دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 6 12 2022 01 26 Recognition of Criteria Affecting the Perception of Construction Cycles in Residential Environments, Case Study: Hemmat-abad and Sadat Neighborhoods in Babolsar بازشناسی معیارهای مؤثر بر تجربه و ادراک ساکنان از چرخۀ ساخت‌وساز در محیط‌های مسکونی، نمونۀ موردی: محلۀ سادات و همت‌آباد بابلسر 117 131 111795 FA هادی پندار دانشگاه مازندران Journal Article 2022 01 26 Building permits and approved architectural drawings are parts of a construction process in residential environments. This process affects residents in numerous ways. Investigation of these effects requires recording the perception of residents over time. On the other hand, the mechanism of guiding the residents’ experience of gradual physical change requires a model that would integrate with the objective process and would exhibit the residential environment at any time. Due to the complexity of elements and processes of change in the physical environment involving emotional, cognitive, and behavioral dimensions, the conceptual framework of the present study is proposed based on Jack Nasar’s model of environmental response in order to collect evaluative responses, and on the adaptive cycle model of Holling and Gunderson to identify the process of non-hierarchical perception of physical change by residents. The research was carried out with a qualitative grounded theory approach. The in-depth interview questions within the proposed model were used to collect the opinions of 18 residents of two neighborhoods of Hemmat-abad and Sadat in Babolsar. The respondents were selected using snowball sampling, and the adequacy of the sample size was determined by theoretical saturation. Concepts, categories, and major categories were extracted by coding, and grounded theory models were developed according to conditions, interactions, and consequences of categories. The results show that residents develop indicators for the emotional evaluation of physical changes over time. Focus on the dynamic nature of change, shift in the narrative in relation to economic incentives, lack of physical continuity in the past and present, and adjustment of the level of adaptation by internalizing external factors were the main observed themes during the four stages of abandonment, destruction, construction and operation, respectively. Adoption and implementation of criteria such as sustaining the concept of dwelling, reference patterns and mental environmental standards in the process of change by both builders and residents can reduce the damage caused by the lack of guidance documents to control the construction cycles in residential neighborhoods. تأیید نقشه‌های معماری و اعطای پروانۀ ساختمانی، بخشی از جریان ساخت‌وساز در محیط‌های مسکونی است. جریان پیوسته‌ای که تأثیرات متفاوتی بر محیط و ساکنان آن بر جای می‌گذارد. بررسی این اثرات نیازمند دریافت ادراک ساکنان از آن در طول زمان است تا در شکل‌دهی به مراحل مختلف چرخۀ ساخت‌وساز مورد استفاده قرار گیرد. از سوی دیگر، سازوکار هدایت تغییرات تدریجیِ کالبدی براساس تجربۀ ساکنان، نیازمند مدلی است که آن را با روند عینی تلفیق و امکان شناخت محیط مسکونی را در هر مقطع زمانی میسر سازد. به‌دلیل پیچیدگی عناصر و فرایندهای تغییر در محیط کالبدی که دارای ابعاد عاطفی، شناختی و رفتاری است، چارچوب مفهومی پژوهش حاضر با تکیه بر مدل بنیان پاسخگویی محیطی جک نسر، به‌منظور دریافت رفتارهای ارزیابانه و چرخه‌های انطباقی ‌هالینگ و گاندرسون در سیستم‌های طبیعی، مبنایی برای شناخت فرایند ادراک غیرسلسله‌مراتبی تغییرات کالبدی توسط ساکنان فراهم آورده است. پژوهش به روش کیفی و از نوع نظریۀ زمینه‌ای انجام شده است. سؤالات مصاحبۀ عمیق از مدل پیشنهادی جهت دریافت نظر هجده نفر از ساکنان اصیل دو محلۀ همت‌آباد و سادات در شهر بابلسر به‌عنوان مکان پژوهش به‌کار گرفته‌ شد. انتخاب مصاحبه‌شوندگان به روش گلوله‌برفی و معیار کفایت تعداد مصاحبه‌شوندگان نیز اشباع نظری بوده است. مفاهیم، مقولات و سپس مقولات اصلی به روش کدگذاری باز استخراج و مدل‌های زمینه‌ای مبتنی بر شرایط، تعاملات و پیامدها تبیین شدند. براساس نتایج پژوهش، ساکنان در طول زمان، شاخص‌هایی را برای ارزیابی عاطفی از تغییرات کالبدی به‌دست می‌آورند. تمرکز بر ماهیت پویای تغییرات، تغییر روایت بر مبنای انگیزه‌های اقتصادی، فقدان تداوم کالبدی گذشته و امروز و تنظیم سطح انطباق با درونی‌سازی عوامل بیرونی، از موضوعات اصلی در نگرش ساکنان به‌ترتیب در مراحل متروکه شدن، تخریب، ساخت و بهره‌برداری بوده است. پذیرش و کاربست معیارهایی چون حفظ مفهوم سکونت، الگوهای مرجع و استانداردهای ذهنی مرتبط با محیط در روند جاری تغییر، توأمان توسط سازندگان و ساکنان، می‌تواند تا حدی خسارت‌های ناشی از فقدان اسناد راهنما برای کنترل چرخه‌های ساخت در محلات مسکونی را کاهش دهد. https://jias.kashanu.ac.ir/article_111795_8b7cf03ddb90812768144d3c28e5a6cb.pdf