر قدیم شباهت داشتند و نه به هم شبیه بودند؛ هرچند جغرافیاهای شمال و جنوب را برساختند.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_114974_b7f5d701b16bdedbed924798f8d24305.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 08 23 Factors Affecting Vitality in the Collective Spaces of Mid-rise Residential Complexes, District 22 of Tehran عوامل مؤثر بر سرزندگی در فضاهای جمعی مجموعه‌های مسکونی میان‌مرتبه، منطقۀ 22 تهران 73 95 114981 10.22052/jias.2025.256483.1376 FA سیده اشرف سادات دکتری معماری، دانشکدۀ مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی محمدصادق طاهرطلوع دل دانشیار، دانشکدۀ مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی بهرام صالح صدق پور دانشیار، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی Journal Article 2025 03 08 In recent years, the decline in the vitality of the collective spaces of residential complexes, especially in major Iranian cities such as Tehran, has raised significant concern among urban designers and policymakers. Key factors contributing to this issue include weak physical design, a lack of supportive environments for social interaction, and the neglect of behavioral and semantic dimensions, all of which diminish urban livability. This study aims to analyze and structurally model the relationships between physical, behavioral-movement, and perceptual-semantic components and the level of vitality in the collective spaces of mid-rise residential complexes in District 22 of Tehran. Using a mixed-methods approach in a sequential exploratory design, the research first employed content analysis and interviews in the qualitative phase, followed by a structured questionnaire in the quantitative phase. In this model, physical variables (including form, function, concept, technology, and integration) are treated as independent variables; behavioral-movement variables (desirability, comfort, presence, and territoriality) as mediators; and perceptual-semantic variables (dynamism, attachment, satisfaction, responsiveness, and tranquility) as dependent variables. Data collection utilized a structured questionnaire, with responses collected from 255 residents of selected mid-rise complexes via random sampling. Sampling adequacy was confirmed using the KMO test, and the questionnaire's reliability and validity were verified using Cronbach’s alpha and model fit indices. Data were analyzed using path modeling and structural equation modeling in SPSS and AMOS. The analysis revealed three significant relationships with strong effect sizes: (1) physical values, mediated by behavioral-movement variables, contributing to revitalizing residents’ vitality; (2) behavioral values, also shaped by movement-related factors, playing a significant role in enhancing vitality; and (3) perceptual-semantic values, as dependent indicators of vitality, directly influenced by physical components. Among physical variables, "form" had the most significant impact as an independent factor; among behavioral-movement variables, the domain of physical values demonstrated the strongest mediating role; and among the vitality indicators, "dynamism" was the most influential dependent variable. در سال‌های اخیر، کاهش سرزندگی در فضاهای جمعی مجتمع‌های مسکونی، به‌ویژه در شهرهای بزرگ ایران نظیر تهران، به یکی از دغدغه‌های اصلی طراحان و سیاست‌گذاران شهری تبدیل شده است. ضعف در طراحی کالبدی، نبود بستر مناسب برای تعاملات اجتماعی، و نادیده ‌گرفتن مؤلفه‌های رفتاری و معنایی، از عوامل کلیدی در افت کیفیت فضاهای زیست‌پذیر شهری به ‌شمار می‌روند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و مدل‌سازی ساختاری روابط میان مؤلفه‌های کالبدی، حرکتی ـ رفتاری و ادراکی ـ معنایی با میزان سرزندگی در فضاهای جمعی مجتمع‌های مسکونی میان‌مرتبه در منطقۀ ۲۲ تهران انجام شده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد ترکیبی با طرح اکتشافی متوالی انجام شده، به‌طوری‌که ابتدا در بخش کیفی از تحلیل محتوای متون و مصاحبه بهره گرفته شد و سپس در بخش کمی از پرسش‌نامۀ ساختاریافته استفاده گردید. در این پژوهش، متغیرهای کالبدی (فرم، عملکرد، ایده، فناوری، یکپارچگی) به‌عنوان متغیرهای مستقل، متغیرهای حرکتی ـ رفتاری (مطلوبیت، آسایش، حضورپذیری و قلمروگرایی) به‌عنوان متغیرهای میانجی، و متغیرهای ادراکی ـ معنایی (پویایی، دل‌بستگی، رضایت، پاسخ‌دهی و آرامش) به‌عنوان متغیرهای وابسته در نظر گرفته شده‌اند. روش پژوهش حاضر از نوعمطالعۀ کمی ـ کیفی است. شیوۀ جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز، استفاده از پرسش‌نامۀ ساختاریافته بوده است. جامعۀ آماری شامل ۲۵۵ نفر از ساکنان مجتمع‌های میان‌مرتبۀ منتخب در منطقۀ ۲۲ تهران بوده و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی انجام شده است. کفایت نمونه‌گیری با آزمون KMO تأیید می‌شود. پایایی و روایی پاسخ به سؤالات مندرج در پرسش‌نامه نیز به‌ترتیب با تعیین آلفای کرونباخ و شاخص برازش مدل تأیید شده است. داده‌ها با مدل‌سازی و تحلیل مسیر در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. تحلیل مسیر اطلاعات کسب‌شده سه رابطۀ اساسی را با اندازۀ اثری بزرگ در مدل ساختاری مزبور نشان می‌دهد: 1. ارزش‌های کالبدی تحت‌تأثیر متغیرهای حرکتی در محیط مسکونی، سرزندگی ساکنان را احیا می‌کنند؛ 2. ارزش‌های رفتاری تحت‌تأثیر متغیرهای حرکتی، سرزندگی ساکنان را احیا می‌کنند؛ 3. ارزش‌های معنایی، به‌عنوان متغیرهای وابستۀ سرزندگی، تحت‌تأثیر عامل‌های کالبدی عمل می‌کنند. در تحقق سرزندگی ساکنان در میان ارزش‌های کالبدی، بیشترین تأثیر را عامل فرم به‌عنوان متغیر مستقل و در میان متغیرهای حرکتی، حوزۀ ارزش‌های کالبدی به‌عنوان متغیرهای میانجی تأثیر داشته‌اند و در میان متغیرهای سرزندگی بیشترین تأثیر را متغیر پویایی به‌عنوان متغیرهای وابسته خواهند داشت.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_114981_3787b53a550d2c6b68c9297e5d0d9c80.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 A Typological Study of Safavid-Era Housing in Nadushan, Yazd Province گونه‌‎شناسی معماری خانه‌های دورۀ صفوی شهر تاریخی ندوشن 97 129 114994 10.22052/jias.2025.256109.1356 FA داوود امامی میبدی دانشجوی دکتری مرمت و احیای بنا و بافت‌های تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان سید فضل ا... میردهقان استادیار، گروه ایران‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا همدان Journal Article 2025 01 17 Nadushan, located 105 km from Yazd, has a long and rich history. It once lay along the Silk Road at a key crossroads for caravans. However, due to its distance from modern routes, its prosperity has declined. During the Safavid period, Nadushan’s role as a communication hub between Yazd and Isfahan was significantly enhanced. This prominence is evident in the village's growth and development, including the construction of fortifications and the increase in residential buildings. Despite the diversity of Safavid-era houses in Nadushan, there has been no focused research on their typology. This article aims to address that gap. The study is based on historical documents and fieldwork and employs a descriptive-analytical method. It aims to classify Safavid houses in Nadushan by analyzing shared spatial characteristics and comparing their formal features. The analysis combines qualitative and quantitative aspects to arrive at a final typology. The findings reveal that two main types of houses were prevalent during the Safavid period: the 4-soffeh house and the courtyard house. The 4-soffeh houses continued the traditional Iranian residential pattern. The most common Safavid houses in Nadushan are one-sided houses with a three-part layout, followed by larger lordly houses with a five-part plan. شهر ندوشن واقع در 105 کیلومتری شهر یزد به‌عنوان مفصل ارتباطی بین دو حوزۀ یزد و اصفهان مطرح بوده است. در دورۀ صفویه، شارستان ندوشن و برج ‌و باروی شهر گسترش ‌یافته و ساخت‌وساز خانه‎ها نیز افزایش پیدا کرده است. در دوران معاصر، بسیاری از بافت و خانه‌های صفوی ندوشن تخریب و دچار تغییر شده است؛ لذا بازشناسی خانه‌های صفوی ندوشن امری مسجل و ضروری است. هدف این پژوهش بررسی و مطالعۀ گونه‌های معماری خانه‌های دورۀ صفوی شهر ندوشن است که تاکنون کسی به آن مبادرت نورزیده است. رویکرد این پژوهش کیفی بوده و برای جمع‎آوری داده‎ها از دو روش میدانی و اسنادی و در بخش تحلیل داده‎ها نیز از روش توصیفی‌تحلیلی استفاده ‌شده است. این تحقیق با مطالعات بستر و زمینۀ خانه‌ها شروع‌ شده و در ادامه، فضاهای مشترک خانه‎های صفوی بررسی شده‌ و خانه‌ها از جنبۀ فضاهای معماری و ویژگی‌های سازه‌ای مورد مقایسۀ تطبیقی قرار گرفته و درنهایت، تجزیه‌وتحلیل نهایی براساس ویژگی‌های کیفی و کمی بین این خانه‌ها صورت پذیرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در دورۀ صفوی دو گونه خانه به‌صورت‌های چهارصفه و حیاط‌دار در ندوشن به کار می‌رفته است. خانه‌های چهارصفۀ صفوی ندوشن وامدار و تداوم الگوی کهن خانه‌سازی چهارصفه در منطقۀ یزد و میبد بوده که با تغییراتی کالبدی به حیات خود ادامه داده است. خانه‌های حیاط‌دار دارای دو زیرگونه به‌صورت خانه‌هایی با تقسیمات سه‌قسمتی و پنج‌قسمتی است. خانه‌های یک جبهه ساخت با تقسیمات سه‌قسمتی بیشترین تعداد خانه‌های صفوی ندوشن را تشکیل می‌دهند و پس‌ از آن، خانه‌های اعیانی با تقسیمات پنج‌قسمتی را شامل می‌گردد. درنهایت می‌توان اذعان نمود خانه‌های صفوی ندوشن دارای رگه‌هایی از معماری صفوی اصفهان و معماری محلی و بومی هستند.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_114994_f3d9c886bf5f22041b88cee34736ec39.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 The Wooden Works of Safar Ali Bidgoli, a Woodcarver Artist of the Late Qajar Period آثار چوبی صفرعلی بیدگلی، هنرمند نجار نیمۀ دوم دورۀ قاجاری 131 155 114997 10.22052/jias.2025.257002.1406 FA محمد مشهدی نوش آبادی دانشیار، دانشکده ‌ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان Journal Article 2025 06 10 One of the Qajar-era woodworker-artists from the Kashan region, about whom little is known, is Safar Ali Bidgoli. This article introduces eight of his woodworking pieces, some of which had not been previously identified. These works include three double-leaf wooden doors from the shrines of Shahzadeh Mohammad in Nushabad, the Jameh Mosque of Abyaneh, and Bibi Shah Zeynab in Yazdel; four pulpits located in the Chahar-Suq Hosseiniyeh of Aran, Tuydeh Hosseiniyeh in Nushabad, the Jameh Mosque of Abyaneh, and the Khanqah Hosseiniyeh in Bidgol; and one royal Qur’an stand (rahl). These works were created over fifty years, from 1267 to 1317 AH (circa 1850–1900 AD). This study aims to identify Safar Ali's works and to provide a preliminary understanding of his life. Therefore, the central questions pursued are: Who was Safar Ali? What works of his have survived? Moreover, what artistic and thematic features do these works possess? The research data were primarily collected through fieldwork and subsequently described and analyzed using historical sources. Safar Ali is an artist responsible for the most extensive body of woodwork from the late Qajar period, including some of the last distinguished religious woodcarvings in the Kashan region. The style of most of his works—an innovative continuation of his contemporaries' approach—involved woodcarving geometric patterns centered on sunburst motifs, interspersed with floral spike designs. His pieces are artistically significant and, in terms of content, include the names of the artist and donors, dates, and religious concepts—especially Shia beliefs—expressed through Arabic inscriptions and Persian poetry. A carved door panel in the Jameh Mosque of Nushabad also remains as a testament to Mahmoud, the son of Safar Ali, who collaborated with his father on some woodworking projects. یکی از هنرمندان نجار دورۀ قاجاری منطقۀ کاشان که از وی اطلاعات چندانی در دست نیست، صفرعلی بیدگلی است. در این مقاله، هشت اثر نجاری وی معرفی می‌شود؛ این آثار که برخی از آنان تاکنون شناسایی نشده بودند، شامل سه در دو‌لنگه‌ای چوبی زیارتگاه امامزاده محمد نوش‌آباد، مسجدجامع ابیانه و بی‌بی شاه‌زینب یزدل، چهار منبر در حسینیۀ چهارسوق آران، حسینیۀ توی‌ده نوش‌آباد، مسجدجامع ابیانه و حسینیۀ خانقاه بیدگل و یک رحل سلطانی است. این آثار طی دوره‌ای پنجاه‌ساله‌ ـ از سال 1267 تا 1317 هجری قمری ـ انجام شده است. هدف اصلی این مقاله شناسایی آثار صفرعلی و شناختی هرچند کوتاه از زندگی اوست. ازاین‌رو در پی این پرسش هستیم که صفرعلی کیست و از وی چه آثاری بر جای مانده و این آثار به‌لحاظ هنری و محتوایی چه ویژگی‌هایی دارد؟ داده‌های پژوهش عموماً به‌صورت میدانی جمع‌آوری شده و سپس با توجه به منابع اِسنادی، توصیف و تحلیل شده است. صفرعلی هنرمندی است که بیشترین حجم آثار نجاری اواخر دورۀ قاجاری و آخرین منبت‌کاری‌های فاخر مذهبی منطقۀ کاشان از اوست. سبک بیشتر این آثار که ادامۀ خلاقانۀ شیوۀ معاصران است، شامل منبت‌کاری نقوش هندسی بر محور شمسه و طرح‌های گل‌میخی خلال آن است. آثار وی به‌لحاظ هنری، ارزشمند و به‌لحاظ محتوا دربردارندۀ نام هنرمند، بانیان، تاریخ و مفاهیم دینی به‌ویژه باورها و عقاید شیعی در قالب عبارات عربی و اشعار فارسی است. از محمود پسر صفرعلی نیز که در چند کار نجاری با پدر همکاری داشته، لنگ دربی منبت‌کاری در مسجدجامع نوش‌آباد بر جای مانده است.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_114997_c3d881caf71a4c5a320ff640dddf9a05.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 Investigating the Effect of Air Temperature, Color-correlated Temperature of Light, and Ambient Light Intensity on Students' Sense of Thermal Comfort in the Library Space. بررسی تأثیر دمای هوا، دمای همبستۀ رنگ نور و شدت نور محیطی بر احساس آسایش حرارتی دانشجویان در فضای کتابخانه 157 179 115092 10.22052/jias.2025.257287.1419 FA کارن فتاحی استادیار، گروه معماری، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران Journal Article 2025 05 18 The sense of thermal comfort in educational environments is a key factor affecting both learning quality and student productivity. Inappropriate temperature and lighting conditions can cause thermal discomfort, decrease concentration, lead to early fatigue, and impede learning progress. Therefore, creating a space with optimal thermal comfort not only supports students' well-being but also plays a crucial role in designing effective educational facilities. This study aims to explore how different levels of ambient temperature (20, 25, and 30 degrees Celsius), light intensity (200, 400, and 600 lux), and the associated color temperature of ambient light (2700, 4000, and 7800 Kelvin) influence students' perceptions of thermal comfort while studying in a laboratory climate chamber. Conducted over four months (December to March 2024) with 90 male students from Ilam city, the research employed a three-way ANOVA analysis using SPSS version 27. Results indicated that correlated light color temperatures of 2700 Kelvin (at 25 degrees Celsius and light intensities of 200, 400, and 600 lux), 4000 Kelvin (at 600 lux), and 7800 Kelvin (at 20 degrees Celsius) significantly affected students' feelings of thermal comfort (p<0.05). The ambient temperature of the study hall and the correlated color temperature of ambient light, both independently and in combination with light intensity, significantly influenced students' thermal comfort. Although ambient light intensity alone did not have a significant effect, it did interact with ambient temperature. The findings also confirmed that both ambient temperature and correlated color temperature significantly affected students' thermal comfort in the library, with effects varying across the ambient light intensities (200, 400, and 600 lux). Specifically, at 200 lux, the 4000 K group revealed differences from the other groups. At 400 lux, a combined effect was observed, with the highest comfort reported at 2700 K. At 600 lux, only the group with the highest color temperature (7800 K) experienced greater thermal comfort than the others. In conclusion, the influence of light color temperature on thermal comfort depends on ambient light intensity and temperature conditions, with different levels producing distinct effects under each scenario. احساس آسایش حرارتی در فضاهای آموزشی، یکی از عوامل کلیدی مؤثر بر کیفیت یادگیری و بهره‌وری دانشجویان است. وضعیت نامناسب وضعیت دما و نور می‌تواند باعث نارضایتی حرارتی، کاهش تمرکز، خستگی زودرس و افت یادگیری شود. ازاین‌رو، ایجاد محیطی با آسایش حرارتی مطلوب نه‌تنها بر رفاه دانشجویان تأثیر می‌گذارد، بلکه یک الزام اساسی در معماری فضاهای آموزشی به ‌شمار می‌رود. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر تجربی سطوح متغیرهای دمای محیط (۲۰، ۲۵ و ۳۰ درجۀ سانتی‌گراد)، شدت نور (200، 400 و 600 لوکس) و دمای همبستۀ رنگ نور محیطی (۲۷۰۰، ۴۰۰۰ و ۷۸۰۰ کلوین) بر احساس آسایش حرارتی دانشجویان حین انجام مطالعه در اتاقک اقلیمی آزمایشگاهی است. این پژوهش با استفاده از آنالیز واریانس سه‌طرفه (ANOVA) بین‌گروهی طی بازۀ زمانی چهارماهه (آذر تا اسفند ۱۴۰۳) با مشارکت ۹۰ دانشجوی مرد در شهر ایلام انجام شد و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۷ تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد در دماهای همبستۀ رنگ نور 2700 کلوین (دمای محیط 25 درجه و شدت نور 200، 400 و 600 لوکس)، 4000 کلوین (شدت نور 600 لوکس) و 7800 کلوین (دمای محیط 20 درجه) تأثیر معناداری بر احساس آسایش حرارتی دانشجویان حین انجام مطالعه دارند (p<0.05). دمای محیطی سالن مطالعه و دمای همبستۀ رنگ نور محیطی به‌طور مستقل و همچنین اثر ترکیبی دمای محیطی با شدت نور محیطی و دمای رنگ نور، نقش مهم و معنی‌داری در تغییر احساس آسایش حرارتی دانشجویان دارند. شدت نور محیطی به‌تنهایی تأثیر قابل توجهی ندارد اما در تعامل با دمای محیطی می‌تواند مؤثر باشد. نتایج نشان داد که دمای محیط و دمای همبستۀ رنگ نور محیطی هر دو تأثیر معنی‌داری بر احساس آسایش حرارتی دانشجویان در فضای کتابخانه دارند (p<0.05) و این تأثیرات با تغییر شدت نور محیطی (200، 400 و 600 لوکس) متفاوت است. در شدت نور 200 لوکس، گروه 4000 کلوین با دو گروه دیگر متفاوت است، اما در 400 لوکس، اثر ترکیبی دو فاکتور مشاهده شد و بیشترین آسایش حرارتی دانشجویان مربوط به دمای همبستۀ رنگ نور 2700 کلوین است. در شدت نور 600 لوکس، تنها گروه با دمای رنگ نور بالا (7800 کلوین) آسایش حرارتی بیشتری نسبت به دیگر گروه‌ها داشت. بنابراین، تأثیر دمای رنگ نور بر آسایش حرارتی، با تغییر شدت نور محیط و دمای محیط متغیر است و در هر شرایط، سطوح مختلف دمای رنگ نور اثر متفاوتی دارند.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_115092_199f3793a9b944c8deb60eb12dbd1523.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 The Roof Structure of the Apadana Palace at Persepolis: A New Perspective on Achaemenid Construction Technologies پوشش سقف در کاخ آپادانای تخت‌جمشید؛ نگاهی نو به فناوری‌های ساختمانی هخامنشیان 181 203 115104 10.22052/jias.2025.256944.1399 FA مهدی معتمدمنش استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت ‌مدرس Journal Article 2025 04 25 The royal monuments of the Achaemenid Empire exemplify the deployment of advanced architectural technology in the ancient world. However, scholarly attention to the construction techniques of these structures has remained comparatively limited. This interdisciplinary study focuses on the roof-covering system of the Apadana Palace, critically examining the prevailing reconstructions that derive from the early twentieth-century hypotheses of the German architect Friedrich Krefter. To assess the validity of the dominant interpretation, the research adopts a mixed-methods approach within a historical framework, combining descriptive–analytical procedures with logical reasoning. The enquiry begins with a review of the literature, tracing two centuries of debate and theorization concerning the roofing systems of Achaemenid palaces. It proceeds by situating the Apadana within the broader evolution of columned halls in the ancient world, identifying both convergences and divergences between Achaemenid architecture and that of other civilisations. Structural, constructional, and archaeological evidence is then brought to bear in exposing the shortcomings of the dominant reconstruction model. Drawing on architectural analysis, ancient engineering principles, and field data, the study seeks to identify the technique employed by the Achaemenid master builder. Findings reveal that column capitals, beyond their decorative role, fulfilled a structural function: principal beams were seated within carved sockets in the capitals, representing one of humanity’s earliest attempts to restrict the free rotation of beam ends and to create optimised joints for stress transfer. Furthermore, by seating timber within the secure recess of stone and employing specialised joinery that does not compromise the integrity of the wood, the architect achieved a structural integration of the beams. In this arrangement, the principal beams linked the columns in continuous bands, while transverse beams completed the roof framework, contributing to the building’s seismic resilience. The results offer a new understanding of Achaemenid construction technology, revealing the ingenuity of the Persian architect in the realisation and execution of the most expansive, flat-roofed halls of the ancient world. کاخ‌های هخامنشی جلوه‌ای بارز از کاربست فناوری‌های پیشرفتۀ معماری در جهان باستان به شمار می‌آیند؛ بااین‌حال، تاکنون توجه علمی به شیوه‌های اجرایی این سازه‌ها محدود بوده است. پژوهش میان‌رشته‌ای حاضر با تمرکز بر نظام پوشش سقف کاخ آپادانا، به تحلیل انتقادی بازسازی‌های رایجی می‌پردازد که ریشه در نظریات معمار آلمانی فردریش کرفتر دارند. به‌منظور سنجش اعتبار دیدگاه غالب، این تحقیق با رویکرد ترکیبی و در بستر تاریخی، از روش‌های توصیفی‌تحلیلی و استدلال منطقی بهره می‌گیرد. نخست، پیشینۀ پژوهش، مسیر دو قرن بحث و نظریه‌پردازی پیرامون پوشش سقف کاخ‌ها را ترسیم می‌کند. بررسی سیر تحول تالارهای ستون‌دار در تمدن‌های باستان، وجوه اشتراک و افتراق معماری هخامنشی با دیگر فرهنگ‌ها را نمایش می‌دهد. درنهایت، شواهد سازه‌ای، اجرایی و باستان‌شناختی برای نقد کاستی‌های الگوی غالب بازسازی‌ها به ‌کار می‌رود. بر پایۀ تحلیل معماری، اصول ساختمان‌سازی در دوران باستان، و داده‌های میدانی، این پژوهش به شناسایی فناوری مورد استفاده توسط معمار هخامنشی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که سرستون‌ها علاوه‌بر نقش تزیینی، عملکرد سازه‌ای داشته‌اند: شاه‌تیرها درون فضای خالی میان سرستون‌ها جای می‌گرفتند و این چیدمان از نخستین تلاش‌های بشر برای مهار چرخش آزادانۀ دو سر تیر و ایجاد اتصالات بهینه برای انتقال تنش‌ها بوده است. همچنین با قرارگیری چوب در میان حفرۀ سنگی، با به‌کارگیری اتصالات ساده و بدون تضعیف مصالح، معمار یکپارچگی ساختاری تیرها را تأمین می‌کرد. در این روش، شاه‌تیرها ستون‌ها را به‌صورت نواری به یکدیگر متصل و تیرهای عرضی، سازه سقف را کامل می‌کرده‌اند؛ آرایشی که در یکپارچگی رفتار سازه در برابر زلزله نقشی مؤثر داشت. این نتایج دریافتی تازه از فناوری ساخت هخامنشیان ارائه می‌دهد و نبوغ معمار ایرانی در طراحی و اجرای وسیع‌ترین تالارهای تخت‌پوش جهان باستان را آشکار می‌سازد.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_115104_ca175ed78f2c3842c38c1ad2cbfd6e90.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 "Geometry" or "The Composite and Truthful Set of Divine Geometries": The Foundation and Essence of All Forms and Dimensions of Art—Engineering, Architecture, and Their Related Works—within the Knowledge-Based and Reason-Based Culture of Islam هندسه یا مجموعۀ هم‌نهاد و حق‌نهاد هندسه‌های مهندس: مبنا و جان و جوهر تمامی انحاء و شئون هنر مهندسی و معماری و آثار مربوطه در فرهنگ دانش‌نهاد و عقل‌محور اسلام 205 237 115122 10.22052/jias.2025.115122 FA محمّد علی ‏آبادی استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران Journal Article 2025 04 08 The essence and core of existence—whether in the noble Endeavor of engineering the spiritual structure of being, or in the rational, scientific, and practical operations of life—has always been, and will remain, founded upon geometry (hendeseh) and measure (qadr). To assert otherwise would be unfounded. In Islamic wisdom, Allah is understood as the Absolute Knowledge, Wisdom, Living Intellect, and Will rooted in truth. He is the unifier of sciences and technologies within a higher order of Unity, the ultimate Divine Engineer (al-Muqaddir). In this sense, Geometry and Measure are not external categories but the very manifestation of Allah Himself—the Absolute Geometry, the Absolute Measure. A narration from Imam al-Ridā (peace be upon him) confirms this perspective: the first and fundamental creation of God was al-Taqdīr—the primordial act of determination and measurement. This act provided the very foundation for continuous divine engineering: the ever-renewed production of ordered geometries, the emergence of value-based composite realities, and the ceaseless renewal of creation itself. The Imam further taught that the first knowledge imparted to humanity was the “Knowledge of the Book.” This does not refer simply to scripture but to the science of composition: the knowledge of how rational and scientific fundamental truths are combined, synthesized, and structured into divine and alive meanings and meaningful forms. It is the foundation of all forms of order and the root of the infinite "books" of existence—composite realities governed by divine rational principles. This insight resonates with the divine declaration of God's own words: “The Rahmān (All-Merciful) [That is Allah, who is the Absolute Knowledge, Wisdom, Living Intellect, and the unifier of divine powers, technologies, and sciences taught humanity the knowledge of creativity, the knowledge of composing both scriptural and ontological “words”]. Here, Qur’ān must be understood not merely as a text, but as the knowledge of creativity itself—the synthesis of meanings into harmonious, composite forms of valuable beauties, perfection, and truth, and the creation of dynamic living words. The Rahmān is described as womb-like, whose general, comprehensive, and prominent actin is all-mercifulness: Alive and intelligent, embryo-like and being provided by the womb, forever in bloom, growth. This metaphor emphasizes that his essential function is rahmāniyya: the nurturing, creating, sustaining, and perfecting of His creatures. Just as an embryo flourishes within the womb, so too the human being—embryo-like in intellect and essence—is inseparable from the mercy of the Rahman. In this framework, humanity is created as a divine exemplar: a God-like being endowed with the creative faculty of speech, capable of generating living words as dynamic vessels of meaning. This human creative power mirrors the divine act of word-creation, the articulation of truth in resonant, meaningful, and life-giving forms. To equip humanity for this role, God imparted the knowledge of bayan—the knowledge of His Supreme Name, an essential awareness of His essence, and a detailed understanding of His life-attributes. Through this, the human being becomes truly human, attaining humanity as a dual existence—spiritual and material, heavenly and earthly. In sustaining his humanity through dynamic activity and intellect, man is capable of knowing all things. اگر بخواهیم و بگوییم «"خلاصه و جوهرۀ هستی"، در "امر عظیم و عزیز یا قطعی و شکست‌ناپذیرندۀ مهندسی ساختمان، چه معنوی و سازوکار وجود و یا عملکرد عقلی و علمی، و چه عینی ـ کالبدی آن»، چیزی به‌جز «هندسه» و یا «قَدْر» نبوده و نیست و نخواهد بود، سخنی گزاف یا بیهوده و بی‌ریشه نگفته‌ایم؛ چراکه «خود "اللّه"» («خود "آن مطلق علم و حکمت و عقل زنده و قدرت و ارادۀ دانش‌نهاد"، و "یگانۀ جامع و دربردارندۀ جمع اندر وحدت علوم و فناوری‌های دانش‌محور"»،) همان «مُطلقِ هندسه یا قَدرِ مُقَدِّر یا مهندس» و «مُطلقِ هندسه یا قَدر قَدرِ مُقَدِّر یا مهندس» (یعنی «"خلاصه و جوهرۀ هستی"، و «اصلی‌ترین عامل زنده و ذی‌شعور، و بلکه مطلق علم و حکمت شعورمند و هماره فعّال" در "امر عظیم و عزیز مهندسی پیوسته نوشونده و عالی‌ترشوندۀ ساختمان معنوی و سازوکار وجود و یا عملکرد عقلی و علمی و عینی آن»،) همان «اللّه» است؛ و «آن» یعنی «اللّه عزّوجلّ و تبارک‌وتعالی» چیزی به‌جز «مُطلقِ هندسه» و یا «مُطلقِ قَدْر» نیست. از قول حضرت رضا علیه‏السّلام نیز «این روایت یا سخن بس‌بدیع» را داریم که (در مقام «چیستی حقیقت "اوّلین آفریده"، یعنی "مبنای سایر آفرینش‌های الهی"»،) فرموده‌اند: «"نخستین آفریدة آفریننده"»، «آن "تقدیر"» است (یا «همان "بستر مناسب قَدرمندسازی یا مهندسی" برای "مهندسی مُستمرِّ قَدرها یا هندسه‌های تازه‌به‌تازه و حق‌نهاد هرچیز ترکیب‌مند" و "آفرینشی یا مجموعه‌ای از آفرینش‌هایی هم‌نهاد، قَدرمدار یا هندسه‌مند" و "مُکرّراً نوبه‌نوشونده"»). از طرفی، همین امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی (حضرت علی ‌بن‌ موسی‌الرّضا علیه‏السّلام) در مقامی دیگر نیز فرموده‌اند: «اوّلین عِلم»ی که به «انسان» آموزش داده شد، تا «به آن واسطه» و «در بستر فعّال‌ گشتن و جاری‌ شدن و نتیجه ‌دادن آن»، «خلقِ خُداوند»، (، و «شیوه و منش و روش خُداوند خلّاق در خلقِ موجودات خویش‌پدیداری‌بخشنده»، در چیستی حقیقت حق‌نهاد خود) «معرفه» بشود (و یا به بیانی، «شناسای عاقلۀ انسان‌ها» گردد)، «علم "کتاب" یا دانش "ترکیب حروف الفبا" یا همان "محکمات یا حقایق بنیادین عقلی ـ علمی برپادارندۀ ساختمانِ حکمت‌نهاد جُزءجُزء هستی" و "مبانی هر نوع کتاب یا ترکیب" از "جمع بی‌نهایت کتاب‌ها یا وجودهای ترکیب‌مند حق‌نهاد یا مبتنی‌بر مبانی عقلانی، آسمانی یا عقل‌محور» بوده است! و این معنا و مفهوم پیش‌اشاره از ایشان (درحقیقت) همان شرح «این "سخن خود خداوند"» است که می‌فرماید: «آن خداوند "رحمان"» [، «اللّه» («آن یگانۀ مُطلق در دانش و فاعلیت فعّالِ دانش‏مدار در همۀ مراتب هستی، و جامع جمع اندر وحدتِ همۀ دانش‏های مادر و توانایی‏های دانش‏بُنیان برتر و حاکم بر هستی و جاری در آن، و ازجمله توانایی: "خلق کلمه یا کلمه‌های تدوینی و تکوینی حامل به معانی ملکوتی"»)؛ آن رَحمانِ رَحِم‌گونه که «مُهم‏ترین کار و عمومی‌ترین و فراگیرنده‌ترین فعّالیتش» همان «رحمانیت» است، بنا بر «فاعلیت همین رحمانیت رَحِم‌گونه، و بنابراین آفرینشگر، تغذیه‌کننده، شکوفنده، رُشددهنده، درسلامت‌دارنده و تمام‌آورندۀ نطفه، جنین و طفل یا اطفالی از جنس خودش، یعنی ترکیب‌گر و خلّاق، و آفرینندۀ صورت‌های مختلف و متعدّد و گویا به حُسن و زیبایی و کمال، و درعین‌حال اصلاح‌کننده و سلام‌آور و ...»،] «قرآن» را [یعنی «دانش "خلّاقیت"، و "خلق کلمه یا کلمه‌های تدوینی و تکوینی حامل به معانی ملکوتی"، «دانش "ترکیب‌گری و آفرینندگی صورت‌های مختلف و متعدّد گویا به حُسن و زیبایی و کمال» را] «"تعلیم" نمود» [و برای «تحقّق بخشیدن عینی به نتیجۀ این تعلیم خویش در عالَم توسّط نمایندۀ خود در شهادت،] «آفرید "آن انسان به‌حقیقت انسان"» را [ در مقام «صورت مثالی خود»، آفرینش داد «آفریده‌ای خداگون را که مجهّز به "دستگاه خَلّاقه یا ناطقة سخن‌آفرین یا کلمه‌ساز" است»؛ و "دستگاه خَلّاقه یا ناطقة سخن‌آفرین یا کلمه‌ساز" او» همان «حنجرة نای‌گونه و توانمند خود اللّه جلّ‌جلاله و تبارک‌وتعالی» در امر عظیم «کلمه‌سازی دانش‌نهاد»، و «اظهار و بیان آن‌ها»ست، «حنجره‌ای بس قدرتمند، و با صدایی بس خوانا و آهنگین و پُرطنین و رَسا»] [و سپس، یعنی با هدف «بسترسازی و تجهیز "دستگاه خَلّاقه یا ناطقة سخن‌آفرین نمایندۀ خود" برای فعّال شدن و تحقّق بخشیدن عینی به امر کلمه‌سازی‌های مبتکرانه و جدید و نوبه‌نو،] به او «علم "بیان"» را آموخت [«علم به "‏اسم اعظم خویش"» را؛ «علم اجمالی به ذات، در عین تفصیلی به شئون و صفات» را؛ «علم»ی که «با واسطۀ آموختن آن»، انسان، اساساً «انسان» شد، «انسانیت» یافت؛ و «آن» را، در مقام «یک موجودیت دومرتبه‌ای فاعلی ـ مفعولی یا ملکُوتی ـ مُلکی و لاهُوتی ـ ناسُوتی»، «تجربه» نمود، و «بدان واسطه» (یعنی «به‌واسطۀ "انسان" بودن»، و «زنده و فعّال بودن یا فعّال‌ داشتن مستمرِّ انسانیت خود»،) «همه‌چیز» را «دانست» (و «می‌تواند که بداند»)]!

https://jias.kashanu.ac.ir/article_115122_6409f73f0ec150f0ebd6b85c64b9a64c.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 Examining the Technical Challenges of Low-Carbon Buildings in Iran بررسی چالش‌های فنی ساختمان‌های کم‌کربن در ایران 239 264 115123 10.22052/jias.2025.256410.1371 FA بابک عالمی دانشیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان اکرم بقایی دانشجوی کارشناسی ارشد فناوری معماری، دانشکده معماری و هنر ، دانشگاه کاشان فائزه تفرشی پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران Journal Article 2025 02 23 Environmental crises have driven societies and governments towards finding solutions and strategies to reduce carbon emissions. One fundamental approach to addressing this issue is to reduce the share of pollutant production in the building sector. Despite efforts by some countries, Iran appears to have a long and challenging path ahead to institutionalize low-carbon mechanisms across sectors, including the construction industry. This article aims to explore these challenges. The method employed in this research is a citation-based approach that draws on findings from multiple sources to address the technical challenges of low-carbon buildings in Iran. Previous research has shown that the main barriers to constructing low-carbon buildings in countries are technical, economic, informational, political, and socio-cultural barriers. Given greater connections with building industry stakeholders, this research focuses on technical barriers, with related obstacles noted for each. Based on the research findings, the technical barriers to constructing low-carbon buildings in Iran include the lack of regulations, challenges related to materials, material labeling, renewable energy, energy efficiency, and indoor environmental quality. Among these, the factor of renewable energy poses the most significant technical challenge, while policy-related and informational limitations are among the contributing factors to the present technical challenges in Iran. بحران‌های زیست‌محیطی، جوامع و دولت‌ها را به‌سوی ارائۀ راه‌حل و چاره‌اندیشی برای کاهش انتشار کربن سوق داده‌ است. یکی از راهکارهای اساسی مقابله با این معضل، کم ‌کردن سهم تولید آلاینده‌ها در بخش ساختمان است. به‌رغم تلاش‌ها و فعالیت برخی کشورها، به نظر می‌رسد ایران، مسیری طولانی و پرچالش برای نهادینه ‌شدن سازوکارهای‌کم‌کربن در بخش‌های مختلف ازجمله صنعت ساخت‌وساز پیش روی خود دارد. مقالۀ حاضر به جست‌وجوی این چالش‌ها ‌پرداخته است. روش به‌کارگرفته‌شده در این پژوهش، از نوع استنادی است و با بهره‌گیری از یافته‌های منابع متعدد، به موضوع چالش‌های فنی ساختمان‌های کم‌کربن در ایران پرداخته شده‌ است. بررسی پژوهش‌های پیشین نشان داد که عمده‌ترین موانع احداث بناهای‌ کم‌کربن بر سر راه کشورها، موانع فنی، اقتصادی، اطلاعاتی، سیاسی و فرهنگی ـ اجتماعی است؛ بررسی موانع فنی از حیث ارتباط بیشتر با فعالان عرصۀ ساختمان، به‌عنوان محور تحقیق، از میان سایر موارد برگزیده و در راستای هریک، به دیگر موانع مرتبط اشاره شد. براساس نتایج تحقیق، موانع فنی احداث ساختمان‌های ‌کم‌کربن در ایران، شامل مواردی چون فقدان آیین‌نامه‎ها، و چالش‌های مربوط به مکان‌یابی و سایت، معماری، مصالح، بهره‌وری انرژی، انرژی‌های تجدیدپذیر، بهره‌وری آب، و کیفیت محیط داخل، مدیریت پسماندهای ساختمانی و کاربرد فناوری‌های هوشمند است. در این میان، عامل مصالح، مهم‌ترین چالش‌های فنی، و محدودیت‌های سیاستی با مسئولیت سازمان‌های ذی‌ربط، در کنار محدودیت‌های اطلاعاتی، برجسته‌ترین محدودیت‌های به‌وجودآورندۀ چالش‌های فنی حال حاضر ایران به شمار می‌روند.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_115123_45c0fc5dc7db63baa76ee551ea8ede5c.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 09 21 Exploring the Spatial Position of Bāghshāh Gate in the Historical and Contemporary Urban Fabric of Shiraz واکاوی جایگاه مکانی دروازۀ باغشاه در ساختار تاریخی و معاصر شیراز 265 292 115170 10.22052/jias.2025.256972.1405 FA پریسا بهادری دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز سهند لطفی دانشیار، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز مهسا شعله دانشیار، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز علیرضا صادقی دانشیار، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز Journal Article 2025 05 07 Bāghshāh Gate, as one of the prominent symbolic elements within the historical urban fabric of Shiraz, has been referenced in numerous textual and visual historical sources. However, due to the physical destruction of the structure, the lack of tangible field evidence, and ambiguities in the historical records, its precise location remains uncertain. This research aims to identify and reinterpret the spatial position of this gate within the historical and contemporary urban context of Shiraz, thereby reconstructing a lost component of the city's spatial memory. The study employs a qualitative methodology, integrating interdisciplinary approaches such as documentary analysis, historical semiotics, intertextual reading, and spatial correlation. Data were collected from diverse sources, including travelogues, historical maps, archival photographs, and descriptive texts. Through comparative and content-based analysis of these sources, organized around shared temporal axes and overlapping spatial themes, the study seeks to discern recurring patterns, semantic discontinuities, and zones of interpretative ambiguity to arrive at an evidence-based localization of the gate. Findings reveal that Dehnādi Street lay outside the historic city walls, and the approximate position of Bāghshāh Gate was located between Dehnādi Street and the Municipality Square. Moreover, the georeferenced analysis of the 1923 map (1302 AH Solar Hijri) revealed inconsistencies between the gate's mapped location and its placement as inferred from visual documentation. This discrepancy underscores the greater reliability of archival imagery over the hand-drawn, low-precision cartography of that era. Based on these comparative analyses, a revised version of the 1923 map has been produced, offering a more accurate, evidence-based representation of the gate's surroundings. By recovering the spatial identity of a lost architectural element in Shiraz's historical landscape, this research not only reinforces the city’s historical memory but also provides a documented foundation for future studies on regeneration in historic urban areas and the reinterpretation of Shiraz's spatial organization. It further offers insights for informed policymaking in urban heritage conservation. دروازۀ باغشاه، به‌عنوان یکی از عناصر نشانه‌ای برجسته در ساختار تاریخی شهر شیراز، اگرچه در منابع مکتوب و تصویری متعددی مورد اشاره قرار گرفته، به‌واسطۀ تخریب کالبدی، نبود شواهد میدانی و ابهامات موجود در اسناد تاریخی، مکان دقیق آن تاکنون در هاله‌ای از ابهام باقی‌ مانده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و بازخوانی موقعیت مکانی این دروازه در بستر تاریخی و ساختار معاصر شهر شیراز انجام شده و تلاشی است برای بازیابی یک عنصر گمشده در حافظۀ فضایی شهر. این پژوهش با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش‌های میان‌رشته‌ای، ازجمله تحلیل اسنادی، نشانه‌کاوی تاریخی، خوانش بینامتنی و تطبیق جغرافیایی، به‌دنبال صورت‌بندی چارچوبی «تفسیری ـ تاریخی» برای مکان‌یابی دقیق دروازه است. داده‌های تحقیق از مجموعه‌ای متنوع از منابع همچون سفرنامه‌ها، نقشه‌های تاریخی، تصاویر آرشیوی و متون توصیفی گردآوری شد و در فرایندی تطبیقی، ازطریق برهم‌نهاد لایه‌های زمانی و سنجش الگوهای مکانی بررسی گردید. این رویکرد زمینۀ شناسایی الگوهای تکرارشونده، آشکارسازی نقاط ابهام و بازشناسی گسست‌های معنایی در روایت‌های تاریخی را فراهم کرد؛ فرایندی که سرانجام به بازنمایی مستند، منسجم و مبتنی‌بر شواهد از موقعیت مکانی دروازه انجامید. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که خیابان دهنادی در بیرون از حصار شهر تاریخی قرار داشته و محل تقریبی دروازۀ باغشاه در حدفاصل میان خیابان دهنادی و فلکۀ شهرداری واقع بوده است. همچنین، تحلیل دقیق نقشۀ سال 1342ق (۱۳۰۲ش)، پس از زمین‌مبنا شدن (ژئورفرنس‌سازی)، نشان داد که موقعیت ترسیم‌شده برای دروازه در این نقشه با داده‌های تصویری هم‌خوانی ندارد؛ نکته‌ای که بر اعتبار بیشتر تصاویر آرشیوی نسبت به نقشه‌های ترسیمی آن دوره، به‌ویژه نقشه‌های کروکی و کم‌دقت تأکید می‌کند. بر پایۀ این تحلیل‌ها، نسخه‌ای بازترسیم‌شده از بخشی از نقشۀ سال 1342ق (۱۳۰۲ش) تهیه شد که ناحیۀ پیرامونی دروازۀ باغشاه را با دقت و استناد بیشتر بازمی‌نمایاند. این پژوهش، با بازشناسی جایگاه یکی از عناصر حذف‌شده از سیمای تاریخی شهر، ضمن تقویت حافظۀ تاریخی شیراز، بستری مستند برای مطالعات آتی درزمینۀ بازآفرینی در محدوده‌های شهر تاریخی و ارتقای درک از سازمان فضایی شهر فراهم می‌سازد و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های آگاهانه در مواجهه با میراث ازدست‌رفتۀ شهری باشد.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_115170_6a7b6a9cc56998c12889ee3014f4bda1.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 27 2025 08 23 A Comparative Analysis of Place Identity Dimensions in Gated and Non-Gated Communities (Case Study: Residential Developments in Qasemabad District, Mashhad) مقایسۀ تطبیقی ابعاد هویت مکانی در دو گونۀ مسکن محصور و غیرمحصور (مطالعۀ موردی: توسعه‌های مسکونی منطقۀ قاسم‌آباد مشهد) 293 316 115235 10.22052/jias.2025.257092.1408 FA سمیرا سادات مشیریان فراحی دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد بی بی فاطمه موسوی دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد رضا سرعلی دکتری معماری، دانشگاه شهیدبهشتی سیّده فاطمه موسوی‌نیا استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 04 13 Place identity, rooted in environmental psychology and urban sociology, refers to the symbiotic relationship between individuals and their physical surroundings, where spaces become integral to self-definition and collective memory. Grounded in Proshansky’s theory, it encompasses distinctiveness (unique spatial attributes), continuity (temporal attachment), self-esteem (pride in place), and self-efficacy (control over environment). This multidimensional construct evolves through lived experiences, social interactions, and cultural narratives, transforming anonymous spaces into meaningful “places.” Place identity integrates four core dimensions: cognitive (mental understanding of a space), affective (emotional bonds, such as safety), behavioral (active engagement through routines or community participation), and evaluative (judgments of a place’s functionality or cultural value). Together, these dimensions shape how individuals perceive, interact with, and derive meaning from their environments, forming a cohesive sense of belonging and identity. Despite its theoretical richness, empirical studies often overlook how housing typologies—especially gated versus non-gated communities—modulate these dimensions, particularly in cities experiencing rapid urbanization and spatial fragmentation. This study examines Qasemabad, Mashhad, a district emblematic of favoring gated communities. By considering linearly configured gated communities (characterized by walls, restricted access, and privatized amenities) alongside non-gated, open-block housing, the research interrogates how physical boundaries shape residents’ cognitive, emotional, behavioral, and evaluative aspects of place identity. A quantitative approach surveyed 240 residents using a 29-item Likert-scale questionnaire validated through pilot testing (Cronbach’s α = 0.84). The statistical analyses (independent t-tests, Tukey’s HSD) confirmed significant inter-typology differences: Non-gated residential environments demonstrated more favorable conditions across all four dimensions of place identity. The results of the independent t-test indicate that the highest mean in gated housing is associated with the emotional dimension. In contrast, in non-gated housing, it is associated with the cognitive dimension. Additionally, in both types of housing, the lowest mean is associated with the behavioral dimension. Notably, the findings challenge the presumed superiority of gated communities in fostering place identity, revealing their role in fragmenting socio-spatial cohesion. Policy implications urge urban planners to integrate porous design—such as semi-permeable boundaries, shared green spaces, and pedestrian-friendly layouts—to reconcile security with connectivity. «هویت مکانی» جزئی از هویت شخصی است که با فرایندی که در آن افراد، ازطریق تعامل با مکان، خود را متعلق به مکانی مشخص معرفی و توصیف می‌کنند، تعریف می‌شود. در چند دهۀ اخیر، با گسترش مجتمع‌های مسکونی محصور در مناطق مختلف جهان، پژوهشگران متعددی تلاش کرده‌اند ماهیت و ابعاد مختلف این‌گونه از مسکن را شناسایی و تأثیرات آن را بر کاربران ارزیابی کنند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ تطبیقی ابعاد مختلف هویت مکانی در مجتمع‌های مسکونی محصور و غیرمحصور، با پیکره‌بندی خطی، در منطقۀ قاسم‌آباد شهر مشهد طرح شده است. روش پژوهش حاضر، در بخش مبانی نظری، ادبیات‌پژوهی با رویکرد تحلیل مفهومی و در بخش مطالعۀ میدانی، روش کمّی با راهبرد پیمایش و تحلیل همبستگی است. بر این اساس، داده‌‌های آماری نمونه‌ای شامل 240 نفر از جامعۀ آماری ساکنان مجتمع‌های مسکونی محصور و غیرمحصور منطقۀ قاسم‌آباد، با استفاده از پرسشنامۀ محقق‌ساخته و نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای، گردآوری و با روش آزمون تی‌مستقل و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش حاضر نشان‌دهندۀ تفاوت معنی‌دار ابعاد چهارگانۀ هویت مکانی (ابعاد شناختی، عاطفی، ارزیابانه و رفتاری) در دو گونۀ مسکن محصور و غیرمحصور است. این درحالی است که مقایسۀ درون‌گروهی دو گونۀ مسکن محصور و غیرمحصور، تفاوت معناداری را در ابعاد مختلف هویت مکانی نشان نمی‌دهد. به‌عنوان نتیجۀ نهاییِ پژوهش حاضر می‌توان گفت که با توجه به ضعیف‌تر بودن همۀ ابعاد هویت مکانی در نمونه‌های مسکن محصور، محصور کردن مجتمع‌ها در محدودۀ مورد مطالعه موجب کاهش احساس هویت مکانی ساکنان این مجتمع‌ها شده است.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_115235_1829cf7ea51799fd393c8bce662b4cd9.pdf