دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Square Kufic Inscriptions on the Portal of Masjed-e Jame‘-e ʿAbbasi of Isfahan: A Survey on Historical Authenticity کتیبه‌های خط کوفی معقلی جلوخان مسجد جامع عباسی اصفهان: بحث در اصالت تاریخی 5 30 113692 10.22052/jias.2023.246632.1080 FA محمد غلامعلی فلاح استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی محمد صادق اکرامی دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2022 08 21 This research aims to identify and assess the authenticity of the Square Kufic (mo‘aqqeli) inscriptions on the portal of the Masjed-e Jame‘-e ʿAbbasi of Isfahan. There are several Square Kufic inscriptions on the portal of this mosque, yet the historical authenticity of none has ever been studied. This research was done in three steps: First, we completely photographed the portal of this building. Then we made a panoramic image out of the photos from the facade, identified 46 Square Kufic inscriptions, and marked their place on the mentioned panoramic image. Then, we produced a two-dimensional map of that image and showed the current location of all the Square Kufic inscriptions of the portal on this map. In the second step, we identified the historical photos of the portal of this mosque and organized them in chronological order. Then, we overlaid these historical photos on the produced map and identified which Kufic inscriptions were damaged or collapsed and later restored. By doing so, we showed which of these inscriptions were still in place before the restoration of 1937-1938, and so, are more likely to be authentic and which of them are definitely not. In the third step, we compared the condition of the inscriptions which remained intact on the portal’s facade until the restoration of 1937-38, as recorded in historical photos, with their present condition and showed which ones are definitely authentic and which ones are not. This research shows that out of 46 Square Kufic inscriptions on the portal of this mosque, 34 inscriptions are historically authentic, 11 inscriptions were definitely lost before the restoration works of 1937-38 and therefore are not authentic. Moreover, the historical authenticity of one inscription is only probable. این تحقیق به شناسایی و سنجش اصالت تاریخی کتیبه‌های خط کوفی معقلی جلوخان مسجد جامع عباسی (شاه یا امام) اصفهان، از طریق جستجو و کاوش در عکس‌های تاریخی، اختصاص یافته است. جلوخان مسجد جامع عباسی اصفهان چندین کتیبه به خط کوفی معقلی دارد؛ اما تاکنون در هیچ تحقیقی در باب اصالت تاریخی آنها بحث نکرده‌اند. در این تحقیق این کتیبه‌ها شناسایی و با کاوش در عکس‌های تاریخی در باب اصالت آنها بحث شده است. این تحقیق در سه گام به انجام رسیده است. در گام اول عکس‌برداری جامعی از جلوخان این بنا انجام شده است. سپس با نشاندن عکس‌ها در کنار یکدیگر و تصویری تخت از بدنه‌های جلوخان این بنا عرضه شده و ۴۶ کتیبۀ کوفی معقلی این جلوخان شناسایی و جای ‌آنها را روی تصویر تخت معین و نشانه‌گذاری شده است. سپس نقشه‌ای دو بعدی از روی تصویر تخت وضع موجود بنا تهیه شده و جای همۀ کتیبه‌های کوفی معقلی جلوخان در این نقشه نشان داده شده است. در گام دوم عکس‌های تاریخی به دست آمده از جلوخان مسجد جامع عباسی شناسایی و به ترتیب تاریخ منظم شده است. سپس عکس‌های تاریخی بر روی نقشۀ یادشده نشانده و روشن شده است که کدام کتیبه‌های کوفی معقلی جلوخان این بنا در طی زمان آسیب دیده یا فروریخته و بعداً مرمت شده است. گام دوم این تحقیق نشان می‌دهد که کدام کتیبه‌ها تا پیش از مرمت سال ۱۳۱۵ و ۱۳۱۶ش بر بدنه‌های جلوخان مسجد باقی بوده و با احتمال بیشتری اصیل است و کدامشان قطعاً اصیل نیست. در گام سوم وضع کتیبه‌هایی که تا پیش از مرمت سال ۱۳۱۵ بر بدنۀ جلوخان باقی بوده‌اند، با وضع امروزشان مقایسه و نشان داده‌ شده است که کدامشان قطعاً اصیل است و کدامشان قطعاً اصالت تاریخی ندارد. این تحقیق نشان می‌دهد که از ۴۶ کتیبۀ کوفی معقلی جلوخان مسجد جامع عباسی، ۳۴ کتیبه از نظر تاریخی اصیل‌اند، ۱۱ کتیبه قطعاً تا پیش از مرمت ۱۳۱۵ش از دست رفته بوده‌اند و از این رو اصیل نیستند، و اصالت تاریخی ۱ کتیبه نیز محتمل است.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113692_823b48b1e14519cd181aa2973e6de9d8.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Behavior of Masonry Structures in Architectural Education Utilizing Rigid Blocks Models آموزش رفتار سازه های با مصالح بنایی به دانشجویان کارشناسی معماری با استفاده از مدل بلوک‌های صلب متعادل 31 53 113695 10.22052/jias.2023.248751.1159 FA فرزین ایزدپناه دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران و عضو هیئت‌علمی دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شهید باهنر کرمان عیسی حجت استاد، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران Journal Article 2023 01 09 Despite the challenges and significance of the field, the behavior of masonry structures has not been sufficiently addressed in structural education of architecture curricula. For this purpose, this paper reflects the results of a four-year action research in the praxis paradigm which was done through several educational cycles. This study concentrates on the education of masonry structures in the introductory levels of architecture curricula. It explores how the behavior of masonry structures can be instructed to architecture students and how to develop an education model. The study takes an experimental approach using the kinematic study of rigid block models in the framework of the theory of plasticity and limit state analysis. It considers the effects of settlement and earthquake as instability factors by a displacement-based approach. It was shown that some basic concepts and problems of limit state analysis such as yielding, creating plastic hinges, and the relation of the location of plastic hinges with the geometrical proportions of a structure could be taught by the kinematic study of rigid block models. The proposed educational model is based on students’ experiments on physical models and the instructor’s stage-by-stage queries with a focus on observation. As a result, the proposed education model can be utilized by instructors to improve education in this field. با وجود آن که مسألۀ سازه‌های با مصالح بنایی یکی از حوزه‌های مهم و چالش برانگیز است، توجه کافی به آن‌ در حوزۀ آموزش سازه در معماری وجود نداشته است. نوشتار حاضر نتیجۀ تلاش‌های انجام شده برای پر کردن این خلأ را منعکس می‌کند که در قالب یک اقدام-پژوهی چهارساله، در پارادایم ممارست و از طریق انجام چرخه‌های آموزشی مکرر صورت پذیرفته اند. این پژوهش بر آموزش رفتار این سازه‌ها در سطح مقدمات متمرکز است و در پی پاسخگویی به این مهم است که چگونه می توان نحوۀ رفتارسازه‌های با مصالح بنایی را برای دانشجویان کارشناسی معماری بیان نمود؟ و مدل این آموزش چگونه می‌تواند شکل گیرد؟ راهبرد اتخاذ شده در مسیر، مطالعۀ تجربی و از طریق مشاهدۀ حرکت (مطالعۀ سینماتیک) مدل بلوک‌های صلب در قالب تحلیل و طراحی در حالت حد نهایی می‌باشد. اثر دو عامل ناپایدارکنندۀ نشست و زلزله بر روی مجموعۀ قوس و پایه، با رویکردی مبتنی بر جابجایی، در این مسیر مورد بررسی قرارمی‌گیرد. مشاهده شد که در راستای هدف آموزش رفتار سازه‌های با مصالح بنایی، برخی ازمفاهیم پایه و مسائل تحلیل حدی، چون تسلیم، وقوع مفاصل پلاستیک و وابستگی حدنهایی و محل مفاصل پلاستیک به تناسبات هندسی سازه، از طریق بررسی حرکتی مدل‌های بلوک صلب قابل طرح هستند. مدل آموزشی پیشنهادی مبتنی بر آزمایش دانشجویان بر روی مدل‌های فیزیکی و دنبال کردن مرحله به مرحله پرسش‌های هدایت شدۀ مدرس است که بر مشاهده تأکید دارند. نتایج این نوشتار می‌توانند به مدرسان برای تلاش در زمینۀ بهبود آموزش این حوزه توجه دهند.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113695_f280b723c01db380a0c21a12e13d16bc.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Integrity Evaluation in Historic Urban Areas: The Study of Sultan Amir Ahmad Neighborhood and its Surroundings in Kashan ارزیابی یکپارچگی در محدوده‌های شهریِ تاریخی، با تکیه بر مطالعۀ محلۀ سلطان امیر احمد کاشان و محدوده‌های پیرامون 55 79 113696 10.22052/jias.2023.248282.1105 FA حمیدرضا جیحانی دانشیار، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی ثمینه صابری کارشناسی ارشد، مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی Journal Article 2022 09 11 The integrity of an urban area is closely connected with its perception as a coherent whole. Maintaining the tangible and intangible structures of this coherent whole guarantees integrity in a historic area. The concept and significance of integrity are amply noted as key components in conservation frameworks. For example, the Venice Charter states that “The sites of monuments must be the object of special care in order to safeguard their integrity.” Even so, no specific procedure has been developed to evaluate and quantify integrity in historic urban areas in Iran. Lack of integrity is among the main damages in historic urban areas. Against this background, the present study aims to shed light on major criteria for integrity evaluation in historical urban areas. For this purpose, the primary criteria were developed based on conservation frameworks. The initial model was put to test in an urban quarter comprising the Sultan Amir Ahmad neighborhood and its surroundings. Accordingly, the preliminary findings were applied to a real but damaged historic urban area, and the relevant criteria were cleared. The descriptive-analytical approach was adopted in this research and historical texts, documents, field studies, and historical photos were utilized for data collection. Moreover, the primary and almost-integrated condition of the studied historical urban area was reconstructed based on aerial images of 1956 as well as information on past land uses and people's lives and occupations. The initial model for integrity evaluation was created through the analysis of manuscripts, e.g., the Nairobi Recommendation (1976), the Washington Charter (1987), the Declaration of San Antonio (1996), and the Valletta Principles (2011). The findings reveal how the changes and transformations have affected urban macro patterns, urban fabric, buildings and their formal appearance, the relationship between an area and its surroundings, functions, spirit of place, place identity, traditional techniques, and cultural traditions of historic cities, and ultimately, the integrity of a historic urban area. یکپارچگی یک محدوده را احتمالاً می‌توان با فهم آن به‌عنوان یک کل به‌هم پیوسته مترادف دانست. به‌نظر می‌رسد که در واقع حفظ ساختارهای ملموس و غیرملموس این کل به‌هم‌پیوسته در نهایت یکپارچگی یک محدوده تاریخی را تضمین می‌کند. در بخش‌های قابل توجهی از چارچوب‌های حفاظت به‌طور ضمنی به یکپارچگی و اهمیت آن اشاره شده است. برای مثال منشور ونیز متذکر شده که محوطه‌های یادمان‌ها باید به‌طور خاص مراقبت شوند تا یکپارچگی آن‌ها حفظ شود. باوجود این، دست‌کم روال مشخصی برای ارزیابی و احصاء یکپارچگی در محدوده‌های شهری تاریخی در ایران تنظیم نشده است و مشخص نیست حدود یکپارچگی چه هستند. این در صورتی است که از جمله مهم‌ترین آسیب‌ها در شهرهای تاریخی ما تداوم نیافتن یکپارچگی به آن نحوی است که در وضعیت‌های تاریخی قابل شناسایی است. هدف اصلی این مطالعه یافتن اصلی‌ترین معیارهایی است که در ارزیابی یکپارچگی یک محدودۀ شهری نقش دارند. در این مقاله معیارهای اولیه برای ارزیابی یکپارچگی بر اساس چارچوب‌های حفاظتی موجود تدوین و سپس مدل اولیه بر روی پهنۀ شهری دربردارندۀ محلۀ سلطان امیر احمد و محدوده‌های شهری پیرامون به اجرا درمی‌آید. مقصود آن است که یافته‌های اولیه بر روی یک وضعیت شهری واقعی و آسیب‌دیده اجرا شده و معیارهای مورد نظر به‌صورت دقیق‌تری تبیین شوند. در این پژوهش از روش توصیفی‌ تحلیلی استفاده شده و متون تاریخی، اسناد کتابخانه‌ای، مطالعات میدانی و به‌ویژه بررسی تصاویر تاریخی مسیر دستیابی به اطلاعات بوده است. لذا تلاش شده است تا وضعیت اولیه و تقریباً یکپارچۀ محدودۀ شهری مورد نظر بر اساس وضعیت ضبط شده در عکس‌های هوایی سال 1335 و همچنین اطلاعات موجود از کاربری‌ها و کار و زندگی مردم در گذشته بازسازی شود. مدل اولیه برای ارزیابی یگپارچگی نیز عمدتاً بر اساس تحلیل متونی چون توصیه‌نامۀ نایروبی، منشور واشنگتن، بیانیۀ سن‌آنتونیو و اصول والتا تدوین شده است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهند که تغییر و تحولات صورت‌گرفته چگونه بر الگوهای کلان، بافت، بناها و ویژگی‌های بصری، رابطۀ محدوده با محیط پیرامون، کارکردها، روح و هویت مکان، فنون سنتی و سنت‌های فرهنگی یک محدودۀ شهریِ تاریخی تأثیر گذشته‌اند؛ و چگونه یکپارچگی آن را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113696_a32d5efb50de4cf3f60ac66134fb038f.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Spatial Organization and Physical Structure of Cheshmeh ‘Ali Historic Garden According to Qajar-period Documents بازشناسی سازمان فضایی و ساختار کالبدی باغ تاریخی چشمه علی دامغان براساس اسناد دوره قاجار 81 110 113726 10.22052/jias.2023.246107.1018 FA کاوه منصوری دکتری حفاظت و مرمت، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان داوود اسداله وش عالی گروه مرمت و حفاظت ، دانشگاه هنر اصفهان آیسان چاوش نژاد دانشکده مرمت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی Journal Article 2022 03 07 The Garden of Cheshmeh ‘Ali Damghan, with an area of about 1.2 hectares, is a unique example of the remaining historical water gardens in Iran. It is located northwest of Damghan near permanent springs. In recent decades, the historical structure of the garden suffered from the destruction of its surrounding embankments, architectural structures, and ecological systems, resulting in the deformation of its original composition. Noting the significance of this garden and its spatial structure throughout the history of Persian garden-building to reconstruct the structure of the historical garden in the Qajar period, this paper attempts to study its different aspects. Using the historical method and a descriptive-analytical approach, this paper examines original text and pictorial documents from the Qajar period and tries to delineate the garden’s historical structure by documenting all available evidence and analyzing and comparing primary data with the current condition of the garden. According to research findings, in 1783, Agha Mohammad Khan Qajar built the first building in the garden near the spring. The reason for choosing this place was the proximity of Cheshmeh ‘Ali to Astar-abad [home of the Qajar tribe] and the protected nature of the region. In 1802, during the expedition to Khorasan, Fath-‘Ali Shah Qajar stayed in the Agha-Mohammad-Khani building and subsequently ordered to carry out repairs in this building, maintain the reservoir, and build the main pavilion, a mosque, ramparts, and towers. He bequeathed the complex to Hazrat-e Vali-e ‘Asr (pbuh). Later, when Nasser ad-Din Shah resided in the garden on his two trips to Khorasan (1866 and 1883), he ordered more repairs in the complex. According to the pictures of ‘Abdullah Khan Qajar, the garden then had brick embankments (three meters high) and five circular towers (five-and-a-half meters high), and the inner (northern) area of the main pavilion was separated from the southern pool with a paneled wall. After the death of Nasser al-Din Shah in 1896, the garden of Cheshmeh ‘Ali, like many other works of the Qajar period, fell into neglect and underwent physical destruction. باغ چشمه‌‎علی دامغان از نمونه‌ باغ‌های آبی باقی‌مانده در ایران است که در شمال‌غربی دامغان، در مجاورت چشمه‌ای دائمی شکل گرفته‌است. در چند دهه گذشته، با تخریب حصار پیرامونی و حذف ساختارهای معماری و از بین‌رفتن نظام اکولوژیک گیاهی آن، ساختار تاریخی باغ دچار آسیب شده و علیرغم استقرار عمارت سردر، کوشک اصلی و استخر میانی، فهم شکل اصیل آن با نارسایی‌هایی همراه شده‌است. پژوهش حاضر با اذعان به اهمیت ساختار فضایی باغ چشمه‌علی و جایگاه آن در تاریخ باغ‌سازی ایرانی و با هدف بازشناسی ساختار باغ در دوره قاجار به شناسایی ابعاد مختلف آن پرداخته است. پژوهش با بهره‌گیری از مطالعات تاریخی و راهبرد تاریخی- تحلیلی به بررسی مکتوبات و اسناد تصویری دوره قاجار پرداخته و تلاش نموده تا از طریق مستندسازی کلیه شواهد موجود و تحلیل و تطبیق داده‌های درجه‌اول با وضعیت موجود، ساختار تاریخی آنرا تشریح کند. براساس یافته‌های پژوهش، در سال 1197ق، با توجه ویژه آقامحمدخان به محدوده چشمه به عنوان اتراقگاهی امن در نزدیکی استرآباد، نخستین اقدامات جدی برای شکل‌گیری باغ با ساخت عمارت آقامحمدخانی (ساختمان سردر آتی باغ) در پیرامون چشمه صورت گرفت. در سال 1217ق، بیست سال پس از اتراق لشگر آقامحمدخان در چشمه‌علی، فتحعلی‌‌شاه قاجار که خود زاده مولودخانه ارگ دامغان (1185ق) و صاحب تیول منطقه بود، در جریان لشگرکشی به خراسان، در بنای آقامحمدخانی اقامت کرده و دستوری مبنی بر تعمیر آن، ساماندهی آبگیر و ساخت کوشک اصلی، حمام و مسجد و احداث برج و باروی باغ را صادر و مجموعه را وقف حضرت ولیعصر(ع) نمود. با حضور ناصرالدین‌شاه در مجموعه در طی دو سفر خراسان (1283 و 1300ق) با دستور شخص او، تعمیراتی در مجموعه صورت گرفت. بر اساس تصاویر عبداله‌خان قاجار، باغ در این دوره، دارای حصاری خشتی (با ارتفاع 3متر)، و پنج برج مدور (به ارتفاع 5.5متر) بوده و عرصه اندرونی (شمالی) کوشک اصلی با دیواری قاب‌بندی شده از استخر جنوبی جدا بوده است. با مرگ ناصرالدین‌شاه در سال 1313ق/ 1275ش، باغ چشمه‌علی نیز همچون بسیاری از آثار دوره قاجار، از کانون توجه شاهان این سلسله دور شده و با کاسته شدن از اعتبار آن، در معرض تخریب کالبدی قرار گرفت.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113726_de078f7984a0fddbb7da217f036fe69d.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Airiness and Spaciousness: Semantic Analysis of Size-related Qualities of Housing Interiors دلبازی و فضامندی: تحلیل ساختار معنایی صفات وابسته به اندازه فضا در محیط مسکونی 111 132 113702 10.22052/jias.2023.248358.1108 FA صالحه بخارائی استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی 0000-0003-2373-2557 Journal Article 2022 09 25 Urbanization, land prices, and construction costs have diminished the size of housing interiors. These extreme reductions make home seekers prefer open and large spaces. Users express their tendency towards size-related qualities of space like airiness and spaciousness explicitly when negotiating to rent or purchase housing. Through a qualitative research method, this study aims to investigate the physical attributes of housing affecting the perceived spaciousness and airiness, semantic analysis of the two qualities, and establishment of an operational spatial arrangement for spacious housing. Participants of this study included 40 residents of 22 apartments in Tehran, Iran. The results of the study show that increased area, light, visual permeability, and furniture qualities had the most effect on both spaciousness and airiness. For spatial arrangement, results showed that the more the spaces merge, the more spaciousness is perceived. Since spaciousness falls under the formal/denotative meanings of environment whereas airiness belongs to symbolic/connotative meanings of environment, the two qualities should be differently measured in environmental evaluation. محدود شدن ابعاد فضای داخلی محیط های مسکونی، معلول رشد شهرنشینی، افزایش قیمت زمین و هزینه های ساخت است. کاهش چشمگیر ابعاد فیزیکی فضا، محیط های مسکونی برخوردار از صفات وابسته به بزرگی و فراخی را مقبول کاربران می نماید. دغدغه دلبازی و فراخ بودن فضاهای داخلی در جریان تامین محل سکونت، مصداق بارزی از این گفتار است. در این بین، ویژگی های مرتبط با فراخی فضا شامل فضامندی (به معنای برتری اندازه ادارکی بر اندازه واقعی فضا)، تلویحا، و دلبازی بطور صریح در گفتار کاربران شنیده می شود. این پژوهش در پی یافتن مولفه های فیزیکی موثر بر "دلبازی" و "فضامندی" در محیط های مسکونی، مقایسه ساختار معنایی آن دو و تبیین نظام فضایی کارا برای مسکن فضامند، به تحلیل داده های حاصل از مصاحبه با 40 نفر از کاربران 22 واحد مسکونی شهر تهران پرداخت. نتایج پژوهش به وسعت فضا، نور، نفوذپذیری بصری و ویژگی های مبلمان، به عنوان عوامل اصلی موثر بر دلبازی و فضامندی اشاره دارد. همچنین، نظام کلی فضامندی در محیط های مسکونی از طریق ادغام فضاها قابل ترسیم است. مضافا، به جهت تاثیر غیر همسو برخی مولفه های فیزیکی محیط همچون ارتفاع، بر دلبازی و فضامندی، و همچنین استقرار دلبازی در دسته معانی واسطه ای و فضامندی در دسته معانی شکلی، این دو صفت، به لحاظ ادراکی و معنایی جایگاه متفاوتی در فرایند ارزیابی محیط دارند.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113702_8c51f29fe3c95c5d66cb4cd53e28d4e7.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 The Idea of the Past in Architects’ Thinking: Vartan Hovanessian, the Recent Past, the Distant Past گذشته در اندیشۀ معمار؛ وارطان هوانسیان، گذشتۀ دور، گذشتۀ نزدیک 133 154 113724 10.22052/jias.2023.248732.1151 FA شیما بکاء دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر محمدرضا رحیم‌زاده استادیار، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر منوچهر معظمی استادیار، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر Journal Article 2022 12 26 Our understanding of contemporary architecture and its relation to the past has formed historically against the backdrop of a complex network of various individuals and other contextual factors. A prominent figure representative of such an understanding is Vartan Hovanessian. His decades-long activities included diverse fields such as criticism and authorship, corporate activity, and architectural design. This article answers the question of his intellectual position regarding the relationship between the architecture of his time and that of the past. It examines the network of thoughts, individuals, events, interactions, and other factors to draw a comprehensive picture that goes beyond a scholarly monograph of the architect. The research mainly relies on primary sources especially his articles, using the historical method to construct a narrative of his intellectual positions on the relation of past and present architecture during the three decades of his professional activity in Iran. This research shows that “the past” appears in Hovanessian’s thinking in two distinct ways: the “distant past” and the “recent past”. The “distant past” in all of his writings includes all historical periods of Iranian architecture up to its peak, i.e., the Safavid era, while the “recent past” starts a few decades before the publication of his first articles. However, the works and the time frame he suggests for the architecture of the “recent past” vary in the articles he published during the 1320s and 1340s SH. His different intellectual positions towards the past in each period can be explained in relation to modern architecture and to his perspective of the future as manifested in the European and Western ideals of modernism. فهم ما از معماری معاصر و نسبت آن با گذشته پیشینه‌‌ای دارد که به واسطۀ افراد و عوامل زمینه‌ای گوناگون شکل‌گرفته است. یکی از کسانی که می‌توان او را نماینده نوعی از تفکر در‌ این‌باره دانست وارطان هوانسیان است که به‌سبب چند دهه فعالیت‌ متنوعش در سه حوزۀ نقد و تألیف، فعالیت صنفی، و طراحی ابنیه جایگاهی متمایز از سایرین دارد. در این مقاله به این پرسش پاسخ می‌دهیم که وارطان هوانسیان دربارۀ نسبت معماری زمانه‌اش با گذشته چه مواضعی داشته است. در حین این بررسی به شبکۀ اندیشه‌ها، افراد، اتفاقات، ارتباطات و دیگر عوامل زمینه‌‌ آگاهانه توجه داریم تا تصویری فراتر از تک‌نگاشت یک معمار ارائه دهیم. پاسخ به پرسش تحقیق را با تمرکز بر منابع دست اول خصوصاً مقالات او پیش برده‌ایم، و به روش تاریخی روایتی از چیستی مواضع او حدفاصل دهۀ بیست تا چهل به دست داده‌ایم. این تحقیق نشان داد گذشته در اندیشۀ وارطان به دو صورت ظاهر شده است، گذشتۀ دور و گذشتۀ نزدیک. در هر دو برهه، یعنی دهۀ بیست و چهل شمسی، گذشتۀ دور بر تمامی دوره‌های تاریخی تا دوران اوج آن یعنی دورۀ صفویه دلالت دارد. گذشتۀ نزدیک چند دهه پیش از انتشار مقاله است که مدت و دلالت آن در دو برهه با هم شباهت‌ها و تفاوت‌هایی دارد. مواضع وارطان در نسبت با گذشته در هر یک از دو برهه در نسبت با شیوۀ نوین معنی‌دار است. همچنین مواضع او با تصویری از آینده که متأثر از آرمان‌های معماری مدرن در اروپا و غرب پیوند دارد.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113724_73a148b4e3a2c41009dcaf25233ffc6a.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 The Role and the Significance of beqāʿ al-khair in Fifteenth-century Iran جست‌وجویی در نقش و اهمیت بِقاع خیر در ایرانِ سدۀ نهم هجری 155 171 113729 10.22052/jias.2023.248443.1124 FA نازنین شهیدی مارنانی دانشجوی دکترای معماری اسلامی، دانشگاه هنر اصفهان نیلوفر ملک استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان زهرا اهری دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2022 10 29 Iranian cities witnessed a growing enthusiasm for the construction of public buildings during the fifteenth century. These constructions were called the ‌beqāʿ al-khair (houses of charity). The patronage of construction and repairing the ‌beqāʿ al-khair during this century was not only by the central government but also by other individuals. This caused a significant increase in the number of the beqāʿ in both urban and suburban areas. The economic ends for this type of building has been studied previously, but there were other purposes as well. The present paper aims to show why there was a surge in building them during the fifteenth century and how they affected Iranian cities. Through a historical approach and analysis and discussion of evidence from primary sources (such as histories, local histories, endowment deeds, and tadhkirahs), the study shows that the beqāʿ al-khair were often unsustainable foundations, and that, in most cases, their period of prosperity did not last beyond the lifetime of their founders. Nevertheless, they embodied the prosperity of the city and the justice of their rulers. Despite their short-lived prospering period, the beqāʿ al-khair were important institutions in that they were deemed as symbols indicating the flourishing of a city, and the justice of its rulers. It is argued that the reason for this significance should be sought in the role of the ‌beqāʿ in the social and economic life of the cities. The ‌beqāʿ financially supported three different classes: the patrons (sponsors), the ‘ulama (scholars), and the poor. The construction of these buildings was probably aimed to fulfill a combination of material and spiritual ends. The extent of their influence on Iranian cities was such that one cannot fully comprehend the structure of a fifteenth-century city without knowing of its ‌beqāʿ al-khair. در طی سدۀ نهم شاهد اقبال به ساخت بناهای عام‌المنفعه در شهرهای ایران هستیم. این بناها در متون «بقعه‌های خیر» نامیده شده‌اند. اقبال به ساخت و تعمیر بقعه‌های خیر در سدۀ نهم نه فقط از سوی حکومت‌ مرکزی، بلکه از سوی طیفی از غیردرباریان نیز زیاد شد. همین موضوع باعث افزایش چشمگیر تعداد این بناها در داخل و حومة شهرها شد. وجه انگیزه‌های اقتصادی این اقبال پیش‌تر بررسی شده، اما به نظر می‌رسد این رویداد وجوه دیگری هم داشته است. نیز، اینکه گسترش این بناها چه تأثیری بر شهرها داشت تا کنون بررسی نشده است. از همین رو، هدف ما در این مقاله بررسی بیش‌تر موضوع گسترش بقعه‌های خیر و تأثیر آنها در شهرهای سده نهم هجری است. در واقع، می‌کوشیم روشن کنیم بقاع خیر از نگاه مردم دوره چه اهمیتی داشته‌ و چه نقشی را برای طبقات مختلف اجتماعی ایفا می‌کرده‌اند. این پژوهش را با راهبردی تاریخی و از طریق جست و جوی شواهد در منابع درجه اول (مانند تاریخ‌نامه‌ها، تاریخ‌های محلی و برخی وقفنامه‌ها و تذکره‌های دوره) و تحلیل و تفسیر آنها پیش بردیم. متون بررسی‌شده نشان می‌دهد که بقعه‌های خیر اغلب بنیاد‌هایی شکننده بودند و زمان رونقشان اکثراً محدود به دورۀ زندگی بانی می‌شد. با این حال این بناها نمادی از آبادی یک شهر و عدالت حاکم شمرده می‌شده‌اند. علت این اهمیت به نقش بقاع خیر در حیات اجتماعی و اقتصادی شهر باز می‌گردد. متون دوره نشان می‌دهد بقاع خیر همزمان هم سه قشر متولیان (صاحبان سرمایه) و علما و فقرا را در سه سطح مختلف تأمین معاش می‌کردند، هم با درآمد موقوفات در رونق اقتصادی شهر مؤثر بودند، هم به شکل‌گیری محلات تازه و گسترش شهر کمک می‌کردند و هم کانون انواع دیگری از روابط اجتماعی و فرهنگی بودند. محرکۀ ساخت این بناها احتمالاً ترکیبی از انگیزه‌های مادی و معنوی بوده است؛ اما تأثیر آنها بر شهرها چنان است که شهر سدۀ نهم را بدون شناخت بقاع خیر نمی‌توان به‌درستی فهمید.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113729_f5154637e10c436fdc6b976a08318167.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 The Role of Visual Connectivity in Shaping the Concept of Domain in Historic Houses of the Qajar Period in Rasht بازشناسی ارتباط بصری فضا در شکل‌گیری مفهوم قلمرو خانه‌های تاریخی دوره قاجار رشت 173 194 113663 10.22052/jias.2023.248224.1094 FA فرشید مصباح دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران بهزاد وثیق دانشیار گروه معماری دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول مصطفی مسعودی نژاد استادیار، گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Journal Article 2022 08 28 The houses of the Qajar period in Rasht are valuable examples of traditional Iranian houses with different spatial configurations from those of other parts of Iran. Visual connectivity is a crucial factor in shaping the concept of domain in residential spaces. Houses have different visual qualities according to their designs and provide different experiences of space. This study aims to investigate the concept of domains by analyzing indicators of visual connectivity of indoor relationships in these houses. The research uses the descriptive-analytical method with logical reasoning of software outputs. In the first step, the houses were divided into four groups according to their designs, and then two samples were selected from each group with a total of eight. For coherence purposes and the comparative study of the samples, three common spaces of the veranda, reception room, and bedroom were analyzed. In the second stage, visual quality indicators including visual connectivity, viewing distances, and intelligibility were extracted from the research literature. In the third stage, visibility graph analysis, axial maps with cones of vision, axial lines, and connectivity and integration diagrams were produced in the Depthmap software. The results show that the visual connectivity values of spaces are different resulting in the creation of perceptual domains and spatial hierarchies. By examining the visibility cone indicators in the houses, it was observed that more adjacency with walls, less spatial complexity because of convexity of shape, and visual and physical accessibility make a space (such as the veranda) more connected with other spaces. On the other hand, lower values of the mentioned indicators create more privacy (such as in the bedrooms). Therefore, the indoor spaces of the extroverted houses of Rasht, while transparent, have visual and spatial boundaries that create a hierarchy of domains. خانه‌های دوره قاجار رشت از نمونه‌های باارزش خانه‌های سنتی ایرانی بوده که از لحاظ قلمروهای فضایی پیکره بندی متمایزی از سایر نقاط ایران دارد. ارتباط بصری یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری مفهوم قلمرو در فضاهای مسکونی است. خانه‌ها باتوجه‌به طرح‌های کالبدی مختلف، کیفیت‌های متفاوتی را از لحاظ بصری تأمین کرده و تجربه‌های متفاوتی از فضا را ارائه می‌دهند؛ لذا هدف این پژوهش درک بهتر مفهوم قلمرو با تحلیل شاخص‌های ارتباط بصری در مقیاس روابط درونی این خانه‌ها است. روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی با استدلال منطقی داده‌های نرم‌افزاری است. جهت رسیدن به هدف پژوهش در مرحله اول خانه‌ها به لحاظ کالبدی به چهار گروه تقسیم، از هر گروه دو نمونه و در مجموع هشت مورد انتخاب شد. جهت انسجام نتایج و بررسی تطبیقی نمونه‌ها سه فضای مشترک ایوان، پذیرایی و خواب محور تحلیل‌ها قرار گرفتند. در مرحله دوم شاخص‌های سنجش شامل ارتباط بصری، فواصل در معرض دید بودن و خوانایی از مبانی پژوهش استخراج گردید. در مرحله سوم جهت تحلیل نمونه‌ها از تکنیک‌های تحلیل گراف نمایانی و نقشه‌های محوری با ابزارهای مخروط دید، خطوط محوری و نمودار هم‌پیوندی - اتصال به کمک نرم‌افزار دپس‌مپ استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد ارتباط بصری فضاها متفاوت بوده و باعث ایجاد حریم‌های ذهنی شده و همچنین تفاوت در میزان دید منجر به ایجاد سلسله‌مراتب فضایی شده است. با بررسی شاخص‌های مخروط دید در خانه‌ها، مشاهده شد بیشتر بودن هم‌جواری با جداره‌ها، کمتر بودن پیچیدگی فضایی به دلیل محدب بودن فضا و وجود دسترسی بصری و فیزیکی بیشتر باعث ارتباط بالاتر یک فضا (مانند فضای ایوان) با سایر فضاها و در نتیجه عمومی‌تر شدن آن را به دنبال دارد. از طرف دیگر کمتر بودن عوامل فوق باعث ایجاد خلوت بیشتر در فضاها (مانند فضای خواب) شده است؛ بنابراین فضای خانه‌های برون‌گرای رشت در عین داشتن شفافیت، دارای حریم‌های بصری بوده که باعث ایجاد مرزبندی‌های فضایی می‌شود و سلسه‌مراتب قلمرویی را به دنبال دارد.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113663_da803f7e2725ada55cf96f18bf5c6d98.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Analysis of Structural Mechanisms in Transformable Roofs: Prominent Global Examples تحلیل مکانیزم های جابجایی در سازه سقف های های تغییرفرم پذیر بر اساس بررسی نمونه های شاخص جهانی 195 213 113706 10.22052/jias.2023.252512.1170 FA امیرحسین صادق پور استادیار،دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان نیلوفر ربانی دانشجوی کارشناسی ارشد فنّاوری معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان فائزه تفرشی دانشجوی دکتری معماری، دانشکده‌ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر Journal Article 2023 02 07 In recent years, the use of deployable structures has drawn the attention of many architects and engineers due to their flexibility. By providing favorable conditions for spaces and creating dynamics and flexibility in buildings, transformable roofs have been used in many global projects. In this research, the structural mechanisms of transformable roofs are investigated and analyzed. The transformation mechanism of these roofs is classified here into four groups: rigid, membrane, scissor, and umbrella mechanisms. While explaining the processes and the mode of movement in each mechanism, one prominent project is analyzed as an example of each group. Then, 60 examples of transformable roof structures built around the world during the last six decades are briefly analyzed. The results of this study show that transformable roofs are used extensively in stadiums and sports centers. The rigid and membrane mechanisms are the most used mechanisms for transformable roofs and truss and cable structures are the most used systems. These roofs are used to cover spans of more than 300 meters. The span-to-thickness ratio of the roof changes from about 30 to 240, where the highest value is for membrane mechanisms. The cover material for retractable roofs in all four groups includes lightweight materials including Teflon, ETFE, and PVC. در سال‌های اخیر استفاده از سازه‌های باز و بسته‌شونده به دلیل قابلیت آن‌ها در دستیابی به یک معماری پویا و انعطاف‌پذیر موردتوجه بسیاری از معماران و مهندسان قرارگرفته‌است. سقف‌های تغییرفرم‌پذیر با تامین شرایط مطلوب و متفاوت برای یک فضای مشخص و ایجاد پویایی و انعطاف‌پذیری برای بنا، جایگاه ویژه‌ای در بسیاری از پروژه‌های موفق جهانی دارد. در این پژوهش مکانیزم‌های حرکتی سقف‌های متحرک بررسی و تحلیل شده‌است. ساختار حرکتی سقف‌های تغییرفرم‌پذیر در چهارگروه مکانیزم صلب، غشایی، قیچی‌سان و چتری دسته‌بندی شده و ضمن تشریح جزئیات و نحوة تغییرفرم در هر مکانیزم، یک پروژه شاخص به عنوان مصداق هر گروه تحلیل شده‌است. سپس با بررسی مشخصات ۶۰ پروژه شاخص جهانی که در حدود شش دهه اخیر احداث و در آن از سیستم سقف‌های تغییرفرم‌پذیر استفاده شده، ویژگی‌های مهم این سازه‌ها تحلیل و ارزیابی شده‌است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که استفاده از سقف‌های تغییرفرم‌پذیر در حدود دو دهه اخیر توسعه چشمگیری پیدا کرده و برای پوشش استادیوم‌ها و اماکن ورزشی به طور گسترده‌ای استفاده شده‌است. در بین مکانیزم‌های حرکتی، مکانیزم صلب و در مرحله بعد مکانیزم غشایی بیشترین کاربرد را داشته و سیستم سازه خرپا و سازه کابلی بیش از سایر سیستم‌ها استفاده شده‌است. این سقف‌ها برای پوشش دهانه‌های تا بیش از 300 متر نیز مورد استفاده قرار گرفته و نسبت طول دهانه به ضخامت سقف از حدود 30 تا 240 تغییر می‌کند و بیشترین مقدار آن برای مکانیزم غشایی است. برای پوشش سقف‌های متحرک در چهار گروه، عمدتا از مصالح سبک شامل تفلون، ETFE و PVC استفاده شده است.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113706_0c60b4eabda83ecd9ef0303cac808e82.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Timeline of the Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage تبیین مؤلفه‌های شکل‌دهندۀ کنوانسیون حمایت از میراث‌فرهنگی و طبیعی جهان (۱۹۷۲) در بستر زمان 215 236 112804 10.22052/jias.2022.245958.0 FA محمدرضا محمودی قوژدی دانشجوی دکتری مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی، دانشگاه تهران محمدحسن طالبیان دانشیار، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران 0000-0002-9568-1819 رسول وطن دوست استادیار، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی، وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی 0000-0002-7484-1991 Journal Article 2021 12 31 One of the most important international tools for conserving, identifying, and managing humanity's shared heritage is the World Heritage Convention of 1972. This convention is the outcome of years of international efforts to safeguard humanity's shared heritage. Several factors have influenced the processes of the convention over time. These factors aid in understanding the primary purpose of the convention and, eventually, the proper direction for its policies. The present paper presents a descriptive-historical study of the events surrounding the development of the World Heritage Convention through three periods (early twentieth century until World War I, World War I to World War II, and post-World War II until the adoption of the World Heritage Convention in 1972) to identify and explain the factors that influenced it. The findings reveal that conserving humanity's shared heritage has been the basis of all efforts since the convention's adoption. Identification of heritage properties has been at the center of these efforts and has followed three factors: threats, heritage definition, and the link between cultural and natural heritage. According to historical studies, the conservation of this shared heritage is based on three components: each country’s internal conservation structures (including laws and institutions), international conservation bodies, and international financial assistance. کنوانسیون میراث جهانی 1972 یکی از مهم‌ترین ابزار بین‌المللی حفاظت، شناسایی و مدیریت میراث مشترک بشریت است. این کنوانسیون نتیجۀ سال‌ها تلاش در عرصۀ بین‌المللی برای حفاظت از میراث مشترک بشریت است. از همین رو می‌توان گفت این کنوانسیون در بستر زمانی تحت‌تأثیر مؤلفه‌های مشخصی بوده که در نهایت منتج به شکل‌گیری آن شده است؛ مؤلفه‌هایی که شناخت آن‌ها به درک حقیقت کنوانسیون و سرانجام، سوگیری صحیح در اتخاذ سیاست مناسب در مورد آن کمک می‌کند. در مقالۀ حاضر سعی شده است تا با بررسی توصیفی‌تاریخی وقایع مرتبط با شکل‌گیری کنوانسیون میراث جهانی در سه مقطع زمانی (ابتدای قرن 20 تا شکل‌گیری جنگ جهانی اول، جنگ جهانی اول تا جنگ جهانی دوم و بازۀ زمانی بعد از جنگ جهانی دوم تا شکل‌گیری کنوانسیون میراث جهانی در سال 1972) مؤلفه‌های مؤثر در شکل‌گیری آن شناسایی و تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که محور همۀ تلاش‌های منتج به شکل‌گیری کنوانسیون، حفاظت از میراث مشترک بشریت بوده است که در قلب این تلاش‌ها، شناسایی این میراث قرار داشته و این شناسایی آثار در بستر زمانی تحت‌تأثیر سه عامل تهدیدها، تعریف میراث و پیوند میراث‌فرهنگی و طبیعی قرار داشته است. همچنین بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد حفاظت از این میراث مشترک تابع سه مؤلفه بوده است؛ ساختارهای حفاظتی داخلی کشورها ( اعم از قوانین و نهادها)، ارگان‌های بین‌المللی مرتبط با حفاظت و حمایت‌های بین‌المللی از آثار.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_112804_e6d0834653a359ecbbb7b7c7b4203f83.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Authenticity in the Nineteenth- and Twentieth-century Conservation and Restoration of Historical/Cultural Works Based on Expert Views باز شناخت اصالت در حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی با استناد به آراء اندیشمندان در قرن 19 و20 میلادی 237 254 113727 10.22052/jias.2023.248587.1137 FA منصوره نظارتی زاده دانشجوی دکتری، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر رسول وطن دوست استادیار، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی، وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی 0000-0002-7484-1991 Journal Article 2022 11 22 Since authenticity is one of the most fundamental concepts in the philosophy of conservation-restoration and conservation-restoration intervention, it is affected by the type of approach to authenticity. Moreover, authenticity is related to other concepts such as value, integrity, and intention of the artist in the history of conservation. In this article, we study this concept during the nineteenth and twentieth centuries by reviewing and analyzing the history of conservation and restoration and expert views of authenticity to determine different approaches to it through a qualitative research method and content analysis strategy. Different approaches to authenticity, regardless of their historical course, can be classified into three main groups. The first approach considers the authenticity of fixed components in a work—those that persist through time. This persistence gives them value and authenticity and justifies the work for conservation. The second approach considers authenticity with the historicity of the work, which can be called process authenticity. Finally, the third approach is an observer-centered (audience-centered) approach that prioritizes the observer as the basis for judgment about the authenticity of a property. از آنجایی که اصالت از بنیادی ترین مفاهیم در فلسفه حفاظت - مرمت و مداخله حفاظتی _ مرمتی متاثر از نوع رویکرد به اصالت است و از دیگر سوی این مفهوم در طول تاریخ حفاظت با سایر مفاهیم مرتبط با آن چون ارزش، تمامیت و نیت خالق اثر رابطه تنگاتنگی داشته است در این مقاله کوشیده‌ایم این مفهوم را در قرن و 19 و 20 باز شناسیم. از این رو، مقاله حاضراز طریق بازخوانی و وا کاوی تاریخ حفاظت و مرمت از یک سو و دیدگاه‌های صاحبنظران از دیگر سو، با بهره‌گیری از روش تحقیق کیفی و راهبرد تحلیل محتوا، در پی بازشناخت اصالت و تعیین رویکردهای مختلف به آن در طول تاریخ حفاظت و مرمت است. در این پژوهش با بررسی تاریخ حفاظت توانستیم رویکرد به اصالت را، فارغ از سیر تاریخی، در قالب سه رویکرد عمده دسته بندی نماییم. رویکرد اول، قائل به اصالتِ مولفه هایی ثابت در اثر است. در حقیقت رویکرد اول در شئ به جستجوی امری ثابت پرداخته است. امری که در ضمن تغییر و تحول اثر، استمرار می‌یابد و در نتیجه این امر مستمر را واجد ارزش، لازمه اصالت و مستحق حفاظت دانسته است. این که چه چیزی موضوع تداوم و استمرار دانسته می‌شود، مستقیماً به بنیان‌های اندیشه‌ای و مبانی نظری پشتیبان آنها و آنچه از نظرشان ارزشمند بوده است مرتبط می‌گردد.رویکرد دوم اصالت را با تاریخمندی اثر گره می‌زند که می‌توان از آن به عنوان اصالت فرآیندی نام برد و سرانجام رویکرد سوم رویکردی است ناظر محور ( مخاطب محور) که در جریان شناخت و ارزیابی اثر، با اولویت بخشی به ناظر به جای اولویت دادن به اثر تاریخی، در تشخیص اصالت، رویکرد ناظر را مبنای قضاوت درباره اصالت اثر قرار می‌دهد .

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113727_4fad2dbee23127521ac448c842babb08.pdf

دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 11 22 2023 02 20 Architecture and Politics in the Qajar Era through Two Written Works of Momtahin al-Dawlah سیاست و عمارت: معماری و سیاست میانة قاجار در آیینۀ دو اثر مکتوب از ممتحن‌الدوله 255 269 113716 10.22052/jias.2023.248233.1096 FA محمد مهدی عبداله‌زاده استادیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه فنی و حرفه‌ای Journal Article 2022 08 30 Known as Momtahin al-Dowlah, Mirza Mahdi Khān Shaqāqi was an engineer and politician of the Qajar era. He has two written works titled Khātirāt-e-Momtahin (Memoirs of Momtahin) and Ma’āsir-i Mahdīeh (admirable works of Mahdī), one of which is his autobiography and the other is a well-known book in the field of foreign policy. His architectural activities and political position besides the contents of his two works provide a great opportunity to get a better understanding of the Qajar era. Although this study is restricted to Shaqāqi’s works and activities and may not be generalizable to the whole society during the Qajar period, it represents the era from a specific viewpoint. The study revolves around architecture and politics, which are two areas of human social life that are manifestations of consciousness and human will. They are interrelated, and studying them can better reveal the state of society. Therefore, the purpose of this research is to investigate the architecture and politics during the life of Momtahin al-Dowlah through his works to get a better understanding of Iranian society during that period. This review is based on the two written works of Mirza Mahdi Khān Shaqāqi. The research method is thematic analysis. The results show the characteristics and conditions of the society during that period; namely innovation and imitation, patriotism and loss of trust and social capital, imitation of the West and dissatisfaction with it, and favor and treason. These characteristics, as a whole, indicate an internal contradiction and conflict from the viewpoint of Momtahin al-Dowlah. The article is arranged in four parts. After the introduction, Momtahin al-Dowlah and his two written works are introduced. In the third part, which is the main part of the article, the content and themes of the two works are discussed and the characteristics that can be extracted from the architectural and political conditions are explained and finally summarized in the fourth part. میرزامهدی‌خان شقاقی، معروف به ممتحن‌الدوله، مهندس و سیاستمدارِ فرنگ‌رفتة عهد ناصری و از چهره‌های شناخته‌شدة این دوره است. وی دو اثر مکتوب با عنوان خاطرات ممتحن‌الدوله و مآثر مهدیه دارد که یکی خاطرات خودنوشت او و دیگری کتابی شناخته‌شده در حوزة سیاست خارجی است. جایگاه و فعالیت‌های ممتحن‌الدوله در حوزة معماری و سیاست و محتوای دو اثر او موقعیت مغتنمی است برای بررسی تا از طریق آنها بتوان شناخت بهتری از دورة قاجار کسب کرد. این شناخت اگرچه از دریچة آثار و افعال ممتحن‌الدوله است و ممکن است به تمامی قابل تعمیم به عموم جامعة دورة قاجار نباشد، امکان شناخت و بازنمایی از زاویه‌ای خاص را فراهم می‌کند. همچنین این شناخت حول دو موضوع معماری و سیاست است. معماری و سیاست دو ساحت از زندگی اجتماعی انسان است که در هر دو آگاهی و ارادۀ انسانی به ظهور می‌رسد و از این بابت به‌هم‌مرتبط است و مطالعۀ این دو در کنار هم می‌تواند احوال جامعه را بهتر آشکار کند. لذا هدف از این پژوهش بررسی معماری و سیاست در دورۀ حیات ممتحن‌الدوله از خلال آثار او است تا از این طریق بتوان شناخت بهتری از احوال جامعۀ ایران در این پاره از زمان کسب کرد. این بررسی با محوریت دو اثر مکتوب میرزامهدی‌خان شقاقی صورت می‌گیرد. روش پژوهش تحلیل موضوعی است. حاصل این پژوهش شناخت صفات و احوال جامعۀ این دوره است؛ صفاتی مانند نوخواهی و تقلید، فرنگی‌مآبی و ناخشنودی از آن، وطن‌دوستی و کاهش اعتماد و سرمایۀ اجتماعی، خدمت و خیانت. این صفات در مجموع از یک تضاد و تعارض درونی، به مثابه شاه‌بیت این دوره از نگاه ممتحن‌الدوله خبر می‌دهد. مقاله در چهار قسمت تنظیم شده است. پس از مقدمه، ابتدا ممتحن‌الدوله و دو اثر مکتوب او معرفی شده است. در بخش سوم، که بخش اصلی مقاله است، محتوا و مضامین دو اثر بحث و صفات و احوالی که از وضع معماری و سیاست قابل استخراج است، طرح و بحث و در انتهای مقاله جمع‌بندی شده است.

https://jias.kashanu.ac.ir/article_113716_179e6e66d19062c8f0ab58818e801792.pdf