دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 8 15 2022 01 26 A Model for Identifying and Enhancing the Sense of Place and Collective Memories (Case Study: Dez river) تبیین مدلی در شناسایی و تقویت عوامل تأثیرگذار بر حس مکان و خاطرۀ جمعی (نمونۀ موردی: حاشیۀ رودخانۀ دز) (علمی پژوهشی) 65 89 111817 10.22052/1.15.65 FA زینب لطافتی دانشگاه تهران حمیدرضا انصاری دانشگاه تهران Journal Article 2022 01 26 The lack of sense of belonging to place in urban spaces is one of the problems widely stated. There are objective and subjective factors in space that create sense of place. The combined effect of these factors create meaning for place and endow the environment with identity. This research seeks to find the relationship between the objective and subjective factors of space and the levels of sense of place. Using a qualitative-analytical method, the theoretical framework is presented through diagrams. The result of this research is a model for identifying the factors influencing sense of place and collective memory. The model divides the factors that influence sense of place into two categories: objective and subjective. Objective factors are physical criteria that create behavior settings and subjective factors are individual and collective mental images that create memorable places. Through qualitative questionnaires and field observations, these factors and the efficiency of the proposed model were evaluated at the Dez riverside. The diagrams developed in the first section of this study can be used as a framework for evaluating the characteristics of any place. Analysis of the questionnaires shows that the mills, the old bridge, and the Dez River have deep meanings for people and also a high sense of place and memory. This level of sense of place was evident in all three categories of participants (residents of Dezful, residents of Tehran who were born in Dezful, and tourists). The case study also indicates that there is a significant correlation between the level of meaning of place and level of sense of place.   عدم احساس تعلق انسان به محیط پیرامون و فضاهای شهری یکی از مشکلاتی است که در نوشته‌های صاحب‌نظران و نظریات مردم دیده می‌شود. تبدیل شدن یک فضا به مکان و به تبع آن، پدید آمدن حس مکان، محصول مؤلفه‌های عینی و ذهنی است. تأثیر توأمان این مؤلفه‌ها به معنادار شدن مکان نزد مخاطب می‌انجامد و محیط را به عنصری هویت‌بخش تبدیل می‌کند. این پژوهش در پی آن است که رابطۀ میان مؤلفه‌های عینی و ذهنی فضا و سطوح حس مکان را شناسایی کند. لذا با بهره‌گیری از روشی کیفی‌تحلیلی، چارچوب نظری در قالب نمودارهایی تدوین شده است. نتیجۀ این تحقیق تبیین مدلی در شناسایی عوامل تأثیرگذار بر حس مکان و خاطرۀ جمعی است. این مدل، مؤلفه‌های مؤثر بر پیدایش حس مکان را به دو دستۀ عینی و ذهنی تقسیم‌بندی می‌کند. مؤلفه‌های عینی با معیارهای کالبدی که به پیدایش قرارگاه‌های رفتاری می‌انجامد و مؤلفه‌های ذهنی با تصاویر ذهنی فردی و تصاویر ذهنی جمعی که به پیدایش خاطره‌انگیزی مکان می‌انجامد، مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته‌اند. در ادامه و در چارچوب این مدل، عوامل مذکور از طریق پرسشنامه‌های کیفی و مشاهدات میدانی در حاشیۀ رود دز ارزیابی گردیده و کارایی مدل سنجیده شده است. در واقع، نمودارهای تدوین‌شده در بخش اول می‌توانند چارچوبی برای ارزیابی ویژگی‌های یک مکان باشند و به کار بردن آن‌ها در ارتباط با رود، در عین ارزیابی محدوده، روشی کاربردی را برای سنجش سایر مکان‌ها ارائه می‌دهد. تحلیل پرسشنامه‌ها نشان می‌دهد آسیاب‌ها، پل قدیم و رودخانۀ دز، با دارا بودن معانی عمیق در ذهن مخاطبان، مراتب بالایی از حس مکان و خاطره‌انگیزی را دارا می‌باشند. این سطح از حس مکان نزد هر سه دسته از پرسش‌شوندگان (دزفولی‌ها، دزفولی‌های ساکن تهران و گردشگران) پدید آمده است. همچنین تحقیق موردی نشان‌دهندۀ آن است که رابطۀ معناداری میان سطح معنای مکان و سطح حس مکان وجود دارد.   https://jias.kashanu.ac.ir/article_111817_7e0cb1c4543525326c2e2a7fd2509d79.pdf