دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 28 2026 03 16 Vulnerability of the Persepolis Site to Climate Change and the Role of Local Community Participation in Its Reduction آسیب‌پذیری محوطۀ تخت‌جمشید در برابر تغییر آب‌وهوایی و نقش مشارکت محلی در کاهش آن 153 169 115450 10.22052/jias.2026.257433.1425 FA حمید فدایی استادیار، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری مسعود نخعی اشتری دانشجوی دکتری، دانشگاه رماتره، ایتالیا و عضو کارگروه بین‌المللی میراث‌فرهنگی و تغییرات اقلیم ایکوموس Journal Article 2025 09 15 The World Heritage site of Persepolis has faced increasing exposure to climate change-related threats over the past few decades, highlighting the urgent need to reassess conservation approaches and develop effective adaptation strategies. This study examines the dimensions and impacts of climate change on the Persepolis site and analyzes the role of local community participation in formulating and implementing adaptation strategies. The main research problem concerns the site’s increasing vulnerability to climate-related hazards, particularly prolonged droughts and intense rainfall events, and their effects on water resources and local livelihoods, especially among farmers in the Marvdasht Plain. These processes have created management challenges and tensions between site authorities and local residents. Methodologically, the research identifies causal links between climate change, groundwater depletion, the persistence of traditional agricultural practices, and the development of hazards such as land subsidence in the region. The study adopts a qualitative, participatory approach and uses the inSIGHT game as the primary tool for collecting social, perceptual, and experiential data. The theoretical framework draws on community-based participation theories, environmental sociology, and climate change risk management, all of which regard local communities as active agents in knowledge production and decision-making processes. The findings show that climate-related hazards, particularly long-term droughts and heavy rainfall events, pose direct threats to the structural stability of the ancient monuments of Persepolis and increase pressure on water resources and local livelihoods. This, in turn, intensifies management conflicts and reduces the effectiveness of conservation measures. The results also show that the vulnerabilities of the heritage site and surrounding communities are closely interconnected and mutually reinforcing, meaning that neglecting either one weakens the sustainability of the other. The study concludes that sustainable adaptation strategies require a comprehensive vulnerability assessment and the active participation of local communities. Accordingly, improved regional infrastructure, sustainable agricultural practices, continuous monitoring systems, and community capacity-building are proposed as key measures. Coordinated collaboration among local communities, governmental bodies, and international organizations is identified as an essential condition for safeguarding cultural heritage, the environment, and local livelihoods in the face of increasing climate change impacts. محوطۀ میراث جهانی تخت‌جمشید با تهدیدات فزایندۀ ناشی از تغییرات اقلیمی مواجه است که ضرورت تدوین راهبردهای سازگاری مؤثر را برجسته می‌سازد. این پژوهش با هدف تبیین ابعاد و پیامدهای تغییرات اقلیمی بر محوطۀ تخت‌جمشید و بررسی نقش مشارکت جامعۀ محلی در تدوین و اجرای راهبردهای سازگاری انجام شده است. مسئلۀ اصلی پژوهش، افزایش آسیب‌پذیری این محوطه در برابر مخاطراتی چون خشکسالی و بارندگی‌های شدید و هم‌زمان، تأثیر این مخاطرات بر معیشت و زیست جوامع محلی پیرامون، به‌ویژه کشاورزان دشت مرودشت، و شکل‌گیری چالش‌های مدیریتی میان متولیان محوطه و ساکنان منطقه است. در این پژوهش، تمرکز روش‌شناسی بر شناسایی پیوندهای علّی میان تغییرات اقلیمی، افت منابع آب زیرزمینی، تداوم شیوه‌های سنتی کشاورزی و بروز مخاطراتی همچون فرونشست زمین قرار دارد. بدین منظور، از رویکردی کیفی ـ مشارکتی بهره گرفته شده و بازیِ بینش به‌عنوان ابزار اصلی گردآوری داده‌های اجتماعی، ادراکی و تجربی به‌ کار رفته است. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه‌های مشارکت جامعه‌محور، جامعه‌شناسی محیطی و مدیریت ریسک تغییرات اقلیمی استوار است که جوامع محلی را کنشگران فعال در تولید دانش و تصمیم‌گیری می‌داند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مخاطرات اقلیمی، به‌ویژه خشکسالی‌های طولانی‌مدت و بارندگی‌های شدید، علاوه بر تهدید مستقیم پایداری سازه‌های باستانی تخت‌جمشید، با تشدید فشار بر منابع آب و معیشت محلی، زمینه‌ساز تعارضات مدیریتی و کاهش کارآمدی اقدامات حفاظتی می‌شود. نتایج همچنین بر ماهیت درهم‌تنیده و متقابل آسیب‌پذیری محوطه و جوامع محلی تأکید دارد. درنهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که تدوین راهبردهای سازگاری پایدار بدون ارزیابی جامع آسیب‌پذیری و مشارکت فعال جوامع محلی امکان‌پذیر نیست. بر این اساس، بهبود زیرساخت‌های منطقه‌ای، ارتقای شیوه‌های کشاورزی پایدار، استقرار نظام‌های پایش مستمر و توانمندسازی جامعۀ محلی به‌عنوان راهکارهای کلیدی پیشنهاد می‌شود و همکاری هماهنگ میان جوامع محلی، نهادهای دولتی و سازمان‌های بین‌المللی شرطی اساسی برای حفاظت هم‌زمان از میراث‌فرهنگی، محیط‌زیست و معیشت در برابر پیامدهای فزایندۀ تغییرات اقلیمی قلمداد می‌شود. https://jias.kashanu.ac.ir/article_115450_86b225469e95459de4a61c3f547c141c.pdf