دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 28 2026 03 16 Jundishapour University of Ahvaz Campus: An Experiment in the Reproduction of Iranian Architecture (Late 1960s–1979) شهر دانشگاهی جندی‌شاپور اهواز؛ تجربه‌ای از بازتولید معماری ایرانی (از اواخر دهۀ ۱۳۴۰ تا انقلاب اسلامی) 171 196 115471 10.22052/jias.2026.252617.1183 FA سید علیرضا سیدی دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه تگزاس تک، آمریکا مرتضی همتی دکتری، معماری منظر، دانشگاه تهران Journal Article 2023 03 06 Jundishapour University of Ahvaz, in line with the Pahlavi government’s nationalist policies, was presented as the heir to the Sasanian-era Jundishapour. From its establishment in 1955 until the early 1970s, its development remained limited. However, in the decade before the Islamic Revolution, it expanded rapidly, leading to the establishment of the Jundishapour University Campus in Ahvaz. The architectural requirement for this new campus was defined as design in the “authentic Iranian style” and “according to the traditional principles of Iranian architecture,” which led to the invitation of Mohammad Reza Moghtader, Kamran Diba, and Mozhan Khadem to design its buildings. The result was a rare and valuable example of modern Iranian architecture, offering a setting in which several of Iran’s most experienced architects collaborated to reinterpret and contemporize traditional architectural principles. Using a historical-interpretive approach and newly uncovered archival documents, this study examines each architect’s contribution through a formal analysis framework that includes relationships with neighboring buildings, spatial adjacency, geometry, formal structure, ornament, and symbolism. The architectural approaches are classified as physical, referring to direct formal references to historical architecture; physical-conceptual, referring to the reinterpretation of historical architectural concepts with perceptible fidelity to tradition; and conceptual, referring to the creation of new forms inspired only by historical architectural ideas. Moghtader, Diba, and Khadem represent these three categories, respectively. دانشگاه جندی‌شاپور اهواز، همسو با سیاست‌های ملی‌گرایی حکومت پهلوی، میراث‌دار جندی‌شاپور ساسانی معرفی شد. توسعۀ این دانشگاه از بدو تأسیس در سال ۱۳۳۴ تا آغاز دهۀ ۱۳۵۰ چندان مطلوب نبود. بااین‌حال در کمتر از یک دهه منتهی به انقلاب اسلامی، این دانشگاه به‌سرعت توسعه یافت و شهر دانشگاهی جندی‌شاپور اهواز پدید آمد. در شکل‌گیری این شهر دانشگاهی پیش‌شرط معماری به «سبک اصیل ایرانی» و «بر طبق اصول سنتی معماری ایرانی» مطرح شد و محمدرضا مقتدر، کامران دیبا و موژان خادم برای طراحی ساختمان‌های آن فرا خوانده شدند. درنتیجه، این شهر دانشگاهی به نمونه‌ای کم‌نظیر و ارزشمند در معماری معاصر ایران بدل شد که بستر فعالیت هم‌زمان تعدادی از مجرب‌ترین معماران ایرانی در تجربۀ بازتولید و معاصرسازی معماری به «سبک اصیل ایرانی» و «بر طبق اصول سنتی معماری ایرانی» است. پژوهش حاضر با روش تاریخی ـ تفسیری و با تکیه بر اسناد نویافته، نقش هریک از معماران در طراحی ساختمان‌های این شهر دانشگاهی را تدقیق می‌کند و با به‌کارگیری «دستگاه واکاوی فرم» مشتمل بر شاخص‌های «ارتباط با بناهای مجاور»، «هم‌نشینی فضاها»، «هندسه»، «ساختار فرم» و «آرایه و نماد» آثار آنان را تشریح می‌نماید. رویکردهای معمارانۀ به‌کارگرفته‌شده در دسته‌های «کالبدی» به‌معنای به‌کارگیری ارجاعات مستقیم فرمی به معماری تاریخی، «کالبدی ـ مفهومی» به‌معنای بازتعریف مفاهیم معماری تاریخی همراه با اشارات قابل خوانشی از تعهد به آن، و «مفهومی» به‌معنای تولید کالبدی جدید، صرفاً با بهره‌گیری از مفاهیم معماری تاریخی قابل مشاهده است که می‌توان به‌ترتیب مقتدر، دیبا و خادم را شاخص‌ترین چهرۀ هر دسته نامید. https://jias.kashanu.ac.ir/article_115471_ddbf93eedf94d6b62692f21abd1864f6.pdf