دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 28 2026 03 16 Primary Generator in the Design of an Islamic-Behavioral House Based on Islamic Hadith Sources مولّد اولیۀ طراحی در معماری خانه متناسب با رفتار اسلامی بر مبنای منابع نقلی اسلام 217 238 115514 10.22052/jias.2026.258105.1464 FA مصطفی صیرفیان پور مربی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شهاب دانش مسعود ناری قمی استادیار، دانشکدۀ عمران و معماری، دانشگاه ملی مهارت Journal Article 2025 12 16 In the field of Islamic architecture, identifying an appropriate position for Islamic principles within the design process requires further investigation. Accordingly, this research explains the process of realizing Islamic architecture by drawing on the findings of theorists in architectural design processes. The concept of a “primary generator” within the design process provides a suitable perspective for receiving initial ideas for architectural creation, through which foundational architectural concepts and issues stressed in Islamic narrative sources are processed and translated into architectural decision-making. Within the subject of housing, this approach introduces the primary generator of “Dar” and that of “Bayt.” The primary generator of Dar focuses on the concept of presence within the house, namely the presence of household members together or with guests, which can be examined at any given moment. The primary generator of Bayt, by contrast, refers to the characteristics of the dwelling and its temporal transformations, which may be affected by changes in household composition. To clarify this perspective, the primary generators of Dar and Bayt are examined through the case of the Rouhani House in Qom. This house was selected because the number of resident families increased and decreased over time, and because information about the house and its inhabitants was available. Under ideal conditions, the primary generator of Bayt changes across different periods, whereas the primary generator of Dar retains relative stability. The responsiveness of the house results from enabling desirable presence for different users and allowing spatial transformation, including the separation or combination of units over time. The study uses logical reasoning in its first section and field research in its second section, including interviews, behavioral observation, and documentation of user activities. در حوزۀ معماری اسلامی، موضع مناسب حضور امر اسلامی در فرایند طراحی نیازمند بررسی است. بر این اساس، این پژوهش با هدف تبیین فرایند تحقق معماری اسلامی و با بهره‌گیری از یافته‌های نظریه‌پردازان حوزۀ فرایند طراحی معماری شکل گرفته است. «مولّد اولیه» در حوزۀ فرایند طراحی، منظری مناسب برای دریافت ایده‌های اولیۀ تولید اثر معماری است. منظری که از یک‌سو مفاهیم مبنایی و شکل‌دهندۀ معماری و ازسوی دیگر مسائل مورد توجه در منابع نقلی اسلام را می‌تواند مورد پردازش قرار دهد و منجر به اتخاذ تصمیمات معمارانه شود. این پژوهش در بخش اول، در بیان اعتبار مولّد اولیه در فرایند طراحی و نسبت آن با تعالیم اسلامی از روش استدلال منطقی استفاده نموده و در بخش دوم نیز به‌منظور تبیین مولّدهای اولیۀ خانه از منظر تعالیم اسلامی با روش تحلیل محتوای کیفی به منابع نقلی اسلام رجوع شده و «مولّد اولیۀ دار» و «مولّد اولیۀ بیت» را معرفی کرده است. در ادامه، با بهره‌گیری از مطالعات میدانی شامل مصاحبه و ثبت و تحلیل رفتار کاربران، ظهور نتایج پژوهش، در خانۀ روحانی، به‌عنوان نمونه‌ای از خانه‌های تاریخی مورد بررسی قرار گرفته است. مولّد اولیۀ دار متوجه مفهوم حضور در خانه است؛ مولّد اولیۀ بیت اما نظر به مالکیت و استفاده از مکان خانه دارد. معمار در موضع طراحی، مبتنی‌بر ویژگی‌های فرهنگی کاربران خانه و شرایط زمینه‌ای طرح، مولّد اولیۀ خانه را در میان طیف «بیت ـ دار» تشخیص داده و مبتنی‌بر آن خانه را برای کاربرانش تعریف می‌کند. https://jias.kashanu.ac.ir/article_115514_d869dcb283764051d4da7b2d1282a23b.pdf