دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 14 28 2026 03 16 Differences between the Traditional and Modern Urban Fabric of Zavareh Based on the “City Is Not a Tree” Theory: A Comparison of Organic Urban Structure and Tree-Like Structure تفاوت‌های بافت سنتی و مدرن زواره براساس نظریۀ «شهر درخت نیست»: بررسی ساختار شهر ارگانیک در برابر ساختار درخت‌وار 261 271 115416 10.22052/jias.2026.257728.1444 FA علی عبدی دانشجوی کارشناسی‌ارشد معماری مسکن، دانشگاه علم و صنعت ایران غلامحسین معماریان استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران منا آذرنوش دکتری مرمت بنا و بافت‌های تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان Journal Article 2025 10 08 In recent decades, urban development, together with growing demographic and functional demands, has significantly transformed the spatial and physical structure of Zavareh. As one of the notable examples of traditional Iranian cities, Zavareh has undergone a gradual transition from its historic fabric toward new, modern urban forms. This process has changed spatial organization, land-use distribution, and patterns of internal connectivity within the urban fabric. This article reviews the existing literature and examines the fundamental differences between the spatial structure of Zavareh’s traditional fabric and its contemporary urban fabric, based on Christopher Alexander’s theory of “<em>A City </em><em>Is</em><em> Not a Tree</em>.” It also evaluates the implications of these differences in the transition from the traditional city to the contemporary city. The study aims to explain the spatial structure of the two types of urban fabric, identify traditional spatial patterns, compare them with modern patterns, and propose strategies for incorporating traditional elements into the planning of Zavareh’s new urban fabric. The research adopts a descriptive-analytical method based on library studies and literature review. The main findings from the reviewed sources indicate that the traditional fabric of Zavareh has an organic semi-lattice structure characterized by overlapping functions and high flexibility, which supports sustainability. By contrast, the modern urban fabric follows a tree-like structure with segregated functions, leading to a loss of identity. These differences reflect a transition from human-centered dynamism to isolationist functionalism.  در دهه‌های اخیر، روند توسعۀ شهری و افزایش نیازهای جمعیتی و عملکردی، موجب دگرگونی‌های چشمگیری در ساختار فضایی و کالبدی شهر زواره شده است. این شهر به‌عنوان یکی از نمونه‌های شاخص شهرهای سنتی ایران، فرایندی از تحول تدریجی از بافت سنتی تاریخی به‌سوی فرم‌های جدید و مدرن شهری را تجربه کرده است؛ روندی که به تغییر در سازمان‌دهی فضاها، استقرار کاربری‌ها و الگوهای ارتباطی درون بافت منجر شده است. این مقاله ، با مرور منابع موجود، تفاوت‌های بنیادین ساختار فضایی بافت سنتی و بافت شهری‌ امروزی زواره را بر پایۀ نظریۀ «شهر درخت نیست» کریستوفر الکساندر بررسی می‌کند و پیامدهای این تفاوت‌ها در گذار از شهر سنتی به معاصر را ارزیابی می‌نماید. اهداف مقاله، توضیح ساختار فضایی دو نوع بافت، شناسایی الگوهای فضایی سنتی، مقایسه با مدرن، و پیشنهاد راهکارهایی برای بهره‌گیری از عناصر سنتی در برنامه‌ریزی بافت جدید شهر زواره است. روش بررسی توصیفی‌تحلیلی بر پایۀ مطالعات کتابخانه‌ای و مرور ادبیات است. مهم‌ترین نکات از منابع نشان می‌دهد بافت سنتی زواره ساختار نیمه‌شبکه‌ای ارگانیک با هم‌پوشانی کاربری‌ها و انعطاف‌پذیری بالا دارد که پایداری را تضمین می‌کند؛ درمقابل، بافت مدرن درخت‌وار با جداسازی عملکردها به بی‌هویتی منجر شده است. این تفاوت‌ها بازتاب گذار از پویایی انسان‌محور به عملکردگرایی انزواگرا هستند. درنتیجه، ادغام روابط ارگانیک سنتی در طراحی معاصر می‌تواند دستیابی به اصول شهرسازی پایدار را تسهیل کرده و برنامه‌ریزان را به استفاده از اصول الکساندر برای احیای هستۀ تاریخی ترغیب نماید. https://jias.kashanu.ac.ir/article_115416_b85fc8847ddfbc351cfb08b7946ced6d.pdf