دانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220Madrasas of Yazd in the Kakuyid and Atabakan Periods:
Architecture and Function of Religious Schools Based on Historical Reports and Environmental Evidenceمدارس شهر یزد در روزگار آلکاکویه و اتابکان: بازشناسی معماری و فهم ماهیت مدارس بر پایۀ گزارشهای تاریخی و شواهد محیطی52511419810.22052/jias.2024.253321.1234FAذات اللهنیک زاداستادیار، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگریمجتبیمهرعلی کردبچهکارشناس ارشد، مطالعات معماری ایران، دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20230731The city of Yazd, previously known as “Kasse,” prospered under the Kakuyid rule in the region which led to a revival in the development of the city and its subordinate villages. Historians of that period have mentioned that the <em>madrasa</em> (religious school) was among the significant types of buildings that were erected during this period. The Atabakans continued the activities of the Kakuyids; they built many buildings including <em>madrasa</em>s and also developed urban infrastructure. The questions in this research are: what were the number of <em>madrasa</em>s built by the Kakuyids and the Atabakans and where were they constructed?; what were the physical and functional characteristics of the madrasas? The purpose of the research is to trace the function of these <em>madrasa</em>s and their architectural features. The historical-analytical research method was employed. The data was collected based on historical reports and architectural evidence. The research showed that nine <em>madrasa</em>s were established in Yazd during the fifth to eighth centuries SH by the patronage of the Kakuyid and Atabak rulers or their relatives. They were built inside the <em>hisār</em> (fortification; currently the neighborhood of Šahrestan), while others were built outside of it or connected to the gates. The current function of these <em>madrasa</em>s is mainly funerary and there is no clear evidence left of their educational legacy. These types of buildings were so important that they were built with high domes and high portals, sometimes flanked by two minarets, making them significant elements in the townscape. Although most of the mentioned <em>madrasa</em>s are now destroyed, we can still speculate about the remnants, such as the Qutb-al-Din Madrasa. They can be regarded as precursors to the <em>madrasa</em>s of later centuries, especially those of the Muzaffarid and Timurid periods.با تشکیل فرمانروایی کاکوییان در منطقۀ یزد، شهر یزد که پیش از آن به «کثه» معروف بود، رونق یافت و حیات تازهای را آغاز کرد که بر نحوۀ توسعه و سرنوشت آیندۀ شهر مؤثر بود. در زمان کاکوییان، آبادانیِ شهر و روستاهای تابعِ آن از سر گرفته شد. «مدرسه» یکی از گونهبناهای شاخصی است که مورخانِ تواریخ یزد به برپایی آنها در این دوره اشاره کردهاند. اتابکان دنبالۀ کار کاکوییان را گرفتند و علاوهبر ایجاد بناها و توسعۀ زیرساختهای شهری، مدارسی هم ساختند. کاکوییان و اتابکان چند مدرسه و کجا و با چه هدفی و با چه ویژگیهای کالبدی و کارکردیای ساختند؟ اینها پرسشهای پژوهشاند. هدف از پژوهش، پیگیری چیستی و کارکرد این مدارس و ویژگیهای معماری است. روش پژوهش «تاریخیتحلیلی» است و دادهها با استناد به گزارشهای تاریخی و شواهد معماری و شهری فراهم آمده است. براساس جستوجوهای انجامشده، نُه مدرسه در سدههای پنجم تا هشتم هجری در یزد برپا شدند که بانی آنها اُمرایِ کاکویی و اتابک یا نزدیکانشان بودند. برخی از این مدرسهها در داخل حصار (محلۀ شهرستان) و برخی بیرون حصار یا متصل به دروازهها بنا شدند. کارکرد اصلی این مدارس بیشتر آرامگاهی است و از وجه آموزشی این بناها آگاهی روشنی در دست نیست. اینگونه بناها آنقدر اهمیت داشتند که با گنبد شاخص و سردر بلند، گاه با دو منار، ساخته میشدند و در منظرۀ شهری چشمگیر بودند. بیشتر مدارس یادشده از بین رفتهاند و دربارۀ وجود آثاری از آنها، مانند مدرسۀ سلطان قطبالدین، میتوان حدسهایی زد. مدارس این دوره را میتوان نیای مدارس سدههایِ بعدی، بهویژه مدارسِ مظفریان و تیموریان، به حساب آورد.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114198_99199af73ee044d836dbfbd0b42827d6.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220Dar-ul-Ihsan Mosque and Madrasa of Sanandaj: Original Design and Architectural Alterationsمسجد و مدرسۀ دارالاحسان سنندج: بررسی صورت اولیه و دگرگونیها275311424410.22052/jias.2024.252775.1191FAسیدکامیارنقشبندیکارشناس ارشد، مطالعات معماری ایران، دانشگاه شهید بهشتیزهرااهریدانشیار، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیهادیصفایی پوراستادیار، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20230419The Dar-ul-Ihsan Mosque and Madrasa, which is among the most significant monuments in Sanandaj, was built between 1226 and 1232 SH by order of Amanullah Khan Ardalan who was then the governor of Kurdistan. Some evidence in the building indicates that it was altered over time, differing from the original design. Despite some scholarly work, no study has been conducted about its original design and architectural alterations. The present research focuses on the identification, analysis, and interpretation of the building’s original design and its transformations over time, employing a combination of a historical and a case study strategy. For this purpose, after surveying the building's existing condition, all evidence regarding interventions in the building were collected by referring to historical sources including conservation reports, historical photographs, architectural and urban drawings, historical textual references, inscriptions, and the building itself. Data collation and analysis indicate that the building transformations and related historical events can be divided into three stages.<br />In the first phase (1226-1232 SH), after completed construction, the structure underwent changes, the most significant being its conversion into the Jami‘ Mosque of Sanandaj, which led to the expansion of the prayer hall. In the next phase (1232-1351 SH), the building remained largely unchanged. However, due to some problems with its administration, the building suffered deterioration, after which the minarets were reconstructed in 1343 SH. In the recent phase (1311-1401 SH), a small section on the southern side of the building was demolished during a street construction project in 1311 SH. By 1314 SH, the building was restored and repositioned along the new street. Since then, the structure has remained unchanged, and almost all restoration works have been aimed at preservation, especially after the building's registration on Iran’s National Heritage List in 1327 SH. Finally, these findings enable the evaluation of hypotheses proposed by previous scholars, such as the building originally being a Jami‘ mosque, the possibility of the incomplete construction, and the similarity of its spatial organization with local mosques of Kurdistan.مسجد و مدرسۀ دارالاحسان از مهمترین بناهای تاریخی سنندج است که در فاصلۀ سالهای ۱۲۲۶ تا ۱۲۳۲ق به دستور اماناللهخان اردلان والی آن زمان کردستان ساخته شد. در صورت امروزیِ آن نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد بنا در طول زمان دچار تغییراتی شده و صورت ابتدایی آن متفاوت بوده است. با وجود توجه پیوستۀ پژوهشگران به بنا، هیچ تحقیق مستقلی دربارۀ صورت اولیۀ بنا و تغییرات ایجادشده در آن انجام نشده است. بنابراین، این مقاله با بهرهگیری از ترکیب راهبردی تاریخی با راهبرد مطالعۀ موردی، به شناسایی، تحلیل و تفسیر صورت اصیل بنا و تغییرات آن در طول زمان میپردازد. بدین منظور، پس از شناخت وضعیت موجود بنا، همۀ شواهد تغییر بنا با مراجعه به منابع تاریخی ازجمله گزارشهای مرمتی، اسناد تصویری (عکس و نقشه)، متون تاریخی، کتیبهها و خود بنا جمعآوری شد. بررسی و مقابلۀ این اطلاعات نشان میدهد مداخلات صورتگرفته در بنا و اتفاقات مرتبط با آن را میتوان در سه بازۀ زمانی دستهبندی کرد. در دورۀ اول (۱۲۲۶ـ۱۲۳۲ق) بنا پس از تأسیس بهصورت پیدرپی دچار تغییراتی شد؛ مهمترین آنها تغییر جایگاه بنا به مسجدجامع شهر در سال ۱۲۲۹ق بود که بازسازی و گسترش شبستان را به دنبال داشت. در دورۀ میانی (۱۲۳۲ـ۱۳۵۱ق/ ١٣١١ش) صورت کلی بنا تغییری نکرد، اما پس از چند دهه و با بروز مشکلاتی در تولیت موقوفههای بنا خرابیهایی بهصورت فزاینده در آن پدید آمد که به تخریب و بازسازی منارهها در سال ۱۳۴۳ق انجامید. در دورۀ معاصر (۱۳۱۱ـ١٤٠١ش) بخش کوچکی در ضلع جنوبی بنا بر اثر احداث خیابان در سال ۱۳۱۱ش تخریب شد. تا سال ۱۳۱۴ش بنا در موقعیت جدیدش در کنار خیابان مرمت و ساماندهی شد. از آن پس تا امروز، بهویژه با ثبت بنا در فهرست آثار ملی در سال ۱۳۲۷ش، عمدۀ اقدامات صورتگرفته در جهت حفظ بنا بوده و صورت آن ثابت مانده است. در پایان، مبتنیبر این یافتهها، برخی از فرضیههای دانشوران پیشین ارزیابی میشود؛ فرضیههایی دربارۀ مسجدجامع بودن بنا از ابتدا احتمال ناتمام ماندن ساخت بنا، و شباهت ساختار فضایی این بنا با مساجد بومی کردستان از این جملهاند.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114244_c3247c1546a54c8a0f4fd792362eb76d.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220Question-Based Research: Interdisciplinary Studies in Architecture and the Humanitiesتحقیقات پرسشمدار: مطالعات میانرشتهای معماری و علوم انسانی557511427210.22052/jias.2024.253642.1251FAزهرااهریدانشیار، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیهادیندیمیاستاد، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیپریسارحیم زادهکارشناس ارشد مطالعات معماری ایران، دانشگاه شهید بهشتیمریمحیدرخانیدکترای معماری، دانشگاه شهید بهشتیفاطمهتوانایی مرویدانشجوی دکترای معماری، دانشگاه شهید بهشتیصحراعابری زاهددانشجوی دکتری جغرافیای انسانی، دانشگاه گوته، فرانکفورت، آلمانشیوافلاح نجم آبادیکارشناس ارشد نحو فضا، کالج دانشگاهی لندن، انگلیسJournal Article20230924<span style="letter-spacing: -.1pt;">Although the research process in many architectural topics involves approaches and methods used in the social sciences and humanities, advancing through the architectural research process by the application of these approaches and methods has been poorly studied. This article aims to define question-based research in architecture and introduce its scope, types, and processes. It is an interdisciplinary research in which the research strategies of the social sciences and humanities are applied. This article employs the classification strategy to study and analyze a selection of doctoral dissertations in architecture from worldwide top-ranked universities. The results demonstrate that question-based research advances by developing a question rather than hypothesizing, i.e., asking about a contemporary or historical phenomenon or a relatively unknown or disorganized body of knowledge that is obscure to the researcher. There are three types of question-based research topics in terms of the researcher’s relation to the questioned phenomenon: a topic relating to the past requiring examining historical data; a contemporary problem requiring data analysis from field research; or an architectural topic requiring investigation of both historical and modern conditions. The results of question-based research are mostly in the form of an extensive description or a coherent narrative.</span>فرایند تحقیق در بخش قابل توجهی از موضوعات معماری با رویکردها و روشهای تحقیق علوم اجتماعی و انسانی درآمیخته است؛ اما چگونگی پیشبرد فرایند تحقیق با کاربرد این رویکردها و روشها در معماری، بررسی شایانی نشده است. هدف این مقاله تعریف تحقیق پرسشمدار در معماری و معرفی گستره و انواع و فرایندهای آن است. موضوع تحقیقات پرسشمدار در حوزۀ میانرشتهای معماری و علوم انسانی و اجتماعی قرار میگیرد و با راهبردهای تحقیق متداول در این حوزهها انجام میشود. این تحقیق در چارچوب راهبرد، طبقهبندی و با بررسی و تحلیل مصادیق رسالههای دکتری معماری منتخب دانشگاههای برتر جهان انجام شده است. نتایج مقاله نشان میدهد تحقیقات پرسشمدار بهجای فرضیهپردازی با پرسش دنبال میشود؛ پرسش از پدیدهای معاصر، یا شرایطی در گذشته یا حوزۀ ناشناخته یا ساماننیافتهای از دانش که برای محقق مبهم است. تحقیق پرسشمدار از حیث نسبت محقق با موضوع پرسش سه نوع است: موضوعی در زمان گذشته نسبت به محقق که فهم آن با وارسی دادههای تاریخی میسر است؛ یا موضوعی همزمان با محقق که با تحلیل دادههای حاصل از بستر طبیعی، وقوع آن پیش میرود؛ یا موضوعی معمارانه که فهم آن با هر دو وضعیت تاریخی و معاصر پدیده سروکار دارد. نتیجۀ تحقیق پرسشمدار اغلب در قالب توصیف غنی و مفصل یا روایتی منسجم عرضه میشود.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114272_b4fc0d7355f4f7bd2886bda2d7371fa7.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220Lur Women's Way of Life and the Private and Social Domains of Historic Houses of Khorram-abad during the Qajar Periodتأثیرات شیوۀ زندگی زنان قوم لر بر تعریف عرصههای خصوصی و جمعی در خانههای تاریخی-قاجاری خرمآباد7710711417810.22052/jias.2024.253044.1208FAمژگانهادی پور مرادیدانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی.مسعودناری قمیاستادیار، دانشگاه فنی و حرفهای، تهرانسانازرهروی پودهاستادیار، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی.مریمقاسمی سیچانیدانشیار، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی.Journal Article20230604Homes are the physical expression of the “way of life.” Family dynamics, the role of women, and social relationships are among the most significant social attributes that influence house layouts. The “women’s way of life” is especially remarkable, defining privacy and areas of the private and social life of women. Societies describe their private and social living areas depending on socio-cultural factors and values. This research aims to study the relationship between the way of life of women and the design of private and social domains in the houses of Khorram-abad during the Qajar period. The qualitative research approach and historical ethnography method were employed. Documentary methods, field studies, and interviews were used for data collection. The results show that the way of life of Lur women has influenced the layout of private and social domains of houses, highlighting the social domain in the architectural design of the historic houses of Khorram-abad during the Qajar period. Some areas of private life were less intimate and thus can be categorized as semi-private areas. Furthermore, some semi-private areas can be categorized as social living areas. In other words, women had created extended areas of private, semi-private, and social life by sharing some of their private and semi-private spaces with neighbors. In some cases, private areas served not only as female seclusion spaces but also as a setting for establishing family and social relationships.خانهها بیان فیزیکی «شیوۀ زندگی» هستند. خانواده، جایگاه زن و روابط اجتماعی از مهمترین جنبههای اجتماعی تأثیرگذار بر الگوی خانهها هستند. در این میان «شیوۀ زندگی زنان» از اهمیت خاصی برخوردار بوده، بهطوریکه محرمیت در معماری و عرصههای زندگی خصوصی و زندگی جمعی را در ارتباط با زنان تعریف کردهاند. جوامع بسته به ارزشها، ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی خود، عرصههای زندگی خصوصی و زندگی جمعی را تعریف میکنند. این پژوهش به ارتباط میان شیوۀ زندگی زنان شهر خرمآباد با چگونگی تعریف عرصههای خصوصی و جمعی در خانههای تاریخی-قاجاری خرمآباد میپردازد. روش این تحقیق از نوع کیفی است و با روش مردمنگاری تاریخی انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات و دادهها از روشهای اسنادی و مطالعات میدانی و مصاحبه استفاده شده است. نتایج نشان میدهد شیوۀ زندگی زنان قوم لر بر چگونگی تعریف عرصههای زندگی خصوصی و زندگی جمعی تأثیرگذار بوده است، بهطوریکه پررنگ بودن عرصههای زندگی جمعی را در معماری خانههای تاریخی دورۀ قاجار شهر خرمآباد میتوان مشاهده نمود؛ چنانکه برخی از عرصههای زندگی خصوصی کمرنگتر شده و دارای ویژگیهای عرصههای زندگی نیمهخصوصی بودهاند و برخی عرصههای زندگی نیمهخصوصی خانهها به عرصههای زندگی جمعی تغییر کارکرد داده بودند. به عبارتی، زنان با به اشتراک گذاشتن برخی فضاهای خصوصی و نیمهخصوصی خانۀ خود با همسایگان، نوعی عرصههای بزرگتر زندگی خصوصی، نیمهخصوصی و عرصۀ زندگی جمعی ایجاد کردهاند. عرصههای زندگی خصوصی زنانه در مواردی نهتنها خلوتی زنانه بلکه فضایی برای برقراری روابط خانوادگی و اجتماعی نیز بودند.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114178_637e9eca53b9e0f5194770f6b5a4914e.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240320From Nasseri to Ahvaz: Rereading the Experience of Modernity in an Iranian City during the Qajar Eraاز ناصری تا اهواز؛ بازخوانی تجربۀ تجدد در یک شهر ایرانی عصر قاجار10912811418610.22052/jias.2024.252934.1202FAروح اللهمجتهدزادهاستادیار، دانشکده عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهوازکاوهرستمپوراستادیار، دانشکده عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهوازامینمقصودیپژوهشگر دکتری، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهرانJournal Article20230508Although more than a hundred years have passed since the introduction of “modernity” in Iranian urban planning, research on the relationship between modernity and urban planning in contemporary Iran dates back all but thirty years. The research work comprises the field of “Contemporary Architecture and Urban Planning in Iran,” although there are some limitations. The majority of studies are specific to Tehran and the evolution during the Qajar era is mostly underestimated in this field, leading to the oversight or underestimating of a part of Iran’s contemporary architectural and urban planning heritage. One of the ways to address these limitations is to focus on the urban modernization in places far from the center, also called “peripheral areas” in contemporary Iran. For this, the present article investigates the city of Ahvaz as one of the lesser-known legacies of contemporary urbanism in Iran. After the destruction of the ancient town of Ahvaz during the fourth-fifth centuries SH, its rebirth and redevelopment took place in the Qajar era. At that time, with the revival of shipping on the Karun River, the Qajars planned to establish a port near the ancient town, which became the core of modern Ahvaz. This article examines the experience of this renaissance and its connection with the phenomenon of modernity. The descriptive-historical research method was employed, exploring a collection of text documents and drawings from the early years of the city’s establishment, which were used to provide a first-hand account of the process of the emergence and early development of modern Ahvaz. The present narrative shows that Ahvaz should be considered a symbol of urban modernity in contemporary Iran. In addition, this study shows that while urban modernization in Iran during the Qajar era is mainly considered imitative or exogenous, in Ahvaz it was closer to a kind of spontaneous or endogenous process.هرچند بیش از صد سال از ظهور پدیدۀ «تجدد» یا مدرنیته در شهرسازی ایرانی میگذرد، پژوهش دربارۀ نسبت تجدد و شهرسازی در ایران معاصر، قدمتی حدوداً سیساله دارد. این پژوهشها حوزۀ مطالعاتی «تاریخ معماری و شهرسازی معاصر ایران» را رقم زده است که البته نقایصی نیز دارد. «تهرانمحوری» بیش از حد پژوهشها و «کم شمردن تحولات عصر قاجار» ازجمله نقایص این حوزه است که به نادیده یا دستکم شمردن بخشی از میراث معماری و شهرسازی معاصر ایران انجامیده. یکی از راههای مقابله با این نقایص پرداختن به جریان تجدد شهری در نقاط دور از مرکز یا بهاصطلاح «مناطق پیرامونی» در ایران معاصر است. در این راستا مقالۀ حاضر به شهر اهواز، بهعنوان یکی میراثهای کمترشناختۀ شهرسازی معاصر ایران میپردازد. هرچند اهواز از شهرهای قدیم ایران است، پس از ویرانی شهر کهن در قرون چهارم-پنجم هجری، تولد و توسعۀ دوباره این شهر در عصر قاجار رخ داد. در این زمان و با احیای کشتیرانی بر کارون، قاجاریان به اندیشه تأسیس بندری در حوالی اهواز کهن افتادند که هستۀ باززایی اهواز نوین شد. مقالۀ حاضر به بررسی تجربۀ این باززایی و نسبت آن با پدیدۀ تجدد میپردازد. روش تحقیق مقاله حاضر تفسیری-تاریخی و مهمترین منابع آن مجموعهای اسناد متنی و نقشههای ترسیمی از سالهای آغازین تأسیس شهر است که سعی گردیده با استفاده از آنها روایتی دستاول از فرایند پیدایش و توسعۀ اولیۀ اهواز نوین به دست داده شود. روایت حاضر نشان میدهد اهواز را بهواقع باید یکی از نمادهای تجدد شهری در ایران معاصر دانست. همچنین این بررسی نشان میدهد تجدد شهری در اهواز بیش از آنکه با نشانههای نوعی تجدد تقلیدی یا بروننگر ـ که اغلب از ویژگیهای تجدد شهری در عصر قاجار و شهرسازی معاصر ایران شمرده میشود ـ همسویی داشته باشد، با معیارهای تجدد خودجوش یا درونزا نزدیکی نشان میدهد.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114186_419d1245d8105a3fbdbcdff6301fa992.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220Landscape Aesthetics Based on Descriptive Poems from the Ghaznavid Era (990-1042 AD)زیباییشناسی منظر براساس شعر توصیفی دورۀ غزنوی، ۳۸۰ـ۴۳۲ق12914911427810.22052/jias.2024.253464.1239FAحمیدرضاجیحانیدانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیمریمرضائی پورکارشناس ارشد طراحی محیط، پژوهشکده بناها و بافتهای تاریخی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگریJournal Article20231020It is necessary to study the landscape from various perspectives in order to perceive it aesthetically. Most previous studies about landscape aesthetics are either based upon non-Iranian references (therefore, they are irrelevant to the primary sources) or follow approaches used in the mid- to late centuries. This fact undermines our perception of the beauty of the landscape. For instance, restricting landscape aesthetics to its celestial aspects and focusing on divine aesthetics might limit the understanding of its more tangible dimensions. Therefore, the study of landscape aesthetics via its tangible elements can lead to a deeper understanding of it. The Persian descriptive poems dating from 990 to 1042 AD (380 to 433 AH), which explore the landscape and its aesthetic aspects, can be assumed as references to the question of the Persian viewpoint of landscape aesthetics during that period. In this research, we have chosen the poems of Unsuri-i Balkhi, Farrukhi-i Sistani, and Manuchehri-i Damghani (three poets in the Ghaznavid court) as case studies. Then, interpretations of the poems are provided as well as depictions of the subjective landscape as described by the three poets. Comparison between the reconstructed images beside the cognitive descriptions of the poets reveals the aesthetic approaches in that period. This subjective study of landscape aesthetics during the above-mentioned period presents an aesthetic framework focused on mundane aspects. Despite the resemblances in all three poets’ points of view, one could not deny the obvious differences in their approaches toward landscape aesthetics. The differences include the structural and hierarchical approach of Unsuri, the dynamic and hedonistic approach of Farrukhi, and the natural and time-oriented approach of Manuchehri.برای درک بهتر منظر و شناخت زیباییهای آن لازم است آن را از زوایای گوناگون و درعینحال متنوع مطالعه کنیم. بررسیها نشان میدهد که عمدۀ پژوهشهای پیشین در باب زیباییشناسی منظر، یا برگرفته از مطالعات غیرایرانی و لذا بیارتباط با منابع اولیه هستند و یا به رویکردهای برآمده از سدههای میانه و متأخرتر معطوفاند. این مسئله درک ما را از زیبایی منظر فرومیکاهد. برای مثال محدود کردن موضوع زیباییشناسی منظر به جنبههای صرفاً آسمانی و تأکید بر زیبایی ماورایی ممکن است ادراک وجوه ملموستر این مقوله را مخدوش نماید. بنابراین، شناخت زیبایی منظر ازطریق عناصر ملموس میتواند به فهم عمیقتر آن کمک نماید. شعر توصیفی فارسی در بازۀ زمانی 380ـ432ق به منظر و توصیف زیباییهای آن پرداخته است. بنابراین، میتوان از آن بهعنوان مرجعی برای پاسخگویی به این پرسش بهره برد که رویکرد ایرانی به زیبایی منظر دستکم در آن دوره چگونه بوده است؟ برای پیشبرد تحقیق، اشعار عنصری بلخی، فرخی سیستانی و منوچهری دامغانی بهعنوان سه شاعر دربار غزنوی بررسی شده و نمونههای مطالعاتی از میان آنها انتخاب شده است. در ادامه تلاش شده است تا ضمن تفسیر اشعار منتخب، تصویری از منظر پیشِ رو یا منظر ذهنیِ شاعر بازسازی شود. مقایسۀ تصویرهای بازسازیشده و همچنین نوع ادراک و توصیف شاعران یادشده با یکدیگر، رویکردهای زیباییشناسی منظر در دورۀ منتخب را آشکار میکند. این مطالعه که با نگاهی سوبژکتیو به زیبایی منظر در بازۀ زمانی یادشده صورت گرفته، مبین یک زیباییشناسی معطوف و متمرکز بر ابعاد مادی و زمینی است. درعینحال و با وجود برخی شباهتها، رویکردهای سه شاعر منتخب به زیبایی و ادراک آن تفاوتهای چشمگیری با یکدیگر دارند. تفاوتها عمدتاً ناشی از نگاه ساختارگرا و سلسلهمراتبی عنصری در برابر رویکرد پویا و مبتنیبر لذت فرخی و همچنین توجه منوچهری به فرایندهای طبیعی و جاری در منظر و اهمیت بُعد زمان است.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114278_93704f668d8faf21480d23667c7f6e74.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220Physical-Spatial Typology of Historical Mosques in Fars Provinceگونهشناسی فضایی ـ کالبدی مساجد تاریخی استان فارس15116811423610.22052/jias.2024.252561.1173FAسید محمدحسینذاکریاستادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیرازسیده یاسمنده بزرگیکارشناسی ارشد، مطالعات معماری ایران، دانشگاه شیراززهراغلامی رویین تندانشجوی کارشناسی ارشد، مطالعات معماری ایران، دانشگاه شیرازJournal Article20230220Fars Province has always been known as one of the important political, social, and religious centers in Iran with many buildings with different uses constructed in it. In the Islamic era, the construction of mosques as religious foundations proliferated in the region. This even caused the conversion of some fire temples into mosques or the construction of mosques with simple to complicated layouts. With the passage of time and the lack of care for these buildings, some of them were either destroyed or lost their original formation due to inappropriate restoration, while some others are still preserved and registered. The purpose of the following article is to introduce and formulate a typology for the historical mosques registered in the province. Therefore, by using the descriptive-analytical method and logical reasoning, 63 registered mosques were examined. The samples were classified based on their constituent spatial elements and their type in terms of enclosure (closed, open, and semi-open). The findings of this research show that there are three main types of mosques in Fars, including mosques without open or semi-open spaces or “single <em>shabestan</em>,” mosques with closed and open spaces or “<em>shabestan</em> and courtyard,” and mosques with closed, open and semi-open spaces or “<em>shabestan</em>, courtyard and <em>ravaq</em><em>-iwan</em>.” In addition to these three types, six of the studied mosques are considered exceptions due to their unique features, among them the Īj Mosque, Sangi Mosque in Darab, Jami‘ Mosque of Darab, Izad-khast, Sheedan Bowanat, and Khan Jahrom.فارس همواره بهعنوان یکی از مراکز مهم سیاسی، اجتماعی و مذهبی در ایران شناخته شده و بناهای متعددی با کاربریهای مختلف در آن شکل گرفتهاند. در دوران اسلامی نیز ساخت مسجد بهعنوان یک پایگاه مذهبی در این منطقه جایگاه ویژهای یافته که سبب تبدیل برخی آتشکدههای آن به مسجد یا ساخت مساجدی با الگوهای ساده تا پیچیده شده است. با گذر زمان و رسیدگی نکردن به این بناها، برخی از آنها ویران شده یا با مرمت غیراصولی، بنیان اولیۀ خود را از دست دادهاند؛ اما تعدادی از آنها همچنان حفظ شده و به ثبت رسیدهاند. هدف نوشتار پیش رو، معرفی مساجد تاریخی ثبتشده در استان و گونهشناسی آنهاست. ازاینرو با بهرهگیری از روش توصیفیتحلیلی و استدلال منطقی با بررسی 63 مورد از مساجد ثبتی استان، به گونهبندی نمونهها براساس عناصر فضایی تشکیلدهنده و نوع آنها بهلحاظ محصوریت فضایی (بسته، باز و نیمهباز) پرداخته شده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که مساجد فارس به سه گونۀ اصلی شامل مساجد فاقد فضای باز و نیمهباز «تکشبستانه»، مساجد دارای فضای بسته و باز «شبستان و حیاط» و مساجد دارای فضای بسته و باز و نیمهباز «شبستان، حیاط و رواق ـ ایوان» قابل تفکیکاند. علاوهبر این سه گونه، شش مورد از مساجد مورد مطالعه نیز بهدلیل برخی ویژگیهای منحصربهفرد، جزء نمونههای خاص در نظر گرفته شده است که ازجملۀ آنها به مسجد سنگی ایج، سنگی داراب، جامع داراب، ایزدخواست، شیدان بوانات و خان جهرم میتوان اشاره کرد.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114236_9f5c63347ad026605270016a331a6a7a.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240320Assessing the Potential of Natural Ventilation in Office Spaces in Terms of Climate and Interior Design in Province Centersپتانسیلسنجی تهویۀ طبیعی در فضاهای اداری از منظر اقلیم و طرح فضای داخلی در مراکز استان16919111427610.22052/jias.2024.252881.1198FAپریساراه حقدانشجوی دکتری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیزهراساداتزمردیاناستادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیمحمدتحصیلدوستدانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20230429Natural ventilation is one of the most important passive strategies to reduce building energy use, provide thermal comfort, and improve indoor air quality. It is one of the key solutions for sustainability in the building industry. On the other hand, natural ventilation is potentially dependent on climatic conditions and varies considerably from one region to another. This is while currently there is no information about this possibility in the country. Therefore, the current research assessed the potential for ventilation for maximum use in different climate zones of Iran in two parts and on two scales. First, the ventilation potential at the climate scale was evaluated based on weather data, and the maximum natural ventilation potential in 31 province centers was estimated by calculating the number of efficient hours for ventilation. In the second part, the effect of ventilation on improving thermal comfort and indoor air quality at the building scale was investigated. For this purpose, a module of an office building was modeled in Rhino software, then some limitations were applied to the weather data (temperature, wind, and humidity) using the Climate Studio plugin. Finally, the results were reported in the form of a map and by categorization. According to the results, the number of natural ventilation hours ranged from 1095 to 6158 hours, the percentage of comfort hours ranged from 33.15% to 50.32%, the percentage of hours with standard carbon dioxide concentration ranged from 10.89% to 50.16%, and the percentage of hours with a suitable air change rate also varied from 11.55% to 48.85%. Based on this, the atlas of natural ventilation potential for indoor spaces in different climate zones of the country (limited to province centers) was prepared, which can be used in the design process, highlighting natural potentials without the need for computational technical knowledge.تهویۀ طبیعی از مهمترین استراتژیهای غیرفعال کاهش مصرف انرژی ساختمان، ایجاد آسایش حرارتی، و بهبود کیفیت هوای داخل ساختمان بوده و از راهحلهای کلیدی برای دستیابی به پایداری در صنعت ساختمان است. ازسوی دیگر، پتانسیل تهویۀ طبیعی بهشدت وابسته به شرایط آبوهوایی است و بهطور قابل توجهی از منطقهای به منطقۀ دیگر متفاوت است. این درحالی است که اطلاعاتی از برقراری این امکان در کشور در دسترس نیست. ازاینرو پژوهش حاضر پتانسیلسنجی تهویه برای استفادۀ حداکثری در اقلیمهای مختلف ایران را در دو بخش و دو مقیاس مطالعه کرده است. نخست پتانسیل تهویه در مقیاس اقلیم بر اساس دادههای هواشناسی ارزیابی شده و حداکثر پتانسیل تهویۀ طبیعی 31 مرکز استان ازطریق محاسبۀ تعداد ساعات مناسب برای بهرهگیری از تهویه برآورد شده و در بخش دوم تأثیر تهویه بر ارتقای آسایش حرارتی و کیفیت هوا در مقیاس ساختمان در فضای داخلی بررسی شده است. به این منظور، یک مدول از یک ساختمان اداری در نرمافزار راینو مدلسازی شده، سپس با استفاده از پلاگین کلایمت استودیو محدودیتهایی بر دادههای هواشناسی (دما، باد و رطوبت) اعمال شده است. درنهایت، نتایج بهصورت نقشه و با ارائۀ دستهبندی گزارش شده است. طبق نتایج، ساعات تهویۀ طبیعی از 1095 تا 6158 ساعت، درصد ساعات آسایش از 15/33% تا 32/50%، درصد ساعاتی با غلظت کربندیاکسید استاندارد از 89/10% تا 16/50% و درصد ساعاتی با نرخ تعویض هوای مناسب نیز از 55/11% تا 85/48% متغیر بودهاند. بر این اساس، بهمنظور پاسخ به پرسش پژوهش (هریک از مناطق و اقالیم ایران، چه مقدار پتانسیل استفاده از تهویۀ طبیعی دارند؟) اطلس پتانسیل تهویۀ طبیعی فضاهای داخلی در اقلیمهای مختلف کشور (و محدود به مراکز استانها) تهیه شده که قابلیت استفاده در فرایند طراحی با توجه به امکان بهرهگیری از پتانسیلهای طبیعی را برای طراحان بدون نیاز به دانش فنی محاسباتی برآورده میسازد.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114276_7e209ac57069a34f67cf1247cf6260b4.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220Investigating the Role of Local Materials in the Traditional Buildings of Kashan from an Environmental Sustainability Perspectiveبررسی نقش مصالح بومی در بناهای سنتی شهر کاشان از منظر پایداری زیستمحیطی19321311427310.22052/jias.2024.252656.1185FAبابکعالمیدانشیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشانمهدیممتحناستادیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشانمرضیهنادری قمیدانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشانJournal Article20230311The traditional architecture of Kashan poses unique features in various aspects, one of which is the use of local materials. Due to the increasing importance of the debate on sustainability and the significant impact of materials on building sustainability, the role of local materials in the environmental sustainability of traditional buildings was investigated in this research. In this regard, first, by studying available references, the indicators showing the environmental impact of materials in different stages of their life cycle, including extraction and production, transportation and storage, construction, operation, demolition, and recycling were collected. Then, through field studies in the historical context of Kashan and library studies, the local building materials were identified and evaluated by the above indicators. Evaluation of each indicator was done with a different method such as collecting numerical data, qualitative analysis, or developing a questionnaire. Finally, based on data analysis using the Likert scale, materials were rated on a 1-5 scale for each indicator in order to perform a qualitative comparison between materials from the point of view of compliance with environmental sustainability indicators. The results of this research show that among the studied materials, including mud, stone, gypsum, lime, plant materials, and metals, mud is the most sustainable material with a score of 83 out of 85, and metals are the least sustainable with a score of 37 out of 85. Examination of existing analyses and the scores obtained shows that the most important factor contributing to the low score of metals is its complex manufacturing process and the need to go through processing stages in the factory, unlike soil, which requires the simplest production method without complex processes for preparation.معماری سنتی کاشان، دارای ویژگیهای منحصربهفردی در ابعاد مختلف است که یکی از مهمترین این ابعاد، مصالح بهکاررفته در آن هستند. با توجه به اهمیت روزافزون بحث پایداری و همچنین تأثیر قابل توجه مصالح بر پایداری بنا، در این پژوهش به بررسی نقش مصالح بومی کاشان در پایداری زیستمحیطی بناهای سنتی این شهر پرداخته شد. در این راستا ابتدا با مطالعۀ منابع متعدد، شاخصهای تأثیرگذار بر پایداری زیستمحیطی مصالح در مراحل مختلف حیات آنها شامل استخراج و تولید، حمل و انبار، ساختوساز، بهرهبرداری و درنهایت تخریب و بازیافت، گردآوری شدند. سپس با بررسیهای میدانی در بافت تاریخی کاشان و مطالعات کتابخانهای، مصالح بومی بهکاررفته در آن استخراج گردیدند تا از دیدگاه شاخصهای جمعآوریشده مورد ارزیابی قرار گیرند. این ارزیابی در هر شاخص با روش متفاوتی نظیر گردآوری اطلاعات عددی، تحلیل کیفی و یا تدوین پرسشنامه انجام شد. درنهایت، بر مبنای تحلیلهای صورتگرفته و با استفاده از طیف لیکرت، در هر شاخص امتیازاتی بین 1 تا 5 به مصالح مذکور اختصاص داده شد تا با جمعآوری امتیازات هر مورد، یک مقایسۀ کیفی بین آنها از دیدگاه تطابق با شاخصهای پایداری زیستمحیطی حاصل شود. نتایج این تحقیق نشان میدهد که از میان مصالح مورد بررسی شامل خاک، سنگ، گچ، آهک، مصالح نباتی و فلز، خاک با امتیاز 83 از 85 بیشترین تطابق و فلز با امتیاز 37 از 85 کمترین تطابق را با شاخصهای مذکور دارند. با دقت روی تحلیلهای موجود و امتیازات حاصل میتوان دریافت که مهمترین عامل تأثیرگذار بر امتیازات پایین فلز، فرایند ساخت پیچیدۀ آن و طی مراحل فراوری در کارخانه است، برخلاف خاک که نیازمند سادهترین روش تولید، بدون انجام فرایندهای پیچیده برای آمادهسازی است. https://jias.kashanu.ac.ir/article_114273_2b1fe9ee96b7a52de97af64d494ba222.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240320Evaluation of Indicators for Urban Heritage Integrity Using Analytic Network Process (ANP)ارزیابی شاخصهای یکپارچگی میراث شهری با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (ANP)21524111429010.22052/jias.2024.253743.1256FAلیلامقیمیدانشجوی دکتری مرمت بناها و بافتهای تاریخی، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهرانپیروزحناچیاستاد، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران0000-0002-3150-6501سمیهفدائی نژاددانشیار، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران0000-0001-5761-8141Journal Article20231017The concept of "integrity" was introduced as one of the conditions for registering cultural sites in the UNESCO World Heritage List. In historic living cities which are dynamic and subject to change, the application of such selective concepts is very complex, and the ambiguity of its related dimensions requires further research. In other words, the dimensions and factors of integrity can be used as important tools in urban heritage planning and policy-making. The extent and diversity of indicators for integrity and their different values require that they be used based on their role and function. Therefore, this research was conducted with the assumption of the non-equal weight of the criteria, sub-criteria, and urban heritage integration indicators, to comprehend and evaluate them. To achieve this aim, first, urban heritage integrity factors were categorized based on theoretical studies. Then, the Analytic Network Process (ANP) model was used with the assumption of interrelationships between the research sub-criteria, and the Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) technique was employed to reflect the mutual relationships between the sub-criteria. The type of research is exploratory, using the descriptive-analytical method. The results of the evaluation of indicators using the network analysis model indicate that, "preserving valid evidence and examples from one or more specific periods", "the relationship between the current situation and past function", "the relationship between the current situation and the original design", "economic use of heritage assets and heritage function", "considering the needs and participation of the local community in preserving the area" had the highest weight and, consequently, the greatest impact on the indicators for urban heritage integrity.مفهوم «یکپارچگی» در فهرست میراث جهانی یونسکو بهعنوان یکی از شرایط ثبت مکانهای فرهنگی برگزیده شده است. در شهرهای تاریخی زنده، که پویا هستند و در معرض تغییر قرار دارند، استفاده از چنین مفاهیم انتخابی، بسیار پیچیده است و نامشخص بودن ابعاد مرتبط با آن، ضرورت چنین پژوهشهایی را فراهم میکند. به عبارت دیگر، ابعاد و عوامل یکپارچگی میتواند بهعنوان یکی از مهمترین ابزارها در برنامهریزی و سیاستگذاریهای میراث شهری استفاده شود. گستردگی و تنوعِ شاخصهای یکپارچگی ایجاب میکند تا این شاخصها برحسب نقش و عملکردشان مورد توجه قرار گیرند، که بهطور مشخص هریک دارای ارزش متفاوتی از یکدیگر هستند. لذا این پژوهش با فرض یکسان نبودن وزن معیارها، زیرمعیارها و شاخصهای یکپارچگی میراث شهری و با هدف شناخت و ارزیابی آنها انجام شده است، برای رسیدن به این هدف ابتدا با مطالعات نظری، دستهبندی عوامل مرتبط با یکپارچگی میراث شهری انجام پذیرفته، سپس از مدل تحلیل شبکه(ANP) با پیشفرض روابط درونی میان زیرمعیارهای تحقیق و برای انعکاس ارتباطات متقابل میان زیرمعیارها، از روش DEMATEL استفاده شده است. پژوهش از نوع اکتشافی بوده که بهلحاظ روش، تحقیق توصیفی-تحلیلی است. بر این اساس پس از ارزیابی شاخصها با استفاده از مدل تحلیل شبکه، این نتیجه به دست میآید که «حفظ شواهد و نمونههای معتبر یک یا چند دورۀ خاص»، «ارتباط وضعیت فعلی با عملکرد گذشته»، «ارتباط وضعیت فعلی با طرح اصیل اولیه»، «استفادۀ اقتصادی از عملکرد و کاربرد داراییهای میراث»، «در نظر گرفتن نیازها و مشارکت جامعۀ محلی در حفظ منطقه» بیشترین وزن و درنتیجه، بیشترین تأثیر را در بین شاخصهای یکپارچگی میراث شهری داشته است.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114290_2dabdd37d71e00cd168deabb71cbaeea.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240220The Aesthetic of Modern Brickwork Facades of Residential Apartments in Tehran in the Last Two Decades from the Perspective of Critical Regionalismزیباییشناسی نماهای آجرکاری مدرنِ آپارتمانهای مسکونی شهر تهران طی دو دهۀ اخیر از منظر منطقهگرایی انتقادی24326111419210.22052/jias.2024.246673.1085FAمیلادحبیبی لیالستانیکارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرسمحمدرضانعیمیکارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهدحسن علیپورمنددانشیار، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرسرضاافهمیدانشیار، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20220727Mid-rise apartments are currently the most common type of residential buildings in Tehran. In the last two decades, brick facades with unconventional designs and modern patterns can be seen in residential apartments. This paper claims that this trend is a response to the prevailing residential facades and is thus a Regionalist endeavor. Therefore, this study aims to identify key examples of this trend in modern brickwork facades of residential apartments and to examine their responses to factors such as local climate and nature, sustainable architecture, architectural heritage, and regional conditions and limitations. The institutional factor, i.e., approved city ordinances, was also studied to clarify the position of Regionalism. In this descriptive-analytical study, four examples of the urban fabric of different areas of Tehran from the south to the north of the city were selected and analyzed. Qeytariyeh Residential Building from the 2000s, 40 Knots House, Villa Apartments, and Kahrizak Apartments from the 2010s were described and analyzed with respect to their position in Iranian contemporary architecture and the aesthetic quality of their facade designs. During the last two decades, aesthetic changes can be observed in the expanding trend of modern brickwork facades, which aside from alignment with the three-dimensional modern brickwork in Tehran, bear a critical response to typical residential apartment facades regarding design and execution. In addition to its aesthetic function, the brick in these residential buildings also fulfills climatic and cultural functions. In the construction of these apartments, advanced structural technology and hand-made and machine-made bricks are used to create Regional architectural works conforming to the aesthetics of modern world architecture. From an institutional point of view, the approval of a small exemption from city taxes for brick facades and the attempt to influence facade designs have had some impact on the growth of modern brickwork facades in Tehran.آپارتمان مسکونی ردیفی درحال حاضر متداولترین گونۀ مسکن در تهران محسوب میشود که بهصورتی یکدست و متحدالشکل در سیمای شهر تبدیل شده است. در طی دو دهۀ گذشته، در شهر تهران نماهای آجرکاری با طرحهای غیرمتداول و الگوهایی مدرن در آپارتمانهای مسکونی مشاهده میشود. پژوهش پیش رو مدعی این امر است که این گرایش واکنشی به نمای متداول آپارتمانهای مسکونی بوده و تلاشی منطقهگرایانه است. ازاینرو هدف این مطالعه، شناسایی نمونههای شاخص این گرایش به نمای آجرکاری مدرن آپارتمانهای مسکونی و بررسی پاسخهای آن به عواملی چون اقلیم و طبیعت محلی، معماری پایدار، میراث معماری، شرایط و محدودیتهای منطقهای است. عامل نهادی یعنی قوانین مصوب شهری نیز برای روشنتر شدن موضعِ منطقهگرایی مورد مطالعه قرار گرفت. در این مطالعۀ توصیفیتحلیلی، چهار نمونه از بافتهای شهریِ مناطق گوناگون تهران از جنوب تا شمال شهر گزینش و بررسی شدهاند. ساختمان مسکونی قیطریه از دهۀ 1380ش و خانۀ چهلگره، آپارتمانهای مسکونی ویلا و کهریزک از دهۀ 1390ش با توجه به جایگاه آنها در معماری معاصر ایران و کیفیت زیباییشناسانۀ طرح نما توصیف و تحلیل شدند. در طی دو دهۀ گذشته، در گرایش روبهگسترش نماهای آجرکاری مدرن تغییرات زیباییشناختی روی میدهد که علاوهبر پیوستگی با سهبُعدی بودنِ آجرکاری مدرن تهران، در روند طراحی و اجرا نیز نسبت به نماهای رایج آپارتمانهای مسکونی واکنشی انتقادی داشتهاند. آجر در این بناها علاوهبر کارکرد زیباییشناختی، عملکردی اقلیمی و فرهنگی نیز ایفا کرده است. در ساخت این آپارتمانهای مسکونی با بهرهگیری از فناوری پیشرفتۀ ساخت سازه و استفاده از انواع مصالح آجر دستی و ماشینی و با توجه به زیباییشناسی معماری روز جهان، آثار منطقهگرایانهای شکل گرفته است. ازنظر نهادی تصویب معافیت اندک عوارض شهری بر نمای آجری و سعی بر اِعمال نفوذ بر طرح نما تا حدودی در گسترش نماهای آجرکاری در تهران اثرگذار بوده است.https://jias.kashanu.ac.ir/article_114192_ec9ba155e64fb5218ce26b3337323d52.pdfدانشگاه کاشانمطالعات معماری ایران2252-0635122420240320A challenge in the relation between Salam and Islam and its effective subjective role and conclusive principal tools from these in past, present and future of Islamic art and architectureمناظره در «چیستی ربط سلام با اسلام»، و چگونگی فاعلیّت و تأثیر اصول و قوانین نتیجهشونده از این دو در هنر و معماری اسلامی گذشته، حال و آینده11436110.22052/jias.2024.114361FAمحمّدعلی آبادیاستاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایرانJournal Article20240104https://jias.kashanu.ac.ir/article_114361_e998ce6fd10978d4f56f8f9a3bec7098.pdf