دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 8 15 2022 01 26 Measuring sense of place and identifying the effective components in the historical fabric of Tehran (Case study: The historical neighborhood of Imamzadeh Yahya) سنجش حس مکان و شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر آن در بافت تاریخی تهران (موردپژوهی: محلۀ تاریخی امامزاده یحیی) (علمی پژوهشی) 173 191 111823 10.22052/1.15.173 FA آرش محمد مرادی دانشگاه علم و صنعت ایران سید عباس یزدانفر دانشگاه علم و صنعت ایران محسن فیضی دانشگاه علم و صنعت ایران سعید نوروزیان ملکی دانشکده معماری و شهرسازی Journal Article 2022 01 26 Nowadays, the reduced sense of place, sense of belonging, and identity in inhabitants of many urban areas especially in historical contexts that are undergone extensive and disproportionate redevelopment are an important issue in dealing with these districts. This descriptive-analytical research explores the multidimensional concept of sense of place and identifies its constituent factors in the historical neighborhood of Imamzadeh Yahya as a case study. For this, semi-structured questionnaires and interviews were used to measure sense of place and evaluate the influencing factors. Then, using the correlation test, significant relationships, as well as their strength and direction, were identified between the influencing factors. The results indicate that the perceived sense of place is weak in the residents of the selected neighborhood. This may be linked to the residents’ dissatisfaction with physical, social, activity-related and semantic features of the neighborhood. Also, the findings showed that there is a significant relationship between the residents’ sense of place and their sense of honor of residing in that neighborhood (P<0.05). A higher level of sense of place improves the sense of community belonging among the inhabitants and their tendency to live and stay in their neighborhood. To the contrary, there was no significant relationship between the residents’ place attachment and wayfinding (navigation) in the context (P>0.05, r=0.156). The results also revealed that the existence of historical monuments in the neighborhood does not strengthen sense of place in residents, in spite of their interests in them (mean=4.76), rather, they are only considered as existing potentials in the area. Therefore, it is possible to induce a higher level of sense of place, sense of belonging, and place identity with the help of all potential features and thoughtful planning.   امروزه سطح پایین حس مکان و کمرنگ بودن احساس تعلق و هویت ساکنان در بسیاری از مناطق شهری، به‌خصوص در بافت‏های تاریخی، به‌واسطۀ دگرگونی‏ها و تغییرات نامتناسب با بستر، روح و غریزۀ آدمی، مسئله‏ای مهم در بحث چگونگی برخورد با بافت‏های تاریخی است. این پژوهش، با روش توصیفی‌تحلیلی، به بررسی مفهوم چندبعدی حس مکان و شناسایی عوامل تشکیل‌دهندۀ آن در محلۀ تاریخی امامزاده یحیی به‌عنوان محله‏ای رو به زوال می‏پردازد. بدین منظور برای سنجش حس مکان و ارزیابی عوامل مؤثر بر آن از ابزار پرسشنامه و مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته استفاده شده و با استفاده از آزمون همبستگی به کشف رابطۀ معنادار، شدت و جهت رابطۀ میان آن‏ها پرداخته شده است. نتایج نشان داد که درمجموع، حس مکان ساکنان محلۀ امامزاده یحیی در سطح پایینی قرار دارد و از جمله دلایل آن می‏توان به نارضایتی ساکنان از عوامل کالبدی، اجتماعی، فعالیتی و معنایی در محله اشاره کرد. همچنین آزمون همبستگی نشان داد میان حس مکان ساکنان و احساس افتخار آن‏ها به حضور در محله، رابطۀ معناداری وجود دارد (05/0P < /span><) و سطح بالای حس مکان باعث می‏شود تا ساکنان با شدت بیشتری خود را اهل محلۀ خویش بدانند و متناسب با آن، انگیزۀ تداوم سکونت و ماندگاریشان در محل زندگی ارتقا یابد. در مقابل نحوۀ پیدا کردن مسیرها توسط ساکنان در این محله، رابطۀ معناداری با بُعد وابستگی به مکان برقرار نکرده است (156/0r= و‏05/0P>). همچنین نتایج حاکی از این است که وجود ابنیۀ تاریخی در محلۀ امامزاده یحیی به‌رغم علاقه‏مندی ساکنان به آن (76/4= میانگین)، به‌خودی‌خود موجب تقویت حس مکان در ساکنان نمی‏گردد و تنها یکی از توانمندی‏های موجود محسوب می‏شود. ازاین‌رو می‏توان به کمک آن و سایر توانمندی‏های موجود، با برنامه‏ریزی‏های مدبّرانه، راه رسیدن به سطح بالاتری از حس مکان، تعلق به مکان و هویت مکان را هموارتر کرد.   https://jias.kashanu.ac.ir/article_111823_51320145c17440377df73bd7ad0ede34.pdf