دانشگاه کاشان مطالعات معماری ایران 2252-0635 2 4 2022 01 26 Sanandaj the City of Orsi, A Study of the Formation and Eextension Process of Orsi ـ Making Art Based on the Available Samples سنندج شهر اُرسی؛ بررسی روند شکل‌گیری و گسترش هنر اُرسی‌سازی براساس نمونه‌های موجود 109 130 111718 FA محمد ابراهیم زارعی Journal Article 2022 01 26 Among the Safavid and especially Qajar periods works, many Orsies have remained in the Sanandaj houses. Orsi has had an especial degree, although these houses have many decorations. This study is to answer some questions and to prove some drawn hypothesis on its history, making and characteristic of the Orsi ـ making in Sanandaj. In this study it has been applies to look at the importance and position of the Orsi in Sanandaj with historical and descriptive ـ analytical approach. The evidences are marking the Safavid Period as a starting point, although the history of making and use of Orsi in Sanandaj is unclear. Thus, there are more strong evidences from the Qajar Period on the Orsi and Orsi ـ Making in the residential houses of the Period, showing that the use of Orsi and Orsi ـ making has notably expended as the Sanandaj can be called one the important centers of Orsi ـ making during the Qajar period The span of Orsi using is a mark showing that the business many people was this craft. Therefore, use and making of Orsi has such position and importance that there was some smaller one in each house of common people. In some houses with big scale sometimes more than 10 Orsies can be found. The resultant of paying attention about Orsi ـ making shows the importance of its makers on the one hand and orienting the making process to supporters in case of element and decoration on the other hand. Thus, according to the varied samples, the Sanandaj Orsi ـ making has impressively boomed and extended. The extension process was occurred due to several factors the widespread welcome to Orsi ـ making and existence of plural well ـ skilled artists in this field can be mentioned Since, the Orsi ـ making require plenty of energy and time. By this extension, the creation of job and enlivening the Iranian Orsi ـ making is provable. The important visible point during the process of design and making Orsi is their change and update with the changing of contemporary architecture, simultaneously. The extension and having Orsi in building has lead attention of its makers to make Orsi as the Orsies in Sanandaj remained Iranian Orsi ـ making, while the local style is make it like other arts such as Carpet and Handicraft. Reconstructing or innovating of Orsi, relying on such rich background in Orsi ـ making, it is necessary to try it with new and suitable planning to prevent not to be forgotten or destructed. اُرسی‌های بسیاری در آثار دوره‌های صفوی و به‌ویژه خانه‌های دورۀقاجار در سنندج باقی‌مانده است. اگرچه این خانه‌ها دارای آرایه‌های متعددی هستند، اُرسی در این میان، از جایگاه خاصی برخوردار است. این پژوهش در پی آن است که به چند سؤال پاسخ دهد و فرضیه‌هایی را که دربارۀسابقه، فن ساخت و ویژگی اُرسی‌سازی شهر سنندج را طرح کرده، اثبات کند. در این پژوهش، کوشش شده که به اهمیت و جایگاه اُرسی در شهر سنندج به‌صورت تاریخی و توصیفی‌تحلیلی نگریسته شود. پیشینۀ استفاده از اُرسی در بناهای شهر سنندج به‌طور دقیق مشخص نیست؛ اما مدارک و شواهد موجود نشانگر این است که استفاده از اُرسی در بناهای دورۀ صفوی آغاز شده است. مدارک و شواهد قطعی‌تری در استفاده از اُرسی و اُرسی‌سازی در ساختمان‌های مسکونی دورۀ قاجار،نیز در دست است که نشان می‌دهد که ساختناُرسی و استفاده از آن در این دوره، گسترش چشمگیری داشته و می‌توان سنندج را از مراکز مهم ساخت اُرسی در دورۀ‌قاجار شمرد. گستردگی استفاده از اُرسی از سویی، نشانگر این است که افراد زیادی در این حرفه اشتغال داشته‌اند؛بنابراین، ساختن اُرسی و استفاده از آن، از چنان جایگاه و اهمیتی برخوردار بوده که در خانه‌های مردم عادی هم نمونه‌ای با پیمون کوچک (1) وجود داشته است. در برخی خانه‌های با پیمون بزرگ (2) تعداد اُرسی به بیش از ده نمونه هم می‌رسد. گسترش و بهره‌مندی از اُرسی در ساختمان، توجه سازندگان را به سمتی سوق می‌دهد که طرح اُرسی‌های شهر سنندج را با وجودحفظ کلی اُرسی‌سازی ایرانی، ولی با شیوۀ بومی‌محلی، همچون سایر هنرها ازجمله فرش و صنایع دستی را ایجاد کنند. با اتکا بر این پشتوانۀ غنی در اُرسی‌سازی، می‌توان برای احیا یانوآوری در آن، از فراموشی و نابودی این هنر جلوگیری کرد. https://jias.kashanu.ac.ir/article_111718_2c08a31a50f8ba408df5a875306553fa.pdf